Tíminn - 20.11.1990, Blaðsíða 4

Tíminn - 20.11.1990, Blaðsíða 4
4 Tíminn Þriðjudagur 20. nóvember 1990 UTLOND Ráðstefna um öryggi og samvinnu í Evrópu (RÖSE) í París: Kalda stríöinu formlega lokið Nú fer fram í París ráðstefna um öryggi og samvinnu í Evrópu, en hana sækja leiðtogar og ráðamenn 34 ríkja. Á RÖSE í gærmorgun var undirritað samkomulag milli 22 aðildarríkja Atlantshafsbanda- lagsins og Varsjárbandalagsins sem formlega lýkur kalda stríðinu. Samkomulagið „CFE" kveður á um fækkun hefðbundinna vopna í Evrópu, utan kjarnorkuvopna, um tugir þúsunda og snýr þar með við mesta vígbúnaðarkapphlaupi sem um getur. Að auki var undir- rituð yfirlýsing um að bandalögin tvö skuli ekki ógna hvort öðru. Undirritun CFE samkomulagsins, sem fór fram við athöfn í bústað Frakklandsforseta, Elysee höll í Par- ís, er aðalviðburður RÖSE ráðstefn- unnar, en hún hófst í gær og stend- ur yfir í 3 daga. Francis Mitterand Frakklandsforseti undirritaði samn- inginn fyrstur og sagði af því tilefni að þessi dagur yrði tvímælalaust rit- aður á spjöld sögunnar og að „þetta samkomulag sé mikil sönnun þess að þau lönd sem lengi hafa ógnað og hótað hvert öðru, séu nú ákveðin í að byggja samskipti sín á samvinnu og öryggi". Steingrímur Her- mannsson forsætisráðherra og Jón Baldvin Hannibalsson utanríkisráð- herra undirrituðu samninginn fyrir hönd íslands. CFE samkomulagið er fyrsti samn- ingurinn um fækkun hefðbundinna vopna síðan síðari heimstyrjöldinni lauk og nær yfir hervæddasta land- svæði heimsins, eða frá Atlantshaf- inu til Uralfjalla og frá fshafinu til Miðjarðarhafsins. Hvort bandalag um sig skuldbindur sig til að fram- fylgja ákvæðum hans fyrir 1994. CFE samkomulagið takmarkar bandalögin tvö til þess að minnka vopnamagn sitt niður í 20.000 skriðdreka, 30.000 herbíla, 20.000 stórskotaliðstæki, 6.800 herflugvél- ar og 2.000 herþyrlur hvort í Evr- ópu. Varsjárbandalagið hefur átt mun meira af þessum vopnum en Atlantshafsbandalagið, en sam- kvæmt samningum eiga nú bæði bandalögin að standa jafnt að vígi. f samningnum eru ítarleg ákvæði til að hindra svik, í þeim eru m.a. ákvæði um eftirlit með hergögnum sem mun jafnvel fara fram með mjög stuttum fyrirvara. í samningn- um eru þó engin ákvæði um fækkun hermanna á þessu svæði, en það málefni mun verða tekið fyrir á áframhaldandi ráðstefnu aðildar- ríkjanna í Vín innan viku. CFE samkomulagið var undirritað af 16 aðildarríkjum Atlantshafs- bandalagsins og 6 aðildarrfkjum Varsjárbandalagsins. Að sögn Manfr- ed Woerner, aðalritara Atlantshafs- bandalagsins, þá mun þetta sam- komulag ekki koma í stað þess, því Atlantshafsbandalagið hefur staðið fyrir sameiginlegum málum aðild- arríkja þess í 40 ár. En þetta kom fram í viðtali við Woerner í franska blaðinu Le Figaro. Eftir undirritunina afhenti Mitter- and Frakklandsforseti Hans Van Den Broek, utanrfkisráðherra Hollands, 160 síðna skjalið og sagði um leið að „samningur þessi er nú í góðum höndum", en það er hlutverk Hoi- lands að varðveita hann. Á RÖSE ráðstefnunni eru, eins og fyrr sagði, viðstaddir leiðtogar og ráðamenn 34 ríkja þar á meðal eru George Bush Bandarfkjaforseti og Michael Gorbatsjev leiðtogi Sovét- rfkjanna ásamt fulltrúum allra sjálf- stæðra ríkja í Evrópu utan Albaníu, auk Kanada og Bandaríkjanna. Eftir athöfnina í Elysee höll héldu menn til ráðstefnuhallarinnar þar sem Parísarfundur ráðstefnunnar um öryggi og samvinnu í Evrópu var settur. í hléi milli funda ráðstefnunnar sást Bush Bandaríkjaforseti í við- ræðum við yfirmann í Bandarfkja- her, en sá hélt á svartri leðurtösku sem var hlekkjuð við úlnlið hans. Taskan, sem er þekkt undir nafninu „fótboltinn", inniheldur fjarsam- bandstæki og dulmálslykil sem gera forsetanum kleift að fyrirskipa kjarnorkuárás innan sekúndna. Hermaður þessi fylgir Bush hvert sem hann ferðast og þar á meðal alla fundi hans í París. —€EÓ, Reuter Leiðtogabaráttan í Bretlandi: Thatcher og Hesel- tine skattyröast Baráttan um forsætisráðherraembætti Bretlands var í fullum gangi í gærkvöldi, kvöldið fyrir kosningar um leiðtogaembætti íhalds- flokksins. Margaret Thatcher og Michael Heseltine voru óspör á að láta í ljós skoðanir sínar hvort á öðru. Margaret Thatcher, sem nú er á evr- ópsku öryggisráðstefnunni í París, svaraði blaðamönnum sem spurðu hvort hún teldi sig hljóta meirihluta , (kosningunum: „Ég er alveg sannfærð um að við verðum í Downing stræti 10 í lok þessarar viku og mun lengur en það." Áður hafði hún ráðist harkalega á Heseltine í orðum. Hún sagði fyrrum varnarmálaráðherra sinn rekinn áfram af persónulegum metnaði. Hann myndi örugglega hækka skatta og spilla fyrir frjálsu framtaki. Hann minnti helst á frambjóðanda fyrir Verkamannaflokkinn, sagði hún. Stuðningsmenn Heseltine sögðu að /hún virtist nánast móðursjúk. En Heseltine hafði líkaýmislegt til mál- anna aðléggja. Hann sagði að eftir 11 ára veru hennar f forsæti væri þjóðin orðin dauðleið á einræðishyggju hennar. Hann sagði ennfremur að hún hefði eitt sinn falsað skýrslu til stjórnar sinnar varðandi fund sem aldrei hefði verið haldinn. Heseltine, sem sagði sig úr rfkis- stjórn í fússi árið 1986 eftir rifrildi við Thatcher, sagðist öruggur um stuðning vel yfir 100 þeirra 372 þing- manna sem ganga til kjörs um for- manninn/ Reglurnar varðandi formannskjör innan fhaldsflokksins að meirihluta upp á 15% — eða 214 ef enginn þing- manna er fjarverandi — þurfi til að sigur vinnist í fyrstu umferð kosn- inganna í dag. Seinni umferð, ef þörf krefur, verður haldin 27. nóvember. Einn stuðningsmanna Heseltines, David Howell, fyrrverandi ráðherra, sagði: „Ég held að það sé mjög út- breidd skoðun að breytinga sé þörf og ég held að syo sé einnig meðal þing- manna." \ En Douglas Hurd utanrfkisráðherra spáir Thatcher sigri í formannskjör- inu. Dagblaðið Daily Mail, sem er dyggur stuðningsaðili Thatchers, sagði að ef hún verði felld í kosningunni jafnað- ist það á við pólitískt móðurmorð. Skoðanakannanir, sem gerðar voru um helgina, spáðu Heseltine jnun betra gengi en Thatcher í komandi alþingiskosningum sem verða um mittáriðl992. Efnahagsstjórnin hefur alltaf verið sterkasta hlið Thatchers en nú er svo komið að Bretar búa við 11% verð- bólgu. Vextir hafa verið hækkaðar til að berjast gegn verðbólgunni sem hefur aftur orðið til þess að þrengt lum i Skoðanakannanir sýna að breskur almenningur styður ekki lengur Margaret Thatcher. \ láni frá Verkamannaflokknum eru taldar eiga rætur sínar að rekja til frumvarps sem hann lagði fram um breytingu á nefskattinum illræmda sem nota átti til að borga opinbera þjónustu, allt frá skólum til sorphirð- ingar og átti að deilast jafnt á alla, rika sem fátæka. Skattur þessi hefur leitt til mikilla andmæla og uppþota og er talin hafa kostað íhaldsflokkinn mörg atkvæði. En Thatcher segir Heseltine hafa í hyggju að hækka tekjuskatt. hefur að atvinnuvegunujn og veðlán kjósenda hækka. Tölur sem stjórnin ^birti í gær sýna að þjóðárframleiðsl- an hefur dregist saman um 1% pró- sent júní- september miðað við næstu þrjá mánuði á undan og er það mesti samdráttur sem orðið hefur í 10 ár. Þar af leiðandi geta skoðanakannan- irnar haft áhrif á þingmenn sem ótt- ast um sæti sín. Ásakanir hennar í garð Heseltine um að skoðanir hans séu fengnar að Olíumarkaðir: Tilboð Saddams lækkar olíuverð Tflboð Saddams Hussein um að láta lausa alla gísla milli jóla og marsloka varð til þess ao olíuvero lækkaðl verulega í Evrópu f gær. Vérð fyrir olíu sem verður af- greidd á heimsmarkaði í janúar lækkaði um átta sent á alþjóðaol- íumarkaðinum í London. „Þetta er klókt útspil hjá Sadd- am tfl að slá hernaðaraðgerðum á frest," sagðí Lawrence Eagles, sérfraeðingur hjá GNI Commod- ities í London. íraski Ieiðtoginn setti fram þetta tilboð um helgina með því skilyrði að friður héldist þenuan tínia. '¦.¦:.'" . Lækkunin núna kemur í kjölfar lækkunar sem hefur vcrið hæg og sígandi undanfama viku og er vtröið nú fjórum dolluruin lægra en fyrirviku. Tölur yfir birgðir og neyslú í líandaríkjunum ásamt tiltölulega mfldu veðri á helstu eftírspurn- arsvæðum og minnkandi ótta viö yflrvofandi styrjöld hefur komið á jafnvægi í eftirspurn. Fréttír herma áð Saudi-Arabar gcti haldið áfram að framleiða 8,5 milljón tunnur á dag út des- ember. Framleiðsla í október var 7,8 milljónir tunna. Saudi-Arabar hafa nú aukið framleiðslu sína um þrj'ár millj- ónir tunna á dag frá því írakar rcðust inn í Kúvæt 2. ágúst sl. og spannar sú aukning 75% af peini olíu sem tapast vegna viö- skiptabanns Samcinuöu þjóð- anna á írak og Kúvæt. Sögusagnir eru uppí um að Lí- býa aöstoði íraka við að losna við olíu sína með því að markaðs- sctja hana sem sína eigin. Lfkur eru taldar á að Líbýumenn hafi sctt 2,5 milljónir tunna á mark- að á þennan hátt á verði sem er cinn til tveir dollarar fyrir ncðan markaðsverð. Þessar upplýsing- ar hafa þó ekki fengist staðfest- ar. ¦

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.