Tíminn - 25.11.1994, Blaðsíða 5

Tíminn - 25.11.1994, Blaðsíða 5
Föstudagur 25. nóvember 1994 Anna Margrét Valgeirsdóttir: Islenskur landbúnabur til framtíbar Á allra síðustu árum hefur umræð- an um landbúnaö einkennst af svartsýni. Niðurskurður og sam- dráttur er það sem hefur gengið yfir landbúnaðinn og nú er svo komið að mörg bú eru á mörkum þess að standa undir sér vegna samdráttar. Margur spyr: „Af hverju að halda í þessi óhag- kvæmu bú, þegar þau standa orð- ið ekki undir sér?" Á móti spyr ég: „Eigum við öll að flytja á suðvest- urhornið?" Kannski það sé best og hagkvæmast. Það hlýtur að vera pláss fyrir fleiri í verslun og þjón- ustu í Reykjavík. Eða hvað? Marg- ir bændur reyna að halda áfram einfaldlega af því að það er ekki í neitt annað að fara á samdráttar- tímum. Einnig eru flestir bundnir tilfinningatengslum við sína heimasveit og eru alls ekki tilbún- ir til að fara til Reykjavíkur eða til annarra þéttbýlisstaða. Aukin atvinna við landbúnaö Á síðustu misserum hefur mikið verið talað um að efla atvinnulíf- ið. Það er þörf á fleiri störfum, en til að störfum geti f jölgað þarf eitt- hvað nýtt að koma til. Nema hægt sé að gera betri og dýrari fram- leiðsluvöru úr því hráefni sem við þegar ráðum yfir. Það kemur sjálf- sagt mörgUm á óvart, en landbún- aðurinn býr yfir mörgum ónýtt- um tækifærum. í dag er að komast í tísku að fara vel með jörðina. Það þykir ekki lengur fínt að reka stór verksmiðjubú. Nei, þab er að kom- ast í tísku að neyta hreinna af- urða, lífrænt er það sem þeir sem fylgjast með biðja um. íslendingar geta lagt mikið af mörkum í því sambandi að lega landsins, strjál- býli og veðurfar gerir okkur kleift að gera hluti sem aðrar þjóðir eiga mun erfibara með. Við getum framleitt lífrænt (organic) lambakjöt, án þess að gera stórvægilegar breytingar á þeim búskaparháttum sem eru viðhafðir á íslandi í dag. Þaö tekur einungis 2- 3 ár að hreinsa jarð- veginn á þeim túnum, sem í dag er borinn tilbúinn áburður á. Fyrir örfáum árum vorum við á eftir í þróuninni í landbúnaði, en ein- mitt þess vegna erum við allt að 15 árum á undan í dag, því verk- smiðjubú hafa aldrei oröið til á ís- landi. Lyfjanotkun við lamba- kjötsframleiðslu hefur aldrei verið stunduð á íslandi. Aðrar þjóðir hafa gengið mjög langt í notkun lyfja, t.d. eru vaxtarhvetjandi hormón notuð víða. Einnig eru fúkkalyf notuð í fóöur til ab fyrir- byggja sjúkdóma. Hér hafa menn aldrei stigið þessi skref og í dag eru möguleikar okkar mjög miklir, ef rétt er með farið, einmitt þess vegna. Vissulega þarf að gera breytingar hér, en þær eru þab litl- ar að þær ættu ekki að hindra neinn. ísland hefur fram að þessu verið kynnt sem hreint land. Höldum í hreinleika landsins og gerum enn betur í að selja þann hreinleika. Ekki er víst að lífræn framleiðsla geti hentab á öllum svæbum landsins, en ef farib verbur út í framleiöslu á lífrænu kjöti á ein- hverjum svæðum, ætti að vera meira svigrúm til að auka fram- leiðsluréttinn hjá þeim sem búa á kaldari svæðum. Sænska þingið hefur samþykkt að stefna að því ab gera 10% sænska landbúnaðarins hreinan fyrir aldamót. íslendingar geta sett markið mun hærra og við eig- um að vera óhrædd við það. Hins vegar þurfum við að gera okkur grein fyrir því að þessar breytingar taka ákveðinn tíma og það má ekki flýta sér of mikið. Ef stjórn- völd eru reiðubúin til að styöja viö bakiö á þeim sem fara út í lífræna framleiðslu, á meöan bændur eru að komast af stað, er hægt að fjölga störfum í sveitum landsins. Einnig ætti að vera auðveldara að halda strjálbýlustu svæðunum í byggð. Ef stjórnvöld ætla sér að nýta þau sóknarfæri sem í dag bjóðast, þarf aö bregöast skjótt við. Staðlar fyrir lífrænt lambakjöt þurfa ab líta dagsins ljós ekki seinna en í vetur, því bændur verba að hafa tímann fyrir sér til að breyta VETTVANCUR áburbargjöf og fleiru. Það er átak að fara út í lífræna framleiðslu á lambakjöti og bændur geta ekki gert þetta nema með stuðningi stjórnvalda. Þeir hafa ekkert svig- rúm í dag til að taka á sig þann kostnað, sem óhjákvæmilega fylg- ir því að fara út í breytingar. Hins vegar er það engin spurning ab á næstu árum eru mikil sóknarfæri í framleiðslu á lífrænum vörum, því hinn vestræni maður er orð- inn sjúkur af ofnæmi, hjartasjúk- dómum og fleiri kvillum út af þeim lifnaðarháttum sem við temjum okkur í dag, þar með talið neysla á menguðum vörum. Vestfirðir eru það svæði sem er hvað best fallið til sauðfjárræktar •á landinu. Hvergi er hægt að sjá ofbeit á Vestfjörbum og víða þolir landið umtalsverða fjölgun sauð- fjár. Því er það mikið hagsmuna- mál hér á Vestfjörðum að allt kapp verði lagt á að koma skrið á þessi mál. Það er mikil vinna óunnin varöandi markaðsmál og það er vinna sem bændasamtökin og stjórnvöld verba að vinna að í sameiningu og það þarf að leggja mikla áherslu á þá vinnu. Eru landbúnaöarmál heilbrigöismál? Evrópuþingið hefur ályktað að 50% ótímabærra dauösfalla fólks yngra en 65 ára í Evrópu séu vegna rangs mataræöis. Þaö sér það hver maður að í ljósi þess er þetta mál ekki eingöngu mál bænda og neytenda, þetta er ekki síbur heilbrigbismál. í Þýskalandi er talið að kostnaöur við sjúk- dóma, sem tengjast fæöu, hafi verið um 42.000 milljónir þýskra marka árið 1988. í Skotlandi hefur náðst 60% lækkun í tíðni hjarta- og æðasjúkdóma og sparnaðurinn er um 300 miljónir punda á ári. Það eru því gríðarlegir fjármunir í húfi fyrir þjóðir heims. Við hljót- um að fara að hugsa okkar gang varbandi heilbrigbismál. Forvarn- ir, sem byggjast ekki síst á betra mataræbi, er það sem við hljótum að leggja áherslu á í nánustu fram- tíð. Það hlýtur að vera minni kostnaður fólginn í því að koma í veg fyrir sjúkdóma fremur en að grípa inn í þegar í óefni er komið. I dag er-hollusta í tísku. Þá tísku eiga íslendingar að notfæra sér. HEIMILDIR Freyr, 10. tbl. 1994. „Lífrænn landbúnaö- ur." Ólafur Dýrmundsson. Búnaöarfélag íslands, Stéttarsamband bænda. Freyr, 10. tbl. 1994. „Verndun hreinleika íslenskra afuröa, síöari hluti." Siguröur Siguröarson dýralæknir. Evrópuþing, ráðgjafarþing. „Skýrsla um fæöu og heilsufar." 29. apríl 1994. Skjal 70823. Höfundur er húsmóbir og tekur þátt í prófkjöri Framsóknarflokksins á Vest- fjörbum. Guöni Ágústsson: Störf landpósta skulu virt í utandagskrárumræbu á Alþingi, sem undirritabur stób fyrir í vik- unni, gaf Halldór Blöndal þau fyr- irheit ab stöbva um sinn þau vinnubrögb Pósts og síma ab bjóba út störf landpósta og hefja vibræður í samstarfsnefnd um framhaldiö. Landpóstar styðjast viö sam- starfssamning frá 1984, sem ber ab viröa. Samstarfsnefndin vann gott verk og átti það markmið eitt ab tryggja skilvirka og ódýra þjón- ustu. Landpóstar, sem ekki eru ríkisstarfsmenn heldur verktakar, fóru á námskeið hjá Pósti og síma og gengust undir kvaðir svo sem þær að þetta starf hefði forgang og aðrir en þeir keyrðu póstinn ekki út nema í veikindum eða frí- um. Fyrir tveimur árum fór sam- gönguráðherra fram á að heimila útboð á tveimur til fjórum leib- um. Þetta var gert þótt félagib var- abi vib slíku, þar sem þjónustan væri vibkvæm og gerbi kröfur til ábyrgbar, heiöarleika og þagnar- skyldu, svo og að þetta starf mætti ekki veröa aukastarf, fólkiö í sveit- unum vill fá sinn póst á réttum tíma. VETTVANGUR Síðan þetta gerðist hefur því fniöur Póstur og sími vaðið áfram og bobið út einar tuttugu leiðir og sagt upp mönnum sem eiga að baki dygga þjónustu og hafa sinnt þessu starfi abfinnslulaust og standa nú uppi án atvinnu með dýra fjárfestingu sem þeir höföu lagt í til að þjóna sem best. Þab, sem setur að manni ugg, er virðingarleysið vib vinnandi menn, sem kannski stafar af því ab ýmislegt er hægt í skjóli at- vinnuleysis. Hér ábur fyrr voru menn gerðir með þeim hætti aö orö skulu standa, nú skipta skrif- legir samningar litlu. Félag landpósta hefur margbob- iö að ganga til samninga um alla hugsanlega hagræðingu og skipu- lagsbréytingar eða sín kjaramál. Þar hafa þeir nú ekkert sjálfdæmi, því ferbakostnaðarnefnd ríkisins hefur reiknaö taxtann út og laun losa 79 þúsund á mánuöi. Póstur og sími hefur eigi að síður aukið sínar tekjur með því að bæta þjónustuna með því ab láta land- pósta flytja pakkavörur úr versl- unum, lyf o.fl., sem er hið besta mál, og nú síöast birtingarvottorö og stefnur, sem var verkefni hreppstjóra og stefnuvotta. Stefnur eru ekki almenn póst- þjónusta og tilheyrir valdi en ekki þjónustu, enda fengu ríkisskipab- ir hreppstjórar og stefnuvottar greiðslur fyrir þetta starf. Mér finnst hiklaust að póstar eigi ab fá greitt fyrir þetta ómak, því þaö þekkja þeir, sem þetta hafa unnið, að það er ekkert skemmtiverk. Ég myndi alltjent ekki vilja vinna það í sjálfboðavinnu, en Póstur og sími fengi í hvert sinn háa greibslu fyrir ómakið. Auðvitaö á aö gera kröfur til landpósta og semja viö þá, starfið býður ekki upp á annað. Nær væri Pósti og síma að huga aö póst- burbi fólksins í sveitunum fimm daga vikunnar, í stað þriggja eins og nú er. Ég vona að sú góða umræöa, sem fram fór á Alþingi um þetta mál af mönnum úr öllum flokk- um, verði til þess ab öbruvísi verbi staðið að þessum málum í fram- tíðinni. Útboð er góð leiö í ýms- um málum, en er að mínu viti varla réttlætanleg í póstþjónustu og í hinum stóra heimi ekki farin. Útbob ganga í dag vegna þess að það skortir atvinnu, en á morg- un.vill enginn vinna þetta verk af því ab þab er undir kostnaðar- verði. Landpóstar hafa öðlast reynslu, sem kallar á það að Póst- ur og sími virbi þá reynslu og meti hversu starfib er sérstakt. Höfundur er alþingismabur. FOSTUDAGS PISTILL ASGEIR HANNES STORIÐJAN FYRIR CREIÐSLA Pólitísk fyrirgreiðsla er á dagskrá um þessar mundir og sibbótar- menn kveba sér hljóbs á torgum. Þeir telja þaö pólitíska spillingu ab hjálpa fólki sem fallast hendur frammi fyrir kerfinu. Albert heitn- um Cuðmundssyni tókst stundum ab rétta minni máttar hjálpar- hönd og fyrir bragbib þótti sib- bótarmönnum öll pólitísk spilling ganga upp í Albert einum. Hvorki meira né minna. Á meban umræbunni um pólit- íska fyrirgreiðslu er viljandi beint inn á villigötur vonast þeir menn til að sleppa meb skrekkinn sem hafa gert fyrirgreibsluna ab stór- ibju á íslandi. Pólitísk fyrirgreibsla er ekki fólgin í því ab einn mabur reyni ab hjálpa öörum manni ab glíma vib kerfib. Þab er ekki hættuleg hjálpsemi. Pólitísk fyrir- greiðsla er hins vegar Ijóslifandi komin þegar kerfið er látib hjálpa einum manni að ná tökum á þjóbfélaginu. Einokun á verktakastarfi á Kefla- víkurvelli er sígilt dæmi um pólit- íska fyrirgreibslu upp á gamla móbinn. Sama gildir um flugleiðir milli landa, sölu sjávarfangs og landbúnaðarvara, lyfsölu og vín- sölu, og fleira mætti telja. Allt þetta örlæti er ávöxtur af áratuga fyrirgreibslu vinsamlegra ríkis- stjórna vib sitt helsta venslafólk á hverjum tíma. Pólitísk fyrirgreibsla af þessum toga er nú reyndar ab líba undir lok hér á landi og ekki vegna breytinga á hugarfari manna, heldur vegna göngu Is- lendinga á Evrópumarkab. Þrátt fyrir ab einkaleyfin séu á undanhaldi eru örlátir ráðherrar ekki af baki dottnir. Þeir semja sig ab nýjum sibum og setja áfram undir lekann. Salan á SR-mjöli er vænsta fyrirgreiðsla seinni tíma ásamt afhendingu Útvegsbank- ans. Meb lögum um stjórnun fisk- veiba hrepptu nokkrir útvegs- menn allan fiskinn í sjónum og kvótinn er vafalaust fyrirgreibsla aldarinnar. Og ekki er allt búib enn: Fugl dagsins er fjármálaráb- herra. Hann deilir út hlutabréfum í Lyfjaverslun ríkisins á kostakjör- um og þab væri góbra gjalda vert ef alþýba manna ætti fyrir salti í grautinn um þessar mundir. En því láni er því mibur ekki ab fagna og fyrir bragðið safnast lyfjaversl- unin á hendur sömu venslamanna og abrár ríkiseignir. Ráðamenn halda þannig áfram ab færa þjóbaraubinn frá hinum mörgu og til hinna fáu, eins og lögmál fyrirgreibslunnar gerir ráb fyrir. Til fárra manna, en hvílíkra manna! Islendingar eru seinheppnir í einkavæbingu sinni, eins og dæmin sanna. Hérlendis skiptast eignir manna brátt í sömu hlut- föllum og í Brasilíu eba á Haítí í Karíbahafi. Hér ríkir líka sama skipulagib á einkavæbingunni eins og frægt er orbib í Sovétríkj- unum. Enda er margt líkt meb skyldum. Fátt bendir til ab stjórnmála- flokkarnir missi stöbu sína sem síbustu kommúnistaflokkar Evr- ópu í næstu kosningum. ísland verbur því áfram síbasta Sovétlýb- veldib og Albert heitnum Cub- mundssyni áfram kennt um pól- itíska spillingu.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.