Tíminn - 19.01.1996, Blaðsíða 8

Tíminn - 19.01.1996, Blaðsíða 8
Föstudagur 19. janúar 1996 Abilar borgarastríös- ins í Sierra Leone reyna ab hrœöa fólk til hlýöni vib sig meb því ab höggva af því hendurnar Talsverbrar bjartsýni gætir um þessar mund- ir um framvindu efna- hagsmála í heiminum á ný- byrjubu ári og sú bjartsýni nær aö vissu marki til stjórn- og félagsmála. Hún nær meira aö segja til Afríku, og þá helst þeirrar álfu sunnan- verbrar. Breska tímaritib The Economist vitnar á ská í Stanley landkönnub (þann sem fann Livingstone) og segist sjá „ljós á meginland- inu myrka". Friður hefur náöst í Mósam- bik og Angólu, eftir áratuga hroðaleg stríð. Áminnstar von- ir viðvíkjandi sunnanverðri Afríku eru að vísu mikið til bundnar við að stöðugleiki haldist í efnahagslífi Suður- Afríku (aukning heildarþjóðar- framleiðslu þar er fyrir ofan meðallagið í Norður-Ameríku og Vestur-Evrópu) og að það hafi hressandi áhrif á efna- hagslíf grannríkja hennar. En hætt er við að brugðið geti til beggja vona meb suðurafríska „stöðugleikann". Tvísýnt í Líberíu Þegar kemur norðar í álfuna, skiptir nokkuð í tvö horn í spá- dómum um framvindu mála. í sumum ríkjum kvað efnahags- lífið vera að braggast og einnig stöðugleiki í stjórnmálum og lýðræði. En á hinu leitinu þar eru stór svæði á leið „inn í hjarta myrkursins", eins og einn fréttamaðurinn orðar það skáldlega, í þetta sinn með inn- blástur frá Joseph Conrad að baki. Slíkt svæði er án alls vafa tvö vesturafrísk smáríki, Líbería og Sierra Leone, sem eiga það sameiginlegt að hafa upphafr lega komið til sögunnar sem samfélög svartra leysingja frá Bandaríkjunum (Líbería) og breska heimsveldinu (Sierra Le- one). í Líberíu hefur borgara- stríð af grimmasta tagi geisað í yfir sex ár. Sum grannríkjanna, undir forystu Nígeríu, hafa í mörg ár haft þar herlið sem á að heita að sé að reyna ab stilla til friðar. Seint á s.l. ári var sagt að Nígeríu og Frökkum, sem engu tækifæri sleppa til efling- ar „franskra gilda" í Afríku, hefði tekist að koma á friði þar eða allt að því, með því að knýja helstu stríðsherrana þar til að sameinast í ríkisstjórn. En nú eT hermt í sumum blöð- urn að sá friður sé úti. Rétt er að benda á að heims- fjölmiðlarnir gera sér ekki eins títt um þetta svæði og sum önnur og í samræmi við það eru fréttir þaðan stundum óljósar. Öbrum til viðvörunar Óöldin í Líberíu breiddist fljótlega inn í Sierra Leone. Þar reis á legg uppreisnarhreyfing, sem nefnist Sameinaða bylt- ingarfylkingin (Revolutionary United Front, RUF). í landinu Handhöggvib fólk í Bo. „ Inn í h j arta myrkursins" var þá mikil óánægja út af um- svifum athafnamanna, óhlut- vandra að sögn, sem hugðust græða á málmum sem landið er auðugt af. Náði RUF miklu fylgi út á það að kynna sig sem einskonar Hróa hött sem tæki frá ríkum demanta- og málma- BAKSVIÐ DAGUR ÞORLEIFSSON spekúlöntum og gæfi fátækri alþýðu. Foringi RUF er Foday Sankoh, nokkub dularfull per- sóna að sögn og hafa meira að segja komið fram efasemdir um að hann sé til. Borgarastríð þetta varð fljót- lega að óöld hliðstæðri þeirri sem lagt hefur Líberíu mikið til í eyði. RUF tók upp þá stefnu að rústa landbúnaöinn, sem Dakar, GÍNEAJ Conakry-/: Freetownlí:; SJERRA LEONE VE5TUR: AFRÍKA Libreviiy G A B O N W 2000 mikill meirihluti landsmanna framfærir sér á, með það fyrir augum að steypa stjórn lands- ins. Það var gert með því að reka fólk úr sveitunum til borg- anna. Margir tregðuðust við. Til þess að vinna bug á þeim mótþróa tók RUF fyrir skömmu upp nýja aöferð: að aflima fólk öðrum til viðvör- unar. Sally Goba, hálffertug kona, fór ekki alls fyrir löngu morg- un einn snemma út fyrir þorp- ið, þar sem hún bjó, til að safna eldiviði. Þar urðu fyrir henni þrír uppreisnarher- menn, sem lögðu handleggi hennar á trjástofna og hjuggu af henni báðar hendur. Þessháttar reynslu hafa fjöl- margir landsmenn orðið fyrir síðustu mánuðina og árangur RUF í því að tæma sveitirnar af fólki hefur að sögn frétta- manna orðið eftir því. Þannig hefur íbúafjöldi Bo, borgar í landinu suðaustanverðu, fer- faldast á skömmum tíma vegna fólksflóttans úr dreifbýl- inu. Í borg þessari, sem er lítið annað er íæfilslegir skúrar og kofar, hefst nú við um hálf milljón manna. Fréttamenn segja að þar hitti þeir fyrir við hvert fótmál fólk, sem hend- urnar hafi verið höggnar af og af sumu handleggirnir með, uppi við olnboga eða ofar. Einn fréttamaður sá nokkurra mánaða gamalt barn, með kramið andlit eftir byssuskefti eins vígamannsins. Drukkin og dópuð börn Sumir þeirra handhöggnu segjast ekki vita hvort þeir, sem limlestu þá, hafi verið RUF-lið- ar eða stjórnarhermenn. (Odd- viti stjórnarinnar, sem situr í höfuð- og hafnarborginni Fre- etown, er síðan 1992 þrítugur höfuðsmaður sem Valentine Strasser heitir.) Svo er sem sé að heyra að stjórnarherinn hafi tekið upp aðferðir RUF, þá sennilega í þeim tilgangi að hræða fólk frá fylgi við RUF. Þar að auki kváðu vera að verki í landinu vopnaðir flokkar sem hlýði hvorugum þessara aðila. Astandið í Sierra Leone, líkt og í Líberíu, einkennist sem sé af meira og meira stjórnleysi. Báðir aðilar virðast eiga í vax- andi erfiðleikum með að hafa stjórn á liði sínu. Líkt og í Lí- beríu eru stríðsmenn beggja aðila flestir löngum í vímu af völdum eiturefna og heima- bruggs. Þeir ræna óbreytta borgara og leika þá að öðru leyti eftir geðþótta. Margir stríðsmanna beggja aðila eru unglingar og drengir á barnsaldri, sem lokkabir hafa verið út í þetta með loforðum um ríkuleg laun og ævintýri. Hið sama gerðist í Líberíu. Við hryðjuverkin gefa drengirnir að sögn ekki eftir þeim sem eldri eru. „Sumt af því sem þeir gerðu var hroðalegt," hefur frétta- maður eftir hjálparstarfsmanni frá Ghana, sem er á vegum Bamahjálparstofnunar Sam- einuðu þjóðanna og reynir að aðlaga fyrrverandi stríðsmenn á barnsaldri fribsamlegu líf- erni. „Þeir segjast hafa limlest menn, tekib úr þeim hjarta og lungu og lagt þetta sér til munns." Mannát er einnig lið- ur í óöldinni í Líberíu. „Vib drápum marga," sagði 14 ára fyrrverandi stríðsmaður í umsjá Ghanamannsins. „En það er afleitt að drepa ef það er ekki nauðsynlegt, því að þá gengur blóðið aftur og ofsækir mann."

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.