Tíminn - 26.11.1994, Blaðsíða 10

Tíminn - 26.11.1994, Blaðsíða 10
10 Laugardagur 26. nóvember 1994 Rœba Halldórs Ásgríms- sonar því vel sem getur skapaö fleiri störf. Þaö er öllum atvinnu- greinunum mikilvægt ab auka innbyröis tengsl. Útflutnings- iðnaður, sem er byggður á sérþekkingu í sjávarútvegi, hef- ur gengiö vel. Sjávarútvegur, sem byggir á auðugum hug- myndum iðnaðar- og tækni- manna, skarar fram úr. Mat- vælaiðnaður, sem byggir á því besta sem við eigum innan fisk- vinnslu og landbúnaðar, ber af. Ferðaþjónusta, sem byggir á náttúrufegurð og ríkri menn- ingararfleifð, er til fyrirmyndar og allt byggist á að við berum virðingu fyrir landinu, hafinu, auðlindum þess og gæðum. Við erum háðari óspilltri náttúru en flestar aðrar þjóðir. Því á umhverfisvernd í víðtæk- asta skilningi þess orðs að geta verið það sameiningartákn sem allir íslendingar starfa undir. Nýsköpun og þróun Engar framfarir verða nema stöðugt sé leitað að nýjungum og reynt að þróa nýjar hug- myndir. I þjóðfélagi eins og okkar verður hið opinbera að eiga þar hlut að máli. Möguleikar í sjáv- arútvegi, matvælaiðnaði, fisk- eldi, hugbúnaði, líftækniiðnaði og almennum iðnaði koma upp á hverjum einasta degi. Fiskeldi er orðið hálfgert bannorð hér á landi en þó er vitað að þar eru gífurlegir möguleikar ef rétt er á haldiö. Frábært starf hefur verib unnið á sviði lúðueldis. Sama má segja um bleikjueldi og ýmis- legt annað lofar góðu. Þorskeldi hefur mikla möguleika og rannsóknir við eldi í fjörðum eru stórmerkilegar. Fiskeldi fer stöðugt vaxandi í heiminum og þjóð sem vill vera framarlega í sjávarútvegi verður að taka þátt í þeirri framþróun. Á næstu árum geta orðið til mörg hund- ruð störf í þessari grein. Hugbúnaðarfyrirtæki hér á landi búa yfir ótrúlegri þekk- ingu. Við eigum mörg kröftug fyrirtæki á þessu sviði sem geta með öflugu markabsstarfi og góðum stuðningi skapað mörg hundruð íslendingum góð störf. Ráðgjafarfyrirtæki, einkum í sjávarútvegi, hafa náð stórgóð- um árangri á alþjóðamarkaði og með hvatningu og aðstoð hins opinbera ætti ráðgjöf og sala á sérþekkingu að geta veitt hundruðum manna atvinnu. íslendingar hafa sannað ab þeir geta tekib þátt í öflugu starfi á alþjóbavettvangi. Verk- takar og félög í flugrekstri hafa náð árangri. Heilsugæsla og önnur sérþekking á margvíslega möguleika. En ekkert gengur upp nema viö vinnum saman og styðjum við frumkvæði og þróun. Evrópusambandib Við íslendingar stöndum á vegamótum. Þjóðirnar allt í kringum okkur eru að gerast aöilar að Evrópusambandinu en vib höfum ákveðið að gera það ekki. Mörgum nágranna- þjóðum þykir þetta einkenni- legt. Þó tel ég að það sé fullur skilningur á sérstöðu okkar. Evrópusambandið er ekki snið- ið að aðstæðum þjóðar eins og okkar. Sjávarútvegsstefnan er hugsuð út frá hagsmunum ríkja sem eiga sameiginleg fiskimið. Hún gerir jafnframt ráð fyrir að fiskveiðar og fiskvinnsla sé undirmálsgrein sem ekki getur lifað án opinberra styrkja. Aðild að bandalaginu þýddi því að við þyrftum að ganga inn í styrkjakerfi og lúta sameigin- legri stjórn auðlindanna. Við getum ekki afsalað okkur yfir- ráðaréttinum og gengið inn í styrkjakerfið með mikilvægustu atyinnugrein okkar. Ég tel engar líkur á því að við getum á þessari stundu fengið þær undanþágur í samningum við Evrópusambandið sem hugsanlega geti réttlætt aðild íslendinga að því. Þess vegna hafna ég því aö við sækjum um aðild. Það er skaðlegt að fara inn í slíkar viðræöur nema við svæðisins og tvíhliða samnings við ESB lítið sinnt. Allur kraft- urinn fer í innbyrðis átök milli stjórnarflokkanna. Þeir eru ekki einu sinni sammála um hvenær skýrslur Háskólans um ESB skuli gerðar opinberar, hvað þá um það hvernig styrkja á stöðu íslands við nýjar aðstæður. Alþjóbleg samvinna Alþjóðlegt samstarf er annað og meira en Evrópusambandið. Á þessum tímamótum er mikil- vægt að styrkja Norðurlanda- samstarfið. Mér hefur verið falið að taka þátt í vinnuhópi í Norðurlandaráði sem á að end- urskoða norrænt samstarf nú á næstunni. Ég mun leggja sér- staka áherslu á að styrkja stofn- anir Norðurlandaráðs og koma upp sameiginlegri skrifstofu Norðurlandaráðs og ráðherra- nefndar þess í Briissel. Ég tel ab samstarf Norburlandanna í höf- uðstöðvum ESB geti aukið áhrif íslendinga og tryggt hagsmuni landsins betur. Það ríkir vin- Halldór: „ Þab er mín skobun ab Byggbastofnun í núverandi mynd hafi runnib sitt skeib..." teljum líklegt að hægt sé að ná viðunandi samningi. Þeir sem nú vilja sækja um aðild þurfa að svara þeirri spurningu hvernig þeir vilja ná þeim 5 milljörðum króna inn í ríkissjóð sem er talið þurfa til að gerast aðilar að ESB. Þar fyrir utan þarf að útvega fé til aö leggja fram á móti styrkjum ESB til sjávarútvegs þannig að þeir fáist. Er ætlunin aö hækka tekjuskattinn eða virðisauka- skattinn eða er það kannske hugmynd kratanna að stór- hækka skatta á sjávarútveginn með svokölluðum auðlinda- skatti? Það eru samningar við Evr- ópusambandið framundan. Það hlýtur að vera áhyggjuefni landsmanna að. hér skuli vera við völd ríkisstjórn sem kemur sér ekki saman um nokkurn skapaðan hlut í þessu stóra máli. Á meðan forsætisráðherr- ann og utanríkisrábherrann ríf- ast um málib jafnt innanlands sem utan eru þeir ab sá van- trausti og vantrú í okkar garb. Ríkisstjórn sem talar út og sub- ur í svo mikilvægu máli er ekki líkleg til ab ná árangri. Alþýbu- flokkurinn vill ganga í ESB, þótt hann hafi enga grein gert fyrir því hvaba skilyrbi hann vill sætta sig vib. Sjálfstæbis- flokkurinn er veikur fyrir og ýmsir halda því fram þar á bæ, að strax eftir kosningar verði skipt um stefnu. A sama tíma er undirbúningi nauðsynlegra samninga um framhald Evrópska efnahags- semd í okkar garð á vettvangi norræns samstarfs. Þar höfum viö starfað á jafnréttisgrund- velli og samstarfið hefur styrkt sjálfstæði þjóðarinnar. Ég tel jafnframt mikilvægt að stofnað verði sérstakt Norður- heimskautsráð sem verði vett- vangur sameiginlegra hags- muna Norðurheimskautsland- anna. Kanadamenn hafa lagt til að formlegt samstarf verði tekið upp og við eigum að styðja það með öllum ráðum. Ég flutti til- lögu í þessa átt innan Norður- landaráðs fyrir nokkrum árum og þar á sér stað undirbúningur um framtíðarsamvinnu á þessu sviði. Mikill áhugi er fyrir mál- inu og ég vænti þess að innan fárra ára verði því samstarfi komið á með formlegum hætti. Við eigum mikilla hagsmuna að gæta á þessum vettvangi á sviði umhverfis- og sjávarút- vegsmála. Það næst aldrei nið- urstaða í mörg deilumál í auð- lindanýtingu nema með nánari samvinnu þessara þjóða. Hvala- og selamálið verður ekki leyst án sameiginlegs átaks landanna sem eiga hagsmuna að gæta á Norburhveli. Þar eiga hlut ab máli allar Norburlandaþjóbirn- ar ásamt Bandaríkjamönnum, Kanadamönnum og Rússum. Þjóbirnar eiga mikilvæga sameiginlega hagsmuni á svibi fiskveiða og þar eru mörg á- greiningsmál uppi um veiöar úr sameiginlegum stofnum. Þau Smugumál sem uppi eru á ýms- um stöðum í þessum heims- hluta verða ekki leyst nema með nánari samvinnu. Veið- arnar í Barentshafi eru ekki ein- angrað fyrirbæri því áþekk mál eru víða á ferðinni og má þar nefna úthafskarfaveiðina suð- vestur af landinu og síldveiðar djúpt úti fyrir Austfjörðum. Ég trúi því að málum verbi best skipab þegar við stofnum til sameiginlegs vettvangs meö ná- grönnum okkar, þar sem ráð- herrar og þingmenn hittast með formlegum og reglu- bundnum hætti. Við getum náð samkomulagi við þessa nágranna og vini. Hér er um að ræða þjóðir sem vilja skipa málum á grundvelli laga og réttar. Okkur er stundum tamt ab vantreysta útlending- um í slíkum samskiptum og eru fyrir því margar ástæbum. I því sambandi hljótum við að bera virðingu fyrir þeim dómi sem nýlega er fallinn í Noregi í svokölluðu Hágangsmáli. Dóm- urinn var hliðhollur íslending- um og gekk þvert á almenn- ingsálit og óskir stjórnvalda í Noregi. Hann sýnir sjálfstæði dómstólanna þar í landi og sú afstaba aubveldar vissulega samstarf við lausn mála í fram- tíðinni. Nánari samvinna þjóðanna við Norður-Atlantshaf treystir böndin enn betur við Norður- Ameríku annars vegar og Norð- urlöndin og.Evrópu hins vegar. Það hefur verið styrkur íslands í gegnum tíðina að eiga náið samstarf við allar þessar þjóðir. Með því að leggja of mikla á- herslu á samskiptin vib Evrópu- sambandið er hætt við að við missum tengslin við Bandarík- in og Kanada. Staba ríkissjóbs — skattamál Því eru takmörk sett hvað sjóbir hins opinbera geta gert til að auka velferðarþjónustu og koma krafti í atvinnulífið. Því er mikilvægara en nokkru sinni fyrr að þeim fjármunum sem tiltækir eru sé skynsamlega var- ið. Skuldir ríkissjóðs í lok þessa árs verða meiri en heildartekjur alls næsta árs og skuldir sveitar- félaganna í landinu eru um helmingur af heildartekjum þeirra og staðan versnar sífellt. Ekki má hækka skatta á næsta kjörtímabili, en óraun- hæft er að lofa verulegri skatta- lækkun, nema til lægst laun- uðu hópanna, en það verða þeir sem betur mega sín að bera. Við verðum að draga úr halla ríkissjóðs. Það er rétt að mínu mati að frysta heildarfjárhæð ríkisút- gjalda eins og þau eru nú, en gera innbyrðis tilfærslur til að auka atvinnu. Gera má ráð fyrir að ríkissjóðshallinn verði 10 milljarðar á næsta ári. Með 2% árlegum hagvexti er hægt'að eyða ríkissjóðshallanum og stöðva skuldasöfnun ríkisins á fjórum árum. Ég tel raunhæft með skyn- samlegri efnahagsstjórn að ná 3% hagvexti að meðaltali á næsta kjörtímabili. Allt sem væri umfram 2% hagvöxt kæmi til góða í lægri sköttum og félagslegum úrbótum. Þarna er til mikils að vinna, því árangurinn skilar sér til þjóðarinnar í hærri launum, lægri sköttum eða bættri þjón- ustu ríkisins. Ýmsar lægfæringar á skatta- kerfinu þarf að gera til ab draga úr skattsvikum og auka jafn- ræbi mebal skattgreibenda. Allt svigrúm sem skapast vib slíkar breytingar þarf ab koma þeim til góða, sem erfiðastar abstæð- ur hafa. Með samræmdum eignar- skattsstofni, þar sem allar eignir væru skattlagðar jafnt, áfram- haldandi hátekjuskatti og ein- földun skattkerfis má auðveld- lega skapa svigrúm til skatta- lækkana og félagslegra aðgerða upp á 3 milljarða króna. Þær tekjujöfnunaraðgerðir sem gripib var til í síöustu kjarasamningum mistókust vegna óvandaðra vinnubragða fjármálaráðuneytis, sem hefur verið eins og tuska í skattamál- um og enga staðfestu sýnt. Klúbrib i virbisaukaskattinum, sífellt lægri skattleysismörk og lækkandi barna- og húsnæbis- bætur eru skýr merki máttlausr- ar skattastefnu. Kjördæmamálib Núverandi stjórnarflokkar sömdu um ab breytingar yrbu gerbar á kosningalöggjöf og kjördæmaskipan. Þeir hafa ekki komib sér saman um það frekar en annað, en nú nokkrum vik- um fyrir kosningar vilja þeir ræða málin við stjórnarand- stöðuna. Engar formlegar við- ræður hafa enn farið fram um það mál og er ólíklegt að það verði leitt til lykta fyrr. Við framsóknarmenn erum tilbúnir til viðræðna og teljum nauðsynlegt að breyta kosn- ingalögunum. Ég tel rétt að auka persónukjör og jöfnuð milli kjósenda með því að kjósa verulegan hluta þingmanna á landslista og fækka tilsvarandi í kjördæmunum. Leggja þarf niður þann sið að niðurstaða í einu kjördæmi geti haft áhrif í öðru. Það vantar einfaldari og skýrari kosningalöggjöf sem gerir kjósendum mögulegt að hafa meiri áhrif á val manna og betra verði að gera sér grein fyr- ir hugsanlegri niðurstöðu. Við eigum ekki að taka þátt í ein- hverjum álíka sambræðingi og niðurstaða varð um síðast. Flokkunum mistókst við þá breytingu. Að mínu mati hefði Framsóknarflokkurinn aldrei átt að taka þátt í þeirri sátt og hún hefur áreiðanlega orðið til að rýra álit þjóðarinnar á stjórnmálamönnum og m.a. átt þátt í að skapa meiri trúnaðar- brest milli þeirra og fólksins. Kjaramálin og vinnumarkaburinn Framundan eru kjarasamn- ingar á hinum almenna vinnumarkaði. Það er mikil- vægt að þeir kjarasamningar gangi vel. Þar verður að leggja áherslu á að bæta hag þeirra sem hafa lægstu launin og erf- iðustu aðstööuna. Skuldamál heimilanna hljóta að koma inn í þá samninga. íbúðalána- kerfið verður að taka til endur- skoðunar. Við höfum byggt upp félagslegt íbúðakerfi sem er að hrynja. Láglaunafjöl- skyldur ráða ekkert við að borga af rándýrum íbúðum. í- búðalánasjóðirnir eru í reynd búnir að tapa hluta af þessu fjármagni. Að mínu mati kem- ur vel til greina að selja ein- staklingunum hluta af félags- legum íbúðum á markaðsverði. Víða úti um land standa íbúðir tómar þar sem enginn hefur efni á að búa í þeim. Gífurleg vanskil hafa safnast í húsbréfa- kerfinu sem hefur misheppn- ast og viðvaranir verkalýðs- hreyfingarinnar og framsókn- armanna hafa reynst réttar. Kjarabætur til þeirra sem bera minnst úr býtum verður því verkefni næstu kjarasamn- inga, einnig skuldastaðan og sameiginlegt átak þjóðarinnar í atvinnumálum. Framsóknar-

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.