Tíminn - 19.01.1996, Blaðsíða 6

Tíminn - 19.01.1996, Blaðsíða 6
%»**%*'j* o ¦' \XK\XJBuBBJBB Föstudagur 19. janúar 1996 Helgi í Góu/Lindu segist undrandi yfir húsbœndaskiptunum í gamla Linduhúsinu á Akureyri: „Einhver herur verið plataöur" „Ef þab er ekki einhver vitleysa í þessu máli öllu saman, þá veit ég ekki hvab vitleysa er. Til hvers var verib að henda mér þarna út til þess eins ao fá svo Opal inn í staðinn? Þetta er einkennileg stærbfræbi. Og einhver hefur ver- ib platabur, svo mikib er víst," sagbi Helgi Vilhjálmsson í Sæi- gætisgerbinni Góu í samtali vib Tímann. Helgi er undrandi á þeirri máls- meðferð að hafa þurft að flytja Súkkulaðiverksmiðjuna Lindu suð- ur á síðasta hausti, en hýlega var ákveðið að Sælgætisgerðin Opal flytji norður, í gamla Linduhús- næðið. Það er hluti loforðs SH að fjölga atvinnutækifærum á Akur- eyri, eins og kunnugt er. „Mér heyrist að allir séu farnir að hlæja að þessum reikningskúnstum sem eiga að skapa atvinnutækifæri. Það vita það líklega allir á Akureyri, nema kannski bæjarstjórinn, að ég var alltaf fyrir öllum. Ég gat reynt að teygja lopann svolítið með því að vera mælskur. En í september varð ég að loka fyrir noröan og flytja reksturinn suður," sagði Helgi. Helgi segir að alveg frá því í maí á síðasta ári hafi það legið fyrir að menn vildu Lindu burtu af staðnum. Það hafi allir vitað sem lásu bæjarblöðin nyrðra. „Annars virðist mér að bæjar- stjórar svona almennt gleymi hlut- verki sínu. Þetta er svona líka í Hafnarfirði og víðar. Þessir menn skilja ekkert hvað fyrirtækin þýða fyrir bæjarfélögin, og láta plata sig endalaust. Ég sagði nú bæjarstjór- anum á Akureyri á fundinum sem ég átti með honum, ab bæjarstjórar ættu að vera í betri tengslum við at- vinnulífið og koma í heimsókn. Ég hef ekki fengið neinn bæjarstjóra í heimsókn á þessum þrjátíu árum sem ég er búinn að vera í þessum verksmiðjurekstri," sagði Helgi Vil- hjálmsson í Góu og Lindu. Jakob Björnsson, bæjarstjóri á Akureyri, var í Reykjavík í gær og náðist ekki í hann. Hann hefur hins vegar furðað sig á skoðunum Helga í þessu máli. Þeir hafi átt fund sam- an, meðal annars til að ræöa um hugsanlegar byggingalóðir fyrir Lindu og jafnvel einhverja fyrir- greiðslu. Helgi hafi hins vegar sleg- ið úr og í og ekkert verið ákveðið. Bæjarstjórinn vísar því á bug að hann hafi staðið fyrir því að Helga hafi verið kastað út úr Linduhús- næðinu. Það hús var í eigu Lands- bankans og síðar einstaklings, sem nú leigir SH húsiö fyrir starfsemi sína, og ennfremur Opal. -JBP Cubmundur P. Ólafsson (t.v.) tekur vib viburkenningu úr hendi Hjalta Hugasonar, form. Hagþenkis. Viburkenning Hagþenkis 1995: Bækur um nátt úru í slands Hagþenkir, félag höfunda fræbi- rita og kennslugagna, hefur und- anfarin ár veitt viburkenningu fyrir framúrskarandi fræbistörf og samningu fræðirita og náms- efnis. Gubmundur Páll Olafsson Sólarkaffi á sólrisuhátí& Föstuda^inn 26. janúar n.k. gengst Isfirbingafélagib í Reykja- vík fyrir hinni árvissu sólrisuná- tíb meb sólarkaffi á Hótel íslandi. Dagskrá kvöldsins verbur ab þessu sinni helgub minningu tón- skáldsins Jóni Jónssyni frá Hvanná og lögum hans. Af því tilefni mun dóttir hans, Gunnþórunn Jónsdóttir, flytja há- tíðarávarp og söngvararnir Kolbrún Sveinbjarnardóttir og Grétar Guð- mundsson syngja nokkur lög eftir Jón við undirleik harmonikukvart- etts. Mörg önnur skemmtiatriði verða á dagskrá kvöldsins, sem hefst kl. 20.30 með kaffi og rjómapönnu- kökum. M.a. verða gömlu og nýju dansarnir leiknir til kl. 3 eftir mið- nætti. Ef að líkum lætur veröa þeir, sem áhuga hafa á Sólarkaffinu, að hafa hraðan á til að tryggja sér bæöi miða og borð í tíma, því þessi hátíð ísfirðingafélagsins á miklum vin- sældum ab fagna. Forsala aðgöngu- miða hefst n.k. laugardag 19. janúar á Hótel fslandi kl. 14-16, en miða- og borðapantanir á sama stað 22.- 26. jan. n.k. kl. 13-15 í síma 568- 7111. -grh fékk viburkenninguna ab þessu sinni fyrir þrjár bækur, sem kom- ib hafa út á síbastlibnum 9 árimi: Fuglar í náttúru íslands, Perlur í náttúru íslands og nú síðast Ströndin í náttúru íslands. í greinargerð Viðurkenningarráðs Hagþenkis eru verk Guðmundar lofuð: „Víða er leitað fanga í Ströndinni. Það er næsta ótrúlegt að einn maður geti staðið að baki slíku verki. Lesandinn verður auðmjúkur gagnvart stórvirkinu sem birtist í höndum hans, þegar bökin er skoð- uð, einkum þegar á það er litið að Guðmundur er eiginlega einyrki. Svona verk héldur maður að geti einungis orðið til í tengslum við stofnun, sem ber kostnað af verk- efninu og styður það með fjölda að- stoðarfólks." ¦ Njálsgata nær frá Rauðarárstíg að austan, en að vestan afmarkast hún af horni Skólavörðustígs og Klapparstígs. Gatan heitir eftir Njáli Þor- geirssyni, sem getið er um í Njálssögu. Eitt af elstu húsum við götuna er nr. 37. í október árið 1902 fær Bjarni Jónsson trésmiður úthlutað lóö 134 x 741 alin. í heimildum er sagt að lóð Bjarna hafi ver- ið austan við lóð Sveins Einarssonar. Hús- byggingu mun ekki hafa verið lokið fyrr en 1904. Upphaflegar teikningar eru ekki til af húsinu. Fyrsta brunavirðingin er gerð 15. ágúst 1904. Þar er sagt að Bjarni Jónsson trésmiður hafi byggt á lóð sinni við Njálsgötu íbúðarhús með porti og risi: Húsib byggt af bindingi og klætt utan með plægðum 1" borðum, pappa, listum og járni þar yfir og með jámþaki á 1" plægöri borðsúð með pappa í milli. Innan á binding er pappi og listar, milligólf er í báöum bitalögum. A hæðinni eru þrjú íbúöarherbergi, eldhús, búr, gangur og einn fastur skápur. Allt þiljað og tvö her- bergin með pappa á veggjum, en strigi og pappi á loftum, allt málað. Einn ofn og ein eldavél eru á hæöinni. Uppi eru tvö íbúðarherbergi, eldhús, geymsluklefi og fastur skápur, allt þiljað innan og málað. Tveir ofnar og ein eldavél eru uppi. Kjall- ari er undir öllu húsinu, þrjár álnir á hæð, og er hólfaður í f jögur geymsluherbergi og gang. Við norðurhlið er inngönguskúr byggbur eins og húsib. í honum eru tveir fastir skápar og eitt salerni. Þessa virðingu gerðu, undir stjórn brunamálastjóra, þeir Hjörtur Hjartarson og Sigvaldi Bjarnason, sem báðir voru trésmiðir. Árið 1906, í júnímánuöi, fær Bjarni Jónsson leyfi til aö stækka húsið um 6x9 álnir. í nóvember sama ár mæta bruna- virðingamenn á staðinn, þeir Hjörtur Hjartarson og Sigvaldi Bjarnason ásamt Þotsteini Gunnarssyni verslunaimanni sem gegndi starfi brunamálastjóra í for- föllum Péturs Péturssonar, til aö meta ný- bygginguna. Þá er viðbyggingunni lýst þannig: Bygging þessi er með skúrþaki. Byggð af bindingi, klædd utan meb 1" plægðum borbum, pappa, listum og járni þar yfir á tvo vegu, en með eldvamargafli í austur og meö járnþaki á plægðri 1" borba súb meb pappa í milli. Útveggir eru Njálsgata 37 sumpart fylltir meö sagspónum og sum- part er pappi innan á bindingi og milligólf í neðra bitalagi.______________ Niðri eru tvö íbúðar- herbergi, gangur og tveir fastir skápar, allt þiljað með plægðum 1" borðum, en á lofti er panel. Herbergin og gangurinn eru með pappa á veggjum, en striga og pappa í loftum. Allt málað og þar eru tveir ofnar. Kjallari er undir með timburgólfi og járn- fóbrubu lofti, 3 1/2 alin á hæb. í desember sama ár vebsetur Bjarni húseignina meb 875 ferálna lóö og má leiba aö því líkum að byggingin hafi oröið honum nokkuð dýr. Nýr eigandi, Lárus Halldórsson, er skráöur að eigninni í brunavirbingu, sem er gerb í september 1918. Ekki er sjáanleg nein breyting á herbergjaskipan frá því að vibbyggingin var reist 1906. En getiö er HUSIN I BÆNUM FREYJA JÓNSDÓTTIR um vatns-, gas- og skolpleiðslur, sem ekki var minnst á í tveimur fyrri brunavirðingum. Um 1920 kaup- ir Þuríöur Ólafsdóttir Njálsgötu 37. í brunabótamati frá apríl 1936 kemur fram að hún hefur látið gera umtalsverðar breytingar og endurbætur. Þá var þakinu lyft á suðurhlið hússins og gluggasetn- ingu þess breytt. Arinbjörn Þorkelsson gerbi teikninguna. Þetta breytti útliti hússins, en ekki voru allir á sama máli hvort þetta færi því vel eba ekki. En vissu- lega gera horngluggarnir húsib frábrugbiö húsunum í næsta nágrenni. Herbergja- skipan er áfram sú sama og frá mati 1906, en steingólf var sett í kjallara og þar inn- réttab þvottahús og kjallarinn málabur. Þá var þar tekinn allur fúi úr gluggum í kjallara og öbrum þeim gluggum sem var ekki skipt um vegna útlitsbreytingar. Gerðar voru tröppur úr steinsteypu við bakhlið hússins 1943 og er getið um þær í virðingu frá árinu 1947. Þá er sagt að aör- ar breytingar hafi ekki verið geröar frá síð- asta mati 1938. Þuríður Ólafsdóttir, sem lengst átti þetta hús af öllum eigendum þess, var fædd 13. mars 1886 og lést 5. maí 1962. Hún var gift Þórði Vigfússyni skipstjóra, en hann drukknaði ungur. Eftir stóð ekkj- an unga ein með sex börn og það sjöunda rétt ófætt. En Þuríður komst ótrúlega vel af með barnahópinn sinn og sótti ekki um styrk til að framfleyta sér og sínum, enda stolt kona og höfðingleg. Börnin fóru snemma að létta undir á heimilinu og þó fyrirvinnan væri ein, fengu öll börnin góða menntun. Áslaug Gunnarsdóttir, tengdadóttir Þuríðar, eiginkona Hjartar Þórðarsonar vélstjóra (með fyllstu réttindi), sem er næstyngstur barna Þuríðar og það eina sem enn er á lífi, segir að tengdamóðir sín hafi verið mikil kona og aldrei hafi henni falliö verk úr hendi. Hún segir að þegar hún líti til baka til þeirra, tíma sem hún bjó á Njálsgötunni í húsi Þuríðar, undri sig það mest hvað tengdamóðir hennar þurfti lítinn svefn. Á Njálsgötu 37, þann 16. janúar 1949, fæddist dóttir þeirra Áslaugar og Hjartar. Þann dag gerði vonskuveður og rafmagn fór af Reykjavík. En þaö er til marks um það, hvað þessi fjölskylda var vinsæl, að nágrannarnir kbmu með það Ijósmeti sem til var og dóttirin litla fæddist við fimm kertaljós. Ósk Jónsdóttir leigði til margra ára stofu í viðbyggingunni á Njálsgötu 37. Þegar Ósk var spurð um veru sína í hús- inu, svaraöi hún: „Þuríður var stórmerki- leg kona og mér leið alltaf vel í húsinu hennar." Fyrir fjórum árum kaupir Einar Braga- son eignina af Tómasi Guðmundssyni. Faðir Tómasar, Guðmundur Gubmunds- son, var um tíma með verkstæbi í kjallara hússins. Tvær íbúbir eru núna í húsinu og breyting hefur verið gerö á neðri hæðinni, þannig aö eldhúsiö hefur veriö flutt þang- að sem hornglugginn er Heimlldir fengnar frá Árbæjarsafni og Borgarskjalasafni.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.