Tíminn - 10.09.1988, Blaðsíða 4

Tíminn - 10.09.1988, Blaðsíða 4
4 Tíminn íiqes Vi:ilut.,.\vú.i Laugardagur 10. september 1988 JARÐABOK Árna Magnússonar og Váis Vidalíns í»tngcyjí*rsýsla Hátt á þriðja hundrað skip farist, sokkið eða eyðilagst á strandstað: „Má hiklaust gera samanburðviðhernað" „í þeim rannsóknum (á sjóslysum) sem fram hafa farið kemur skýrt fram að flest dauðaslys hafa orsakast af skorti á stöðugleika skipa. Annaðhvort byrjunarstöðugleika eða vanþekkingar skipstjórnarmanna á því hvað stöðugleiki skips er. Orsakir flestra annarra slysa má rekja til aðgæsluleysis og vanþekkingar á hættum sem samfara eru starfinu. Er það mjög áberandi hve margir menn slasast sem búnir eru að vera skamman tíma til sjós. Má þar hiklaust gera samanburð við hernað, en þar er það þekkt að miklu fleiri nýliðar falla eða særast en reyndir hermenn," segir Kristján Guðmundsson í samantekt um störf Rannsóknai anefnda sjóslysa sem nú hafa starfað rúmlega aldarfjórðung. Hátt á þriðja hundrað skip farist Þar kcmur m.a. fram aö a.m.k. 273 skip hafa farist eða eyðilagst vcgna strands, árckstra, leka cða bruna l'rá árinu 1946 - scm cr há tala þcgar haft cr í huga að íslcnski skipastóllinn taldi saamtals l .037 skip um síðustu áramót. Hafa bcr í huga að þcssi tala, 273 skip, nær aðcins til þcirra scm sokkið hafa cða cyðilagst. En miklu flciri atburöir hafa átt scr stað þar scm skipum cr bjargað meira og minna skcmmdum eftir árckstur, strand, leka eða bruna. Slysum ekki fækkað „Ef skoðaður er árangur þessara rannsókna á því 25 ára tímabili frá því þær hófust má bæði grcina sigra og ósigra," scgir höfundur. „Slysum hefur ekki fækkað ef á heildina er Iitið en sumum tegundum slysa hefur fækkað vegna tillagna til úrbóta sem komið hal'a frá ncfnd.uh- um og teknar hafa verið til greina." Þar cr hclst getið um fakkun slysa við hlera á togveiðum, við línu og nctaspil og vcgna klórbruna og elds í skipum. Skortur á pólitískum vilja „Á öðrum sviðum hefur ekki naðst sá árangur scm þurft hcfði og mörgum mannslífum hefur vcrið fórnað aö óþörfu. Þar cr cinkum um að ræða skort á pólitískum vilja til þess að rannsókn fari fram á stöðug- leika allra íslcnskra fiskiskipa scm slíkar athuganir höfðu ckki vcrið gcröar á." Kristján bcndir á að fyrri sjóslysa- ncfnd hafi komist að sömu niður- stöðu um orsakir flcstra slysa scm hún rannsakaði og scgir: „l'ví væri það veröug ráðstöfun ríkisvaldsins, hins pólitíska yalds, þegar 25 ára fróðleikur um orsakir slysa liggur fyrir, að gcra stórátak til að bæta öryggi sjófarcnda." Framhald á mannfórnum? Kristján segist ekki vera að mæla með því að aukið verði við neyðar- búnað skipa til þess að leysa vanda- mál vanþekkingar á stöðugleika skipanna og hættum sem eru samfara starfinu. Best vær að menn kynnu svo vel til verka að ncyðarbúnaður væri ónauðsynlegur, cn þá vcrði í fyrsta lagi að vera fyrir hendi upplýs- ingar um stöðugleika skipanna sem mikið skorti á, í öðru lagi þekking þcirra scm mcð skipstjórn fara á gildi stöðugleikans og í þriðja lagi þekking allra skipverja á hættum þcim sem sjósókn eru samfara. Flcst slys verði vcgna óaðgæslu eða van- þckkingar á starfinu. Meðan ekki vcrður úr þessu bætt „vcrður framhald á mannfórnum á altari Ægis," segir Kristján. Flest á hliðina eða sökkva I ályktun núverandi Sjóslysa- ncfndar kemur fram það álit að fyllsta ástæöa sé til að aetla að skortur á stöðugleika og/cða van- þekking skipstjórnarmanna á því hve hann er veigamikill þáttur í öryggi skipsins hafi átt mcstan þátt í ílcstum tilvikum varðandi þau 66 skip scm farist hafa frá 1971-87 - cn mcð þeim fórust 114 mcnn. Af þcssum skipum voru 53 bátar sem fórust með 100 mönnum. Af . þeim fóru 29 á hliðina og/eða hvolfdu, 2 hvolfdi vegna veiðarfæra sem festust í botni, 6 sukku vegna óstöðvandi leka og 3 eftir árekstur og 13 fórust af ókunnum orsökum, nema hvað veður var vont. En talin er nokkur vissa á að hluti þeirra hafi cinnig fariö á hliðina eða hvolft. Nýjar manndrápsf leytur? Ekki er einvörðungu um vanþekk- ingu á eldri skipum að ræða því nefndin bendir á að stöðugleiki margra þeirra minni báta sem byggð- ir voru á síðasta ári sé engan veginn í samræmi við þær kröfur sem verði að gera til stöðugleika. Nefndin telur augljóst að stórauka þurfi rannsóknir og eftirlit á þessum sviðum. Jafnhliða þurfi að gera stór- átak í að fræða skipstjórnar- og útgerðarmenn þessara skipa um hvað stöðugleiki skips er. Þekkingarskortur „Hefur mjög borið á því að skip- stjórnarmenn geri sér ekki grein fyrir því hvaða afleiðingar það hefur þegar þeir hrúga miklum afla á þilfar skips eða upp í hillur í lest, bæta við margs konar búnaði á þilfar án umhugsunar eða eru með of mikið af veiðarfærum á þilfari." -HEI " .. KM Fórust Árekstar Strönd Leki Bruni Samtals 1946-1959 24 7 35 1960-1964 17 + 11 2 10 1965-1970 3 -^ j 7 1971-1985 57 2 9 1986-1987 9 4 20 18 4 5 ? 10 3 20 Samtals: 121 14 58 + ? 47 33 + 7 273 + 7 ÁTVR opnar nýja áfengisútsölu í Hafnarfirði: Haf nf irðingar f á sjálfsafgreiðslu Áfengis og tóbaksverslun ríkisins opnar á mánudag nýja áfengisútsölu í húsi Rafha við Lækjargötu í Hafn- arfirði. Áfengisútsalan verður með sjálfsafgrciðslufyrirkomulagi, eins og cr í afgreiðslu ÁTVR í Kringl- unni. Nýja vcrslunin cr í um 160 fermetra leiguhúsnæði, og rúma hill- ur verslunarinnar 11 til 12 þúsund áfengisflöskur, en lögð verður áhersla á að hafa sem fjölbreyttast úrval. 1 búðinni verða þrír afgreiðslu- kassar og sagði Þór Oddgeirsson framleiðslu og sölustjóri ATVR í samtali við Tímann að það ætti fyllilega að nægja, jafnvel á mestu Gefum okkur tíma í umferðinnL Leggjum tímanlega af stað! annatímunum. Hann sagði að ATVR hcfði gcrt samning við Rafha um að leggja til starfsfólk við af- greiðslu í áfengisversluninni. cn hins vegar væri ÁTVR með sinn útsölu- stjóra. ÁTVR Ieigir húsnæðið af Rafha, sem vcrður áfram með vcrsl- un í hinum'cnda hússins. Þá er ætlunin að opna áfengisút- sölu í versíunarmiðstöðinni í Mjódd um 20. september og verður hún cinnig með sjálfsafgreiðslu, en áfengisútsalan við Laugarás, „konu- ríkið" svokallaða verður lagt níður á allra næstu dögum. Afreiðslan í Mjódd verður með dálítið öðru sniði en almennt er um áfengisútsölur hér á landi þar sem aðallega verður lögð áhersla á lcttari tegundir, s.s. hvítvín og rauðvín og verður úrvalið aukið frá því sem nú er. Að þessum stöðum viðbættum verða útsölustaðir ÁTVR á höfuð- borgarsvæðinu orðnir fimm að tölu, en úti á landsbyggðinni eru 10 út- sölustaðir og bætist ellefti við fyrir áramót á Neskaupstað. -ABÓ Innréttingar vei -slunai innar eru allar bogadregnar og í hillunum rúmast 11 til 12 þúsund áfengisflöskur. (Tímamynd Pjclur) Ný áfengisútsala ÁTVR við Lækjargötu í Hafnarfirði verður opnuð á mánudag. Skiltið fyrir utan sölubúðina er í stíl við innréttingar verslunarinnar sem eru hannaðar af Pálma Kristmundssyni arkitekt. (Tímamynd Pjeiur) Fræöafélagið Kaup- mannahöfn: 11. bindi Jarðabók- ar Ellefta og síðasta bindi af Jarða- bók Árna Magnússonar og Páls Vídalín, sem upphaflega var prent- uð í Kaupmannahöfn á árunum 1913 til 1943, verður á næstu dögum fáanlegt í Ijósprentaðri útgáfu. Ritið fjallar um Þingeyjarsýslur. Þar með er lokið annarri útgáfu Jarðabókar- innar sem er í ellefu bindum. Jarðabókin hefur að geyma lýsing- ar á jörðum landsins á árunum 1702-1714 með gögnum þeirra og gæðum. í formála fyrsta bindis kem- ur fram að bókin sé langmerkasta heimildarrit, sem íslendingar eiga um landbúnað sinn og efnahag. „Hún er einstakt verk í sinni röð, rétt eins og Landnámabók á meðal sögurita. Hún er hið fyrsta rit sem hefur að geyma svo nákvæmar upp- lýsingar um kvikfénað bænda, jarðir, býli á Islandi, að fá má af henni glögga vitneskju um efnahag landsmanna og hvemig hver jörð var í byrjun 18. aldar," segir m.a. í formálanum. Fyrsta útgáfa Jarðabókar var í litlu upplagi og varð því fljótt ófáan- leg. Af þeirri ástæðu ákvað Fræða- félagið í Kaupmannahöfn árið 1980 að láta ljósprcnta Jarðabókina og gefa hana út að nýju auk þess sem unnið yrði að útgáfu viðbótarefnis, m.a. um þær sýslur, þar sem Jarða- bók glataðist í bruna í Kaupmanna- höfn, en það eru Múlasýslur og Skaftafellssýslur. Þetta 11. og síðasta bindi Jarða- bókar fjallar um Þingeyjarsýslu. í smíðum eru tvö ný og frumsamin viðbótarbindi sem vænta má innan tveggja ára og verður þá allt vcrkið 13 bindi. I þessum tveim bindum verður annars vegar tekið saman efni um þær tvær sýslur sem Jarða- bókin fjallar ekki um, og hins vegar verður í hinni bókinni atriða og nafnaskrá. Það er Sögufélagið Garðastræti sem hefur umboð fyrir Fræðafélagið í Kaupmannahöfn og sér um dreif- ingu Jarðabókarinnar. -ABÓ Ferðaskrifstofa íslands f ædd Stqfnfundur Fcrðaskrifstofu ís- lands var haldinn á Hótel Sögu í vikunni og tekur hún til starfa þann 1. október n.k. en þá verður Ferða- skrifstofa ríkisins lögð niður. Ferðaskrifstofa íslands yfirtekur allan rekstur Ferðaskrifstofu ríkis- ins, þar á meðal rekstur Edduhótel- anna. Samkvæmt lögum sem sett voru um sölu og aflagningu Ferðaskrif- stofu ríkisins var starfsfólki hennar gefinn forkaupsréttur á mestum hluta skrifstofunnar og hafa þeir þegar nýtt sér það og eiga því meirihluta hins nýja fyrirtækis. Stjórn þess skipa Hreinn Loftsson, Auður Birgisdóttir og Ing- ólfur Pétursson. Varamenn í stjórn eru Ragnhildur Hjaltadóttir, Erna Þórarinsdóttir og Guðmundur Krist- insson. Framkvæmdastjóri er Kjart- an Lárusson. -sá

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.