Tíminn - 04.02.1984, Blaðsíða 9

Tíminn - 04.02.1984, Blaðsíða 9
LAUGARDAGUR 4. FEBRÚAR 1984 9 ,. á vettvangi dagsins ¦ Lengi hefur mér fundizt kirkjur landsins bera söfnuðum sínum þögult vitni. Snyrtilega og velhirta kirkju er eins ánægjulegt að skoða og ömurlegt er að koma í kirkjur sem eru í meiri eða minni niðurníðslu. Á s.l. hausti kom ég í tvær af þrem kirkjum á Mýrum vestur, og sá mér til sárrar raunar, að enn eru þær að hrörna. Þarna eru þrjár kirkjur, í Álftanesi, Ökrum og Álftártungu. All nokkuð er síðan ég heyrði að þær fengju ekkert viðhald af því að uppi væru áform um að rífa þær allar og byggja í staðinn eina kirkju meira miðsvæðis (við Arnarstapa - þar sem félagsheimilið Lyngbrekka er) Sem betur fer virðist nú hafa orðið þarna hugarfarsbreyting, þó enn sýnist ekki afráðið hvað gera skuli. Allir eru þessir staðir gamlir kirkju- og sögustaðir. Skallagrímur Kveldúlfs- son átti bú á Álftanesi og Ökrum og í Álftanesi var veizlan fræga sem Egill sonur hans hans reið til í óleyfi föður síns, sællar minninga. Þar lifði Marteinn biskup Einarsson síðustu æviár sín og dó þar. í kirknaskrá Páls biskups um 1200 var geftið um kirkju á Álftanesi.í kaþólsk- S*<*hr ,-.,-. Alftártungukirkja. Jóhanna Björnsdóttir Hvað á að verða um kirkjur Mýramanna? um sið var hún helguð Maríu Guðs- móður og þar var heimilisprestur. Kirkjan sem þar er nú, var byggð árið 1904. Greinilega hefur verið vel til hennar vandað - útskurður er yfir hurð og gluggum, turninn einstæður að gerð, sérkennilegt milliverk milli kórs og kirkju og upphaflega málningin er enn að innan. Enn heldur hún sínum uppruna- lega reisulega og glæsilega svip, þó hún sé farin að láta talsvert á sjá. Altaris-' tófluna málaði Sigurður Guðmundsson, málari, eftir altaristöflu Dómkirkjunnar í Reykjavík. Akrar eru fornt hófuðból í Hraun- hreppi og þaðan er komin mikil ætt, Akraætt, frá Arnóri Finnssyni, sýslu- manni, (Laga-Nóra) sem þar bjó um skeið. Getið er um kirkju að Ökrum í máldaga Sigvarðar biskups um 1250 og var hún í kaþóskum sið helguð Maríu, Pétri og Klemensi og þar munu hafa setið prestar fram að siðaskiptum. Kirkj- an sem þar er nú, er timburkirkja byggð árið 1900. í Álftártungu er getið kirkju í kirkna- tali Páls biskups um 1200. Hún var í kaþólskum sið helguð Maríu Guðsmóð- ur. Þegar Reykjavíkurkirkja var rifin skömmu fyrir aldamótin 1800, keypti Álftártungubóndi timbur úr henni til þess að byggja úr sína kirkju og mun hin nýja Álftártungukirkja hafa fengið skrúða og gripi úr Reykjavíkurkirkju. Þessi kirkja stóð til 1873, en þá var hún rifín og sama ár var byggð litla timbur- kirkjan sem enn stendur í Álftártungu. í lýsingu kirkjunnar segir, að hún sé „ný að viðum og veggjum, nema norður- veggurinn er gamall". í bréfi til biskups, dags. 28.11. 1874, segir m.a: „Álftár- tungukirkja er frá grundvelli nýbyggð trékirkja úr fallínni torfkirkju". Sam- kvæmt þessu er mjög líklegt, að enn sé i kirkjunni viður úr hinni gömlu Reykja- víkurkirkju. í vísitasíu frá 1907 er getið um, að búið sé að járnklæða Álftártungukirkju, en annars mun hún alveg óbreytt. Hún stendur á hlöðnum grunni og virðist verst farin af umrædd- um kirkjum. Hún er gott dæmi um litla sveitakirkju frá lokum síðustu aldar. Að mínu mati eru þessar kirkjur menningarverðmæti, sem þyrfti að gera upp sem allra fyrst áður en þær eyðileggj- ast alveg. Þær eru einu mannvirkin á umræddu svæði sem uppistandandi eru frá því um og fyrir síðustu aldamót. Hver þeirra ermeð sínu lagi og sínum einkennun og þyrfti að varðveita þær komandi kynslóðum. Það að þær eru óbreyttar, ætti að auðvelda að mun viðgerð þeirra, sem þyrfti að vinna undir stjórn manna sem kunna vel til verka við viðgerðir gamalla húsa og sjá um að í engu verði skertur glæsileiki þeirra eða einfaldleiki. Víst yrði þetta mikið átak fyrir fá- menna sófnuði, en ýmsar fjáröflunar- leiðir hafa verið notaðar, þegar farið hefur verið út í framkvæmdir af þessu tagi. Oft hefur þá komið í ljós, að sterkar taugar liggja milli brottfluttra sóknarmanna og gömlu kirkjunnar heima og illa trúi ég því, að brottfluttir Mýra- menn yrðu þar undantekning. Vonandi er að allar niðurrifshug- myndir séu úr sögunni og að hafizt verði handa sem allra fyrst við björgunarstarf- ið. Mún þá verða ánægjulegt að koma á kirkjustaði Mýramanna. - Jóhanna Björnsdóttir. Akrakirkja á Mýruni. Álftaneskirkja. menning wii l words N: Raymond Wifltams Tvær nýjar bækur f rá Fontana Raymond Williams: Keywords. A vocabulary of culture and society Flamingo published by Fontana Paper- backs. 1984. 349 bls. ¦ í inngangi gerir bókarhöfundur nokkra grein fyrir tilurð þessa rits. Hann lýsir því er hann losnaði úr herþjónustu árið 1945 og sneri aftur til Cambridge eftir hálfs fimmta árs fjarveru. Þá kom það honum mjög á óvart, hve ólíka merkingu ýmsir samstúdentar hans lögðu í sömu ofðin, jafnvcl algeng orð, sem þeir þurftu að nota daglega. Þótti honum sem stúdentar frá ólíkum stöðum og úr ólíkum þjóðfélagsstcttum töluðu ekki sama tungumál þótt svo ætti að heita að allir töluðu ensku. Þetta varð til þess að hann fór að velta fyrir scr margvíslegri merkingu orða og cr þessi bók árangur þeirrar iðju. Þetta er ckki orðabók í eiginlegum skilningi, hcldur cru tekin til athugnar tiltölulcga fá orð og rýnt í merkingar þeirra allra. Bókin cr óneitanlega fróðlcg og ekki að efa, að margir þeir, scm mikið þurfa að nota ensku tungu, gcta haft af henni mikil not. Roland: Barthes: Selected Writings. Edited and with an introduction by Susan Sontag. Fontana/Collins 1984. 495 bls. ¦ Hér á landi mun franski rithöfundur- inn, kennarinn, hugsuðurinn og hcim- spekingurinn Roland Barthes vera næsta lítt þekktur. Hann er engu að síður einn af merkustu rithöfundum Evrópu eftir stríð og kom víða við í ritsmíðum sínum. Sérgrein Barthes var ritgerðín (essay), þar sem hann fjallaði um ólíkustu menn- ingarsvið. Hann var maður ekki einham- ur við skrifborðið og afkastaði gífurlega miklu. í þessari bók eru birtar nokkrar rit- smíðar Roland Barthes, en hann lést í umferðarslysi árið 1980. Ritgerðinar í bókina hefur Susan Sontag valið og skrifar hún einnig ítarlegan inngang um Barthes og verk hans. Jón Þ. Þór I Jón Þ. Þór skrifar um bckur FONTANA POCKErtJEADERS BARTHES SELEGTED WRITINCS INTRODUCED BY SUSAN SONTAC

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.