Tíminn - 17.11.1994, Blaðsíða 10

Tíminn - 17.11.1994, Blaðsíða 10
10 Fimmtudagur 17. nóvember 1994 Ástarbréfaþ j ónusta — skáldsaga eftir Þórunni Valdimarsdóttur Bókaútgáfan Forlagiö hefur sent frá sér skáldsöguna Höfuðskepn- ur — Ástarbréfaþjónusta eftir Þórunni Valdimarsdóttur. Þetta er önnur skáldsaga Þórunnar, en áður hefur hún sent frá sér ljóöabók og baekur um sagn- fræöileg efni, meðal annars sögu Snorra á Húsafelli. Auk þess skrifaði Þórunn bókina Sól íNofðurmýri ásamt Megasi. í kynningu Forlagsins segir: Höfuðskepnur — Ástarbréfaþjón- usta segir frá ungri konu, rithöf- undi, sem skrifar ástarbréf eftir pöntun og fyrir væna þóknun viðtakandans. Um leiö og hún kannar hinar margvíslegu myndir ástarinnar segir hún af sjálfri sér, lífi sínu og hugleið- ingum. Hér kannar höfundur mörk siðferðisins, beinir spjót- um að tvískinnungi í hugsun okkar um ástina og kynlífið og veltir um leiö fyrir sér stöðu rit- höfúndarins gagnvart lesendum og samfélaginu. Þórunn er frumlegur og sjálfstæður höf- undur og hún er þekkt fyrir hæfileika sína til að túlka bæði fortíð og nútíð á frjósaman og lifandi hátt. Bókin er 221 bls. ab stærð. Hún er prentuð hjá HarperColl- ins í Skotlandi. Margrét Laxness hannaði kápu, en málverk á kápu er eftir Roger Hilton. Hún kostar 1.980 kr. innbundin og 990 kr. í kilju. Cunnar neigi Knstmsson. Þórunn Valdimarsdóttir. Minningabrot Þórarins Eldjárn Bókaútgáfan Forlagið hefur sent frá sér bókina Ég man — 480 glefsur úr gamalli nútíð eftir Þór- arin Eldjárn. í bókinni rifjar Þórarinn upp liðinn tíma. Hér er ekki um venjulegar æviminn- ingar að ræða, heldur minn- ingabrot sem hvert um sig er til þess gert ab vekja upp minning- ar hjá lesanda, sem síðan getur spunniö við þær sína eigin sögu. I kynningu Forlagsins segir: Hér er kannski ekki um sagn- fræði að ræða — nema ef vera skyldi sagnfræði einstaklings sem í gegnum svipmyndir frá bernsku og unglingsárum verb- ur saga allra þeirra sem muna sama tíma. Saman mynda brot- in — 480 talsins — skemmtilega mynd libins tíma. Ég man er 112 blaðsíður að stærð og prerituð í G.Ben-Eddu. Margrét Laxness gerði kápu. Bókinkostar 1.980 kr. ¦ Óskipulegt kaos Þórarinn Eldjárn. Heimskringla — Háskólaforlag Máls og menningar hefur sent frá sér bókina Embœttismenn og stjóm- málamenn, skipulag og vinnubrögð í íslenskri stjórnsýslu eftir Gunnar Helga Kristinsson. í bókinni er birt rannsókn á opin- berri stjórnsýslu á islandi á þessari öld. í bókinni er leitast við ab kanna innviði stjórnsýslunnar og tengsl hennar vib umhverfi sitt og varpa þannig ljósi á orsakir þess að vandað skipulag og fagleg vinnu- brögð hafa staðib höllum fæti inn- an hennar. Höfundur telur að listi i að byggja upp heilbrigt stjórnsýslu- kerfi felist í því að finna gott jafn- vægi milli faglegs vetrvangs emb- Fréttir af bókum ættismanna og þeirrar samkeppni um lýðhylli sem einkennir heim stjórnmáiamanna. Að hans mati er þetta jafnvægi ekki fyrir hendi hér á landi. Rannsóknin er byggð á traustum fræbilegum grunni og tek- ur jafnframt á málum sem snerta hvern íslending. Gunnar Helgi Kristinsson er dósent í stjórnmála- fræði við Háskóla íslands. Embœttismenn og stjómmálamenn er 194 bls., prentuð í G. Ben. prent- stofu h.f. Kápu hannaði Erlingur Páll Ingvarsson. Verð bókarinnar er 3480 krónur. ¦ Á bersvæbi Ljób eftir Jónas Þorbjarnarson Bókaútgáfan Forlagið hefur sent frá sér ljóðabókina Á bersvœði eftir Jónas Þorbjarnarson. Á ber- sweði er þriðja ljóðabók Jónasar, sem hlaut mjög góða dóma fyr- ir fyrri bækur sínar, Andartak á jörðu og / jaðri bœjarins. Jónas hefur þegar skipab sér í röð fremstu ljóðskálda á íslandi með bókum sínum. í kynningu Forlagsins segir: Þessi ljóð standa á bersvæði, til- gerbarlaus og ekki studd né nið- urnjörvuð af viðurkenndum listbrögðum samtímaljóðlistar._ Yrkisefnin sækir Jónas gjarnan út fyrir alfaraleiðir, en ljóðmál hans er eins nærri venjulegu tal- máli og mögulegt er án þess að skáldskapurinn gjaldi þess. Á bersvceði er 49 blaðsíður að stærö og prentuö í Prentsmiðj- unni Odda hf. Valgarður Gunn- arsson listmálari gerði kápu. Bókinkostar 1.690 kr. ¦ Nýtt tímarit Jón á Bœgisá nefnist splunku- nýtt tímarit sem sér dagsins ljós um þessar mundir. Það eru þýð- endur sem standa ab útgáfunni, enda er þessu riti ætlað að birta þýddar sögur, ljóð og greinar, auk greina um þýðingar og um- sagna um þýddar bækur. Þýðendurnir, sem eiga efni í fyrsta heftinu, eru Helgi Hálf- dánarson, Kristján Árnason, Steinunn Sigurbardóttir, Vil- borg Dagbjartsdóttir, Siguröur A. Magnússon, Þorsteinn Gylfa- son, Olöf Eldjárn, Franz Gísla- son, Ingibjörg Haraldsdóttir, Guðbergur Bergsson, Franzisca Gunnarsdóttir, Gubrún Jakobs- dóttir og Karl Guðmundsson. í heftinu eru líka tvær greinar um skáldiö og þýðandann á Bægisá, önnur eftir dr. Gunnar Krist- jánsson, prest á Reynivöllum, og hin eftir Ástráð Eysteinsson, dósent viö Háskóla íslands. Grafíklistamenn verða kynnt- ir í þessu tímariti, myndin Lesið milli lína eftir Ingunni Eydal prýðir forsíðuna og inni í ritinu er kynning á listakonunni. Ritnefnd Jóns á Bægisá skipa þau Franz Gíslason, Ingibjörg Haraldsdóttir og Jóhanna Þrá- insdóttir. Útgefandi er Orms- tunga. Samskipti Serba og Króata í aldanna rás Arvid Fredborg: Serber & kroater i hist- orien. Frán 800-tallet til vára dagar. Atl- antis 1994. 394 bls. Undanfarin tvö til þrjú ár hefur vart libib svo dagur ab ekki hafi borist fréttir af átökum í því landi, sem áður hét Júgóslavía. Síðustu mánuði hafa átökin ver- ið hörðust og illvígust í Bosníu, þar sem Serbar hafa átt í höggi vib Króata og múslima, en hinir síðastnefndu eru „múhameðs- trúarmenn" af serbneskum og króatískum ættum. Þeir, sem ekki þekkja gjörla til sögu þjóbanna sem ábur mynd- uðu Júgóslavíu, eiga oft erfitt með að átta sig á orsökum átak- anna og spyrja gjarnan sem svo: Hvað veldur því að þjcðir, sem áratugum saman bjuggu í sátt og samlyndi, berast skyndilega á banaspjótum? Sannleikurinn er sá ab deilur Serba og Króata eru engan veg- inn nýtilkomnar, Ræturnar eru eldfornar og margslungnar. í bókinni, sem hér er til umfjöll- unar, rekur höfundur sam- skiptasögu þjóbanna tveggja frá miböldum og fram á vora daga. Af lestrinum verður ljóst, að Serbar og Króatar hafa sjaldnast setið á sárs höfði, og þegar þeir hafa gert það, hefur það oftast verið vegna þess að þeim hefur verib haldib nibri af þribja abila. Ríkib Júgóslavía (ríki Subur- Slava) varb til eftir lok fyrri heimsstyrjaldar. Ábur hafbi landsvæbið lotið Austurríkis- keisara og þar á undan Tyrkjum. Þarna höfðu ólíkir menningar- straumar mæst í aldanna rás. Áhrif Tyrkja urbu mest á austur- hluta svæðisins. Þar eru Serbar fjölmennastir. Þeir játa grísk- kaþólska trú, en fjölmargir tóku „múhamebstrú" á valdatímum Tyrkja. Króatar eru hins vegar flestir rómversk-kaþólskir og hafa löngum litib á sig sem eins- konar brjóstvörn vestrænnar menningar gagnvart hinum austrænu Serbum. Á valdatíma Austurríkis- manna voru Króatar ab ýmsu leyti betur settir en síbar varb, en á árum heimsstyrjaldarinnar síðari komst Ustasahreyfingin, nasistaflokkur Króatíu, til valda í landinu í skjóli þýska her- námsliðsins. Þá voru mikil hermdarverk unnin á Serbum búsettum í Króatíu og það svo, að Þjóðverjum, sem þó kölluðu ekki allt ömmu sína í þeim efn- um, ofbauð. Eftir stríðið komst svo Tító til valda og þótt hann væri sjálfur Króati, urðu Serbar áhrifamestir í Júgóslavíu. Þótti Króötum sinn hlutur oft fyrir borb borinn og litu margir á sambandsríkib sem enn eina út- gáfuna af Stór-Serbíu. Bókin, sem hér er til umfjöll- unar, hefur að geyma mikinn. fróðleik um samskipti Serba og Króata í aldanna rás. Bókarhöf- undur, Arvid Fredborg, er þekkt- ur fræbimaður og rithöfundur í Svíþjóð. Hann lauk háskólaprófi í sagnfræði og hefur einkum lagt stund á sögu Balkanskag- ans. Hann hefur farið fjölda- margar ferðir til landanna, sem hann f jallar um í þessari bók, og vitnar oft til samtala vib serb- neska og króatíska ráðamenn á undanförnum árum og áratug- um. Gefur það bókinni nokkub sérstakan blæ og þótt Fredborg verði engan veginn sakabur um hlutdrægni, getur engum dulist að samúð hans er með Króöt- um. Á stríðsárunum dvaldist Fredborg í Berlín, þar sem hann var fréttamabur Svenska Dag- bladet. Þar kynntist hann ýms- um þeim sem fóru meb málefni Serba og Króata og gat því oft kynnt sér málin nánar en al- mennt gerbist. Ab öllu samanlögbu verbur ekki annab séb en ab hér sé á ferbinni traust og vel samib rit sem allir þeir, sem áhuga hafa á því að kynna sér rætur átakanna á Balkanskaga, ættu að hafa gott gagn af. Jón Þ. Þór /