Tíminn - 26.07.1990, Blaðsíða 2

Tíminn - 26.07.1990, Blaðsíða 2
2 Tíminn Fimmtudagur 26 júlí 1990 Þeir sem vilja álver á Suðurnesjum segja byggingarkostnaðinn rúmlega 5 milljörðum minni þar. Deilur um staðsetningu fara harðnandi: Hreppapólitík í álversumræðunni 1 ^si i | **^|M Wm?S , ¦ ¦"""*'J :¦;!&!$; llæ Wi < ¦^^^^nSSI^t^. |:'íílS^^B •J É ^ -^y'm (%y- — "7^B Iðnþróunarfélag Eyjafjarðar hefur fyrir hönd sveHarfélaga við Eyja- fjörð óskað eftjr viðræðum við Steingrím Hermannsson forsætisráð- hena og Jón Sigurðsson iðnaðarráðherra sem fyrst þar sem um- ræðuefnið yrði staðsetning nýs álvers. Ein aðalástæðan fýrír þessari ósk er sú umræða sem farin er af stað um hversu miklu dýrara það yrði að reisa álver á Norður- eða Austurlandi en á Suðumesjum. Á vegum Iðnþróunarfélags Eyjafjarð- ar er Almenna verkfræðistofan nú að vinna að gerð nákvæmrar kostnaðar- áætlunar vegna byggingar álvers á Dysnesi og er vonast til að niðurstöð- ur þeirra útreikninga liggi fyrir á næstu dögum. Enn sem komið er liggja engar opinberar tölur fyrir frá ríkisvaldinu eða erlendu samstarfsfyr- irtækjunum um mismunandi kostnað við álversbyggingu á þeim þrem stöð- um sem enn eru inni í myndinni en samkvæmt upplýsingum frá iðnaðar- ráðuneytinu er stefht að því að frekari upplýsingar um byggingarkostnað liggi fyrir í lok ágúst. Fyrr í sumar voru lagðar fyrir ríkis- stjórnina greinargerðir, eða minnis- blöð til ráðherra frá ráðgjafanefhdinni sem áttu að vera trúnaðarskjöl. Þar komu fram fyrstu vísbendingar um kostnað við byggingu nýs álvers á nokkrum stöðum á landinu. Sérstak- lega er tekið fram að verið væri að kanna málin og ekki ætlast til að upp- lýsingarnar yrðu grundvöllur að opin- berri umfjöllun. Það virðist hins veg- ar hafa orðið og umræðan um gæði og hagkvæmni hinna einstöku staða undir álver er kominn á fullt skrið. Formælendur álvers á Suðurnesjum segja að munurinn á byggingu álvers á Suðurnesjum og annars staðar sé rúmir fimm milljarðar Suðurnesjum í vil. Ekki eru allir sammála um þá staðhæfingu og vilja vísa henni til foðurhúsanna og segja að verið sé að koma af stað ótímabæru kapphlaupi eða uppboði milli staðanna þriggja sem til greina koma. Starfsmaður Suðurnesja um bygg- ingu álvers þar, Oddur Einarsson, segir allt benda til þess að munurinn á byggingu álvers á Suðurnesjum og annars staðar sé ekki spurning um einn til tvo og hálfan milljarð, heldur rúmlega 5 milljarða Suðurnesjum i vil. Oddur sagðist þó ekki hafa stað- festar tölur um kostnaðinn við að reisa og reka álver. „Einu tölurnar, sem ég veit til að hafi birst opinber- lega, eru hið fræga minnisblað ráð- gjafanefhdarinnar. Þar munu vera nefhdar tölurnar 1,5 til 2,4 milljarðar króna. Þessar tölur komu mér mjög á óvart þegar ég heyrði þær nefhdar og ég hef ítrekað reynt að fá skýringu á hvaða grundvelli þær eru reistar, en ekki fengið." Oddur sagði að hér væri um mjög flókið reikningsdæmi að ræða og sægur atriða sem þar koma við sögu. „Þegar öll þessi atriði eru tekin saman koma út tvær tölur. Þær tðlur sem ég hef heyrt nefhdar eru þrír milljarðar upp í fimm til sex milljarðar. Svo menn reyni að vera raunsæir og taki tillit til óheppni i sumum atriðum og heppni í öðrum, þá er munurinn ein- hvers staðar nálægt fimm milljörðum króna, miðað við þær upplýsingar sem ég hef." Oddur sagði að gallinn við þessa umræðu væri sá að ekkert hafi komið fram opinberlega varðandi kostnað- inn. Minnisblað ráðgjafanefhdarinnar hafi lekið í fjölmiðla, síðan hófst um- ræðan á grundvelli talna sem ekkert lá á bak við. „Það er mjög slæmt og menn eru alltaf að reisa umræðuna á einhverju óstaðfestu, nánast orðrómi. Þess vegna þótti okkur mikið miður að umræðan skildi fara af stað við slíkar aðstæður. Við eigum engan þátt í því, þvert á móti óskuðum við eftir að sem allra bestar upplýsingar lægju fyrir í málinu áður en opinber um- ræða hæfist," sagði Oddur. „Ég óttast mjög að íslenska viðræðu- nefhdin verði þvinguð til að taka inn í þessa umræðu önnur sjónarmið en ódýrasta og hagkvæmasta kostinn. Það gæti haft þau áhrif á samningana að álverið verði reist i Kanada. Ég ótt- ast sem sagt að við séum ekki að ræða um hvort álverið eigi að vera á Keilis- nesi, Álfsnesi eða við Reyðarfjörð, heldur hvort það fái að vera á Keilis- nesi eða verði í Kanada," sagði Odd- ur. Sigurður P. Sigmundsson hjá Iðn- þróunarfélagi Eyjafjarðar sagðist ekkert skilja í þessum útreikningum Suðurnesjamanna né hvers vegna menn eru að tala um þessa hluti án nánari rökfærslu. „Þar sem ekkert hefur komið fram ennþá sem staðfest- ir þessa útreikninga, lít ég svo á að Suðurnesjamenn séu að reikna dæm- ið með forsendum sem þeir telja eiga við. Ég myndi gjarnan vilja fá ein- hverja sundurliðun á útreikningunum Minni vanskil á staðgreiðsluskatti í fyrra heldur en 1988: Um 27 milljarðar í staðgreiðsluskatt Almennt má slá því föstu að staðgreiðslan hafi gengið mjög vel á árínu 1989 og eng- in teljandi vandkvæði komið upp við rekstur hennar segir í Tíund, fréttabréfi ríkisskatt- stjóra. Innheimtur stað- greiðsluskattur vegna ársins voru rúmlega 26 milljarðar kr. Þess utan var rúmlega 1 millj- arður kr. (3,9%) í vanskilum, sem Tíund segir hlutfallslega heldur minni vanskil en á sama tima áríð áður. Alls er staðgreiðsla ársins því um 27.079 milljarðar kr. Fyrir sama tímabil var gerð grein fýrír launum að fjárhæð um 162.982 millj. kr. Um 16,6% launanna hafi því farið í stað- greiðsluna en 135.903 milljón- ir orðið eftir til annarrar ráð- stöfunar. Sé heildarlaunaupphæðinni skipt niður á alla landsmenn koma um 645 þús.kr. í hlut hvers og eins að meðal- tali. Þar af fóru um 107 þús.kr. í skattinn, en um 538 þús.kr. (44.800 Milljarbar Jan Feb Mar Apr Maf Jún Júl Agú Sep Okt Nóv Det Mánuöur Innheimt staðgreiðsla vegna ársins 1989. Sem sjá má er það mjög mis- jafnt eftir mánuðum hve mikiö kemur í kassann. kr. á mánuði) voru eftir til annarra nota. Samkvæmt þessu hefði hver fjög- urra manna fjölskylda haft um um 2.151 þús. sér til framfærslu að með- altali (179.000 kr.á mánuði) eftir skatta, ef jafht væri skipt á milli allra. Sé heildartekjunum aftur á móti skipt jafht á milli allra landsmanna 16 ára og eldri verður hlutur hvers og eins um 880 þús. kr. að meðaltali, hvar af um 107 þús.kr. fóru í stað- greiðsluna. Rétt er að benda á að landsmenn hafa töluverðar tekjur umfram þær sem staðgreiðsla er reiknuð af. Þar bætast við eignatekjur bæði af fjár- magni, leigu húseigna og atvinnu- rekstri. -HEI áður en hægt er að fara að ræða um þá." Sigurður benti á að ef farið væri yfir alla þá þætti sem skipta máli varðandi kostnað við byggingu álvers, þá er hægt að reikna einn stað í lágmarki en annan ekki. „Hér er um svo marga óvissuþætti að ræða. Það er engin ástæða til að reikna okkur það versta, og t.d. tal um kostnaðarauka sem fylgir veðráttu hér á Norðurlandi get- ur sveiflast frá 0 upp í 300 milljónir. En hver segir að hærri talan sé lík- legri? Menn verða þess vegna að fara mjög varlega þegar þeir slá slíku fram." Jón Kristjánsson, þingmaður Aust- firðinga, sagði þessi vinnubrögð Suð- urnesjamanna vera afar einkennileg. ,JEinu gögnin sem við höfum í hönd- unum um þetta mál segja að fyrstu vísbendingar bendi ef til vill til o.s.ffv. Að kostnaður geti verið á bil- inu 1,5 til 2,5 milljarðar. Síðan kemur talsmaður Suðurnesjamanna fram í sjónvarpi og segir að munurinn sé fimm milljarðar. Karl Steinar Guðna- son kemur daginn eftir í viðtal á Rás 2 og þar segir hann muninn vera allt að sex milljörðum. Menn vita ekkert hvaðan þessar heimildir eru komnar og þess vegna hlýtur uppslátturinn að vera í áróðursskyni." Jón taldi eina möguleikann á þessum mun, sem fram kemur í útreikningum Suðurnesjamanna, vera þann að þeir vilji láta gera minni mengunarkröfur hjá sér en gert er á landinu almennt. ,JÉg trúi því nú varla að slakað verði á kröfum hvað mengunafbúnað varðar, þó álverið verði byggt á Suðurnesj- um." Annars taldi hann umræðuna ekki vera tímabæra. „Menn verða í það minnsta að hafa eitthvað í hönd- unum áður en þeir slá fram slíkum fhllyrðingum," sagði Jón að lokum. -hs. Níels Hermannsson, sem nú hyggst endumýja kynnin við fæð- ingarstaðinn. Til Málm- eyjar á 75ára afmælinu Níels Hermannsson eftirlitsmaður er eini núlifandi íslendingurinn, sem fæddur er í Málmey, en þar leit hann fyrst dagsins ljós þann 27. júlí 1915. Níels var aðeins fjögurra ára er hann flutti ásamt foreldrum sínum, Her- manni Jónssyni og Elínu Lárusdóttur, úr eyjunni og settist að í Fljótunum. Hefhr hann aðeins einu sinni heim- sótt fæðingarstað sinn eftir það, en þaðvarárið 1941. Nú ætlar Níels að gera bragarbót, því á morgun, 27. júlí, hyggst hann sigla út i eyju ásamt afrnælisgestum sínum oghalda afrnælið hátíðlegt þar við veislufong, svo sem hangikjöt og hákarl, ef að líkum lætur. Þegar hafa margir skráð sig til fylgdar með hon- um, en öllum góðkunningjum er frjálst að koma, hafi þeir tök á. Siglt verður út með Jóni Eiríkssyni Drang- eyjarjarli og farið úr Lónkotsmöl á hádegi. Foreldrar Níelsar bjuggu í Málmey frá 1914 til 1918. Áður bjó í eyjunni Frans Jónatansson og flutti hann að nýju í Málmey 1919 og bjó þar til 1941. Samþykkt um meðferð efna á vinnustöðum Á þingi Alþjóóavinmiináiastofii- unarinnar, sem hahlið var dag- ana 6.-27.júní $1., var ni.a, af- greidd alþjóöasamþykkt um meðferð efnasambanda a vinnu- stðövum. Markmið þessarar samþykktar er að aö draga úr hættu á slysum og atvinnusjúk- dóm u iu vegna vinnu við efn a- ¦ sambönd. Ríki sem íullgilda sam- þykktina skuldbinda sig til að móta heUdarstefnu í samvinnu við aðila vinnumarkaöarin!, utn ðrugga meðferð efna á vinnu- stððum og þessa heildarstefnu skal endurskoða rcglulega. Þingiö var haldið í Genf og sam- tals sóttit það rúmlega 2000 full- trúar ríkisstjórua og aðila vinnu- niarkaðarins. Fulltruar félags- málaraðuneytis, utaniíkisráðu- ncyt is og aðila yi iinu markaðarins sóttu þingið af íslands hálfu. A þinginu var einnig afgreidd alþjóðasaniþykkt um nætur- vínnu. Samkvæmt þeirri sam- þykkt er næturvinna skilgreind sem „ÖU vinna fiamkvamd á samfelldu sjö klukkustunda tímabili þar sem tíminn frá inið- natti Ui kl. finim aö morgni cr innifaUnn". í saniþykkiinni telast þær skuidbindingar að gerðar séu táðstalanir til að vernda hcilsu nœturvinnufólks og bivta stððu þcss til samvista víö fjiil- skyldu. M er gerí ráð fy rir leng- ingn barnsburðarleyfis og fjðlg- un tœldfæra til þátúöku í félags- inálum. Á þinginu lauk fyrri um- ræðu úm drðg að alþjóðasamþykkt uni vinnuað- slæður a hótelum, veiUngaliúsum Og hliðstjvðuin fyrirtækjum. Þar er gert ráð fyrír að settar verði lágmarksreglur uni vinnu- og hvfldartíma, orlof og ýniiss kon- ar tryggingar. Samkvæmt drðg- iinuin sknlu starfsntcnn fá akveð- in htun in UJlits til greiðslu þjór- ¦ í}ár." ,. ¦ Alþjóðavinuumálaþingið sam- þykkti nokkrar ályktunarlillðg- ur og var þeirra á meðai tillaga sern flutt var að frumkvæöi full- triía rikisstjðrna Norðuríauda uin uinhverfis- og atvinnuniiil. Tillagan byggir á skýrslu Sam- cinuðu þjóðanua um umhverii og þróun en hún var samin af ncfnd sem kcnnd er við fyirverandi forsatisráðhcrra Noregs, {Jro Iiarlem Brundtland, scm varfor- maöur Itennar. GS.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.