Tíminn - 23.02.1990, Blaðsíða 14

Tíminn - 23.02.1990, Blaðsíða 14
14 Tíminn Föstudagur 23. febrúar 1990 ri.vr\r\^vi ¦ #-%nr MINNING nii Gísli Gislason bæjarstjóri Akranes Fjárhagsáætlun 1990 Bæjarstjórinn á Akranesi, Gísli Gíslason, mun loiöa umræður um fjárhagsáætlun Akraneskaupstaðar og stofnana hans á opnum fundi í Framsóknarhúsinu við Sunnubraut, mánudaginn 26. febrúar kl. 20.30. Allir velkomnir. Mikilvægt að menn í nefndum og stjórnum á vegum flokksins mæti. Bæjarfulltrúarnir Vadim V. Vasillev Sovétríkin, perestrojka og breytingarnar í Austur-Evrópu Fimmtudaginn 1. mars, kl. 20:30, mun Vadim V. Vasiliev, siðameistari sendiráðs Sovétríkj- anna, flytja erindi á íslensku um þróun og framtíð perestrojkunnar í Sovétríkjunum. Einnlg mun hann svara fyrirspumum. Kristján H. Kristjánsson mun sýna litskyggn- ur sem hann hefur tekið í Sovótríkjunum. Fundurinn verður haldinn á efrí hæð veitinga- hússins Punktur og Pasta að Amtmannsstíg 1, Reykjavík. Allir velkomnir. Félag ungra framsóknarmanna í Reykjavík (FUF) Keflvíkingar - Suðurnesjamenn Hádegisverðarfundur Hádegisveröarfundinum, sem halda átti með Guðmundi G. Þórarinssyni alþingismanni á Glóðinni, er frestao af óviðráðanlegum ástæðum. Björk félag framsóknarkvenna í Keflavík og nágrenni. Guðmundur G. Þórarinsson Framsóknarfélag Ölfuss og Þorlákshafnar Félagsfundur verður haldinn í kaffistofu Glettings sunnudaginn 25. febrúar kl. 20.30. Fundarefni: Kosningarnar í vor. önnur mál. Stjórnin. Borgarnes - Nærsveitir Spilum félagsvist í Félagsbæ, Borgarbraut 4, Borgarnesi, föstudaginn 23. febrúar kl. 20.30. Mætum vel og stundvíslega. Framsóknarfélag Borgarness Keflavík Prófkjör Framsóknarflokksins í Keflavík vegna bæjarstjórnarkosning- anna í vor, fer fram í Félagsheimilinu Hafnargötu 62, sunnudaginn 25. febrúar, frá kl. 11.00-22.00. Uppstillingarnefnd. Ul) Reykjavík Framboðsmál W Þriðjudaginn 27. febrúar n.k. verður haldinn fundur í fulltrúaráði framsóknarfélaganna í Reykjavík kl. 20.30 að Hótel Lind, þar sem ákvörðun verður tekin um framboðslista Framsóknarflokksins við borgarstjórnarkosningarnar í vor. Fulltrúaráðsfólk er hvatt til að mæta. Fulltrúaráðið Framsóknarfólk Norðurlandi vestra Skrifstofur Framsóknarflokksins og Einherja, Suðurgötu 3 á Sauðár- króki, verða fyrst um sinn opnar mánudaga kl. 13-17 og þriðjudaga og miðvikudaga kl. 9-12, simi 36757. Guðmundur Bernharðsson Fæddur 10. nóvember 1899 Dáinn 18. nóvember 1989 Laugardaginn 18. nóvember barst til mín sú fregn að frændi minn og vinur, Guðmundur Bernharðsson, væri allur. Hann hélt upp á níræðis- afmælið sitt 10. nóvember, glaður og hress, en svona er lífið, enginn veit sitt skapadægur. Guðmundur var fæddur 10. nóv- ember 1899 í Dal í Valþjófsdal, sem nú heitir Kirkjuból. Guðmundur var annað barn foreldra sinna, en þau voru Sigríður Finnsdóttir og Bern- harður Jónsson. Foreldrar Sigríðar voru Guðný Guðnadóttir frá Dal og Finnur Ei- ríksson frá Hrauni. Foreldrar Bern- 'harðar voru Jón Jónsson og Ólöf Kristjánsdóttir. Á sjötta ári flyst Guðmundur með foreldrum sínum í Hraun þar sem móðurætt hans hafði búið þá í tæp hundrað ár. Amma hans og afi, þau Guðný og Finnur, og vinnukona er Kristín hét, fluttust að Hrauni og vitnaði Guðmundur oft til þessa fólks er hann rifjaði upp bernsku og unglingsár og er enginn vafi á því að það hafði áhrif á mótun hans í uppvexti. Guðmundur var mjög hændur að afa sínum Finni og elsta barn hans ber nafn Finns. Ég sá Guðmund fyrst sumarið 1942 í septembermánuði, þá kom hann á heimili foreldra minna á Lækjarósi. Faðir minn hafði þá fest kaup á Hrauni og hugðist flytja vorið 1943, en Guðmundur nytjaði hluta jarðar- innar og ól ær fyrir föður minn um veturinn. Það er vandi fyrir mig að skrifa um Guðmund. Guðmundur var sá persónuleiki sem verður eftir- minnilegur á margan hátt og mun lil'a á meðal samtíðarmanna og -kvenna um ókomin ár. Guðmundur var, eins og allt hans fólk, harðdug- legur, framsýnn og lagði ekki árar í bát þótt mótbyr væri og er það sem mun halda merki hans á Iofti. Guð- mundur byggði nýbýlið Ástún úr Álfadalslandi sem var þrekvirki á þeim tíma, en hann hóf búskap þar vorið 1930. Hann bjó í tuttugu ár með fjölskyldu sinni í fjárhúsunum. íbúðin í fjárhúsunum var í senn bæði hlýleg og snyrtileg því Guð- mundur var ákaflega snyrtilegur maður á allan hátt, það var alveg sama hvort hann vann við skurð- gröft, grjótnám, sem var í raun frægt hvað hann áorkaði þar, eða vega- gerð eða við losun í áburðarkjöllur- um, aldrei var Guðmundur óhreinn við verk sín, hendur hans voru ætíð hreinar og vel snyrtar og er mér það fast í minni, því ég vann oft hjá eða með Guðmundi, þegar hann hafði þvegið hendur sínar, tók hann upp vasahníf sinn og snyrti neglur, þetta var fastur vani hans. Guðmundur var barnakennari hér og langar mig að rifja upp með örfáum orðum minningar mínar frá þeim tíma er ég var í barnaskóla. Guðmundur var góður kennari, lagði sig allan fram til að laða það besta úr hverjum og einum einstak- lingi. Hann hóf kennslustund með því að láta okkur börnin syngja sálm og fara með faðirvorið og er því var lokið hófst kennslan hjá honum. Guðmundur gerði mikið af því að segja okkur sögur sem hann fléttaði inn í kennsluna, sögu- og landafræði- kennsla var lifandi vegna frásagna hans og meira að segja var málfræði- kennslan hjá honum skemmtileg. Guðmundur hafði ákaflega fallega rithönd og var dálítið kröfuharður við okkur um að vanda okkur við skrift. Kennslan hófst vanalega klukkan tíu árdegis, þá var Guð- mundur búinn að gefa bústofni sínum, mjólka og ganga fram í Vonaland þar sem kennt var, kveikja upp, svo einhver ylur væri kominn þegar við kæmum. Ég hef oft hugsað um það þegar kennarar hafa komið fram í sjónvarpi með kröfur sínar og bent á ýmislegt máli sínu til stuðnings hvað vinnuþrælkun og aðstöðuleysi varðar o.s.frv., hvað þeir myndu segja ef þeir þyrftu að búa við þó ekki væri nema einn dag það sem þessir kennarar og nemend- ur bjuggu við árum saman. Á þess- um tíma voru börnin frá tíu til fjórtán ára í einni og sömu skólastof- unni og man ég ekki eftir því að það rækist nokkurn tíma á hjá Guð- mundi eða verkefnaskortur væri hjá okkur. Guðmundur kenndi okkur leikfimi og þar kom fram hjá honum hinn meðfæddi áhugi og kraftur þegar hann var að láta okkur stökkva og var sama hvort það var á dýnu eða hesti og var Guðmundur óspar að hvetja okkur. Guðmundur lék sér oft með okkur í frímínútunum og var því félagi okkar í leik og starfi. Guðmundur var opinn fyrir öllum nýjungum, var hvatamaður á margan hátt hér á Ingjaldssandi, það var fyrir hans dugnað og skemmtilega ófyrirleitni að jarðýta, T.D.14, var keypt hér og ætla ég að segja frá eins og Guð- mundur sagði mér. Á þessum árum gat enginn fengið innflutningsleyfi fyrir jarðýtu nema búnaðarfélög, því þetta var áður en ræktunarsam- bandið var stofnað hér. Guðmundur fór til Reykjavíkur og í ráðuneytið til að sækja um innflutning á tækinu, þá var hann spurður að því hvort þetta væri fyrir búnaðarfélag. Guð- mundur svaraði játandi án þess að hika, en í raun var þetta ekki rétt því hér var það bændafélagið Eining sem hér starfaði sem Guðmundur pantaði vélina út á. Þegar Guðmundur kom heim boð- aði hann til fundar með bændunum, sagði frá því hvernig hefði gengið syðra og sagði: „Ég hafði um tvennt að vetja, að segja já eins og ég gerði eða segja nei og koma heim eins og sneyptur hundur með skottið á milli fótanna." Þessi frásögn lýsir Guð- mundi í hnotskurn, hann barðist hart fyrir sínu máli og sínum hug- sjónum ef hann taldi það vera til framdráttar byggð hér, hann hafði ekki alltaf meðbyr, því miður, og þegar ég læt hugann reika til baka þá skipti sköpum um búsetu hér á Ingjaldssandi tilkoma ýtunnar, því bændurnir fengu hana í vinnu fyrir mjög lágt gjald, sjóður hennar var látinn greiða að mestu leyti hlut bænda í skurðgreftri sem grafinn var árin 1952-1953. Vegurinn yfir Sands- heiði kom fyrr en hefði orðið ef ýtan hefði ekki verið til staðar og svo margt fleira sem upp mætti telja. Guðmundur vann þó nokkuð fleira að félagsmálum hér sem ég mun ekki tíunda sérstaklega að einu undanskildu. Þegar hann kom aftur í dalinn sinn 1930 endurreisti hann bókasafn U.M.F. Vorblóms og hef- ur safnið verið í vörslu hans og fjölskyldu hans alla tíð síðan og þar kom snyrtimennskan, umhirðan fyr- ir bókinni og öllum þeim fróðleik sem safnið hafði að geyma. Þó okkur sem yngri vorum þætti lestrar- efnið sem valið var í safnið oft á tíðum ekki létt aflestrar, þá er það staðreynd sem ekki verður á móti mælt að við val bóka var þjóðlegur fróðleikur og gott mál látið sitja í fyrirrúmi. Það var gaman að koma til Guðmundar í safnið, fimmtán ára gamall, og spyrja hverju ég ætti að byrja á að lesa, hann horfði á mig með sínu „kómíska" augnaráði og brosti með annarri kinninni eins og honum einum var lagið, seildist upp í bókahilluna eftir bók og rétti mér og sagði: „Farðu með þessa" en þetta var Njáls saga. Um veturinn lag ég eingöngu íslendingasógur. Er ég lít til baka, sem eru fjörutíu ár, þá man ég meira sem ég las þennan vetur en margt annað sem ég las síðar. Guðmundur ræddi við mig er ég kom til að skila bókum oft um efni þeirra og þá kom upp í honum kennarinn og varð það hvatning fyrír mig að lesa það vel að geta rætt efni bókarinnar við hann. Ég vil sérstaklega mín vegna geta þess að við Guðmundur vorum ekki alltaf sammála eftir að ég fullorðnað- ist og báðir vorum við skapmiklir, enda náskyldir, en það vil ég sérstak- lega taka fram að enginn var eins fljótur til sátta og Guðmundur og þá sagði hann þegar hitinn var sem mestur í okkur báðum: Jæja, er þetta ekki búið, eigum við ekki að fá okkur kaffisopa, og aldrei erfði hann deginum lengur við mig eða ég við hann þótt slægi í brýnu á milli okkar. Guðmundur kom til okkar í Hraun sumarið 1988, vildi fá að skoða allt hjá okkur, loðdýrahús, minkinn og það sem við hér höfðum verið að bjástra við. Er hann hafði gengið um loðdýra- húsið, sagði hann við son minn, Birki: Mér líst vel á þetta hjá þér og skinnaverð á eftir að hækka. Hvað hefur þú fyrir þér um það? spurði Birkir. Ekkert, svaraði Guðmundur, en það er trúa mín. Svo skiptir skinnaverð ekki öllu, bætti hann við, það er virðingarvert þegar ungir menn nenna að hafa fyrir sér. Guðmundur hóf búskap í Ástúni í upphafi heimskreppunnar og vissi mæta vel hvað að er að búa við lágt markaðsverð. Svo horfði hann á okkur feðga og sagði: „Þið voruð að fá snjóbíl, hvar er hann?" Við fórum með hann út í geymslu og sýndum honum bíllinn, hann horfði um stund þegjandi á bílinn, en sagði svo: „Þetta hefði ég ekki þorað." Ég svaraði um hæl: „Jú, þetta hefðir þú þorað." Þá horfði hann á mig, brosti og sagði: „Ég var nú ekki alltaf góði drengur- inn." Við sem þekkjum Guðmund skiljum þetta svar, það er táknrænt fyrir þann dugnað og þá athafnaþrá sem fylgdi Guðmundi alla tíð og var einkennandi fyrir stóran hóp alda- mótakynslóðarinnar. Guðmundur vann mikið og langur var vinnudagur hans. Landið sem hann ræktaði var erfitt til ræktunar en þolinmæði, þrautseigja og síðast en ekki síst vandvirkni og snyrti- mennska var í fyrirrúmi þar eins og í öllu því er Guðmundur fór höndum um. Guðmundur fékkst þó nokkuð við dýralækningar og tókst oft vel til hjá honum. Það er svo margt sem kemur upp í hugann sem þyrfti að segja frá en ég mun láta það bíða, það mun sjá dagsins ljós síðar. Guðmundur kvæntist 2. nóvem- ber 1924 Kristínu Jónsdóttur. Krist- ín var fædd á Höfðaströnd, foreldrar hennar voru Jón Arnórsson Hannes- sonar prests á Stað í Grunnavík, en móðir Kristínar var Kristín Jensdótt- ir og var hún seinni kona Jóns. Þegar Kristín Nikulásdóttir, langamma Guðmundar, missti mann sinn Eirík Tómasson við Sæbólssjó 1847, biðl- aði Arnór Hannesson til Kristínar en hún neitaði. Sagan segir að Arn- óri hafi þótt við Kristínu og sagt með þjósti: Við skulum ná saman samt. Er Guðmundur og Kristín giftu sig var haft eftir Finni, afa Guðmundar, að hann hafi sagt: Þar tókst Arnóri það. Þau Guðmundur og Kristín eign- uðust sex börn, þau misstu fyrsta barn sitt, en þau eru Finnur Haf- steinn, Ásvaldur Ingi, Sigríður Kristín, Bernharður Marselíus og Þóra Alberta. Guðmundur missti konu sína Kristfnu 15. nóvember 1969. Fjölskylda mín vottar sambýl- iskonu Guðmundar, Önnu Sig- mundsdóttur, börnum, tengdabörn- um, barnabörnum og barnabarna- börnum og skyldfólki samúð við fráfall hans. Guðmundur B. Hagalínsson, Hrauni

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.