Tíminn - 30.01.1996, Blaðsíða 11

Tíminn - 30.01.1996, Blaðsíða 11
Þriöjudagur 30. janúar 1996 11 í spegli lögreglu Áhugi lögreglumanna í Reykjavík á því aö koma upp speglum við götur og gatnamót, nú síðast í miðborginni, hefir vakið tals- verða athygli og umtal. Slíkt er ekki að undra, þar sem fólk metur mikils frelsi sitt til að fara hvert sem þab vill og segja hvað sem það kýs, án þess að fylgst sé meö því. Mönnum eru í fersku minni frásagnir af persónunjósnum í svonefndum austantjaldslönd- um. íbúar í lýðræðisríkjum vest- ursins geta ekki sætt sig við þess háttar. Ólíklegt er að speglar í mið- borginni muni auðvelda hand- LESENDUR töku ærslabelgja, sem leita þang- að um helgar og á síðkvöldum. Sennilegra er, ef þeir vita um sig í speglum lögreglumanna, að þeir sæki á einhvern annan stað — og þá þarf spegla þar. Slíkt gæti vald- ið óhóflegum kostnaði. Reykjavík er tiltölulega mjög friðsæl borg. Svo virðist sem lög- reglumönnum leiðist aðgerða- leysið, því að þeir eru á sífelldu bílarölti um allar götur daginn út og daginn inn. Maður þarf ekki að ganga langan veg, oft lítið meira en milli húsa, til að mæta lög- reglubifreið eða bifhjóli. Þetta stingur í stúf við reynslu í borgum erlendis. Sá, sem þetta ritar, hefir títt ferðast til höfuðborga Evrópu, gjarnan dvalið þar 1-2 vikur. Það telst til undantekninga að sjá þar nokkru sinni lögreglubíl, helst þó einstaka lögreglumenn, sem leib- beina fólki eða stjórna umferð. Hér með er skorað á lögreglu- stjóra, sem er maður mikils met- inn og virtur, að sporna við þarf- lausu brölti og eyöslu sinna manna. Borgari „Þyngsti skatturinn" Hann felst í vaxtabyrðinni, sem hvílir á fyrirtækjum og heimilum. Vextir almennt eru hærri hér en í öðrum löndum Evrópu, Banda- ríkjunum og Japan. Munurinn er víðast 4-6%. Auk þess koma til skjalanna verðbætur á lán skv. vísitölu. Vaxtabyrðin gerir innlendum fyrirtækjum erfitt að greiba jafn hátt kaupgjald og greitt er í ná- grannalöndunum. Skv. könnun, sem gerb var á sl. áratug, námu árlegar vaxtagreibslur í sjávarút- vegi nánast jafn hárri upphæb og launagreibslumar. Þetta þarf ab rannsaka rækilega við núverandi abstæbur. Þab má teljast brýnasta verkefni Þjóðhagsstofnunar. Ýmislegt hefir verib gert til ab létta vaxtabyrbi fyrirtækja meb niburfærslu skatta. Þannig var af- numib svonefnt abstöbugjald, og nú skal hætta sérsköttun skrif- stofu- og verslunarhúsnæðis. Lækkun verður á hátekjuskatti og stóreignaskatti, svo og á veruleg- um hluta húsaleigutekna. Minna fer fyrir slíkri aðstoð við laun- þega. Lágtekjur, sem vart duga fyrir framfærslu, eru enn skatt- lagbar. Ab vísu var virbisauka- skattur (vsk.) felldur brott af mat- vörum, en hinir efnameiri högn- ubust miklu mest af því, enda eyba þeir margfalt meira fé til matarkaupa en lágtekjuhópamir. LESENDUR Venjan er úti í löndum ab láta vsk. haldast, en veita hinum lægstlaunubu tekjutengdan vsk.- afslátt. Sú leib var ekki valin hér. Hið einasta, sem gert hefir verið til að létta vaxtabyrði heimil- anna, er lenging íbúðalána ab til- lögu félagsmálaráðherra. Mark- aðsafföllin af húsbréfum eru enn þungur baggi á tekjulágum íbúð- arkaupendum. Forgangsverkefni er að finna nýtt og betra kerfi húsnæðislána. Viðskiptafrœðingur Á refilstigum samfélaganna íslenski kiljuklúbburinn hefur sent frá sér þrjár nýjar bækur: Kvikasilfiir er skáldsaga eftir Einar Kárason. Bankastjórinn lendir í steininum, en athafna- skáldið Bárður stofnar lands- frægt flugfélag, Salómon vakn- aður af Kleppi, Gúndi bróðir í sérkennilegum '«.• c viðskiptum frá H*Gllír 3T hótelherbergi sínu í Amsterdam, frú Lára komin í prófkjörið, og skyndi- lega hverfur Sigfús yngri Killian voveiflega úr bílapartaportinu. Þetta er sjálfstætt framhald skáldsögunnar Heimskra manna ráð, en leikritið íslenska tnafían, sem nú er sýnt í Borgarleikhús- inu, er byggt á þessum tveimur bókum. Bókin er 233 blaðsíður og kostar 899 krónur. Lesið í snjóinn eftir danska rit- höfundinn Peter H0eg er skáld- saga sem farið hefur sigurför um heiminn undanfarin ár. Þetta er saga um Smillu, 37 ára stærð- fræðing og jöklafræðing, og ótrúlega atburði sem verða þeg- ar hún fer að grafast fyrir um dauða besta vinar síns, 6 ára grænlensks drengs sem býr í- sama stigagangi og hún. Leitin að lausn gátunnar ber hana víða um refilstigu samfélagsins. Ey- . x. gló Guð- DOKUITI mundsdóttir þýddi söguna, sem er 437 blaðsíöur. Hún kost- ar 799 krónur. Vetrarvík er skáldsaga eftir Sví- ann Mats Wahl. Hún fjallar um unglinginn John-John, sem er að hefja leiklistarnám þegar óvæntir atburðir hindra áætlan- ir hans og hann lendir upp á kant við fjölskylduna og vina- hópinn. Sagan er spennandi, heitar tilfinningar takast á og ýmist hefur yfirhöndina gleði, örvænting, ást eða hatur. Hilm- ar Hilmarsson þýddi bókina, sem er 286 blaðsíður. Hún kost- ar 890 krónur. ¦ Handbók um og fyrir unglinga CJj L"l d L t ííi & s á. \r C ltl Bókaútgáfan FORLAGIÐ hefur sent frá sér bókina Unglingsárin. Hand- bók fyrir unglinga og foreldra. Eins og titillinn gefur til kynna, er bókin ætlub bæbi unglingum og foreldr- um þeirra og er hún skrifuð meb það fyrir augum ab hjálpa þeim ab takast á vib þau vandamál, sem upp kunna ab koma á unglingsárunum. Þetta er fyrsta bók sinnar tegundar sem gefin hefur verib út á íslensku. í bókinni er fjallab um unglings- árin af skilningi. Mebal annars er fjallab um hraðan líkamsvöxt og líkamsþroska. Fjallað er um sjálf- Fréttir af bókum stæðisþörf unglinga og uppreisnar- girni, um vina- og systkinasam- bönd, svo og alvarleg vandamál eins og vímuefnaneyslu og ótíma- bært kynlíf og hugsanlegar afleib- ingar þess. I bókinni er að finna kafla sem eru sérstaklega ætlabir unglingum og aðra sem eru sérstaklega skrifaðir fyrir foreldra. Megintextinn er þó ætlaður báðum abilum. Hönnun bókarinnar er gerb meb það í huga að unglingurinn eigi auðvelt með aö fínna strax þann efnisflokk sem hann leitar ab. í bókinni er fjöldi mynda, eftir bæði íslenskan og er- lendan ljósmyndara. Bókina skrifuðu Bretarnir Eliza- beth Fenwick uppeldisfræðingur og Tony Smith læknir, en íslenska þýö- ingu önnuðust Kolbrún Baldurs- dóttir sálfræðingur, Kristlaug Sig- urbardóttir fóstra og umsjónarmaö- ur Unglingasíðu Morgunblaðsins, Mímir Völundarson uppeldisfull- trúi og Sigríbur Björnsdóttir félags- fr æbingut.Unglingafrœðarinn. Handbók fyrir unglinga og foreldra er 286 bls. að stærö, prentuð í Prent- smiðjunni Odda hf. Hún kostar 4.480 kr. ¦ 50 ára 28. janúar: Gunnþórunn Jónsdóttir Sólbraut 7, Seltjarnarnesi .Kæra frænka. Þegar þú nú stendur á þessum tímamótum í lífi þínu, langar mig til að hverfa örlítið aftur til þeirrar fortíðar sem þú hefur fengið í arf frá móður þinni og fjölskyldu hennar. Amma þín, Elín Lárusdóttir, fæddist á Hofsósi 27. febrúar 1890. Hún var einbirni hjón- anna Margrétar Jónsdóttur íjós- móður og Lárusar Ólafssonar sjómanns. Það er svo með börn, sem eru ein með foreldrum sín- um, að þau verða oft dekurbörn. Svo var um Elínu ömmu. Hún fékk óskipta athygli og varð fljótt tápmikil og vel til forystu fallin í barnaskaranum á Hof- sósi, greind og léttlynd. Hermann afi þinn, sem fædd- ur var og uppalinn á Bíldudal, réð sig til Poppsverslunar á Hof- sósi árið 1909, þá nýútskrifaður úr Verslunarskólanum. Elín tók strax eftir þessum unga manni og ekki leið á löngu þar til þau trúlofuðu sig, og áriö 1912 giftu þau sig. Afi þinn var þá einungis 20 ára gamall og varb hann því ARNAÐ HEILLA að fá undanþágu til að giftast, því leyfilegur giftingaraldur karlmanna var þá 21 ár. Um haustið það sama ár eignuðust þau sitt fyrsta barn, Halldóru, og tæpum tveimur árum seinna soninn Lárus. Sumarið 1914 tekur hann svo eyna Málmey á leigu og flyst þangað með fjölskyldu sína og vinnufólk. Seinna fluttu svo for- eldrar Elínar, þau Margrét og Lárus, þangað til þeirra. I Málm- ey bættust tvö börn í hópinn, Níels og Nanna — Rannveig El- ísabet, móðir þín. Vorið 1918 flutti svo fjöl- skyldan að Ysta-Mói í Fljótum og bjó þar síðan. Þar stækkaði fjölskyldan enn, því börnin urðu alls níu. Hermann afi þinn gerðist fljótt umsvifamikill í Fljótum og trúnaðarstörfin urðu mörg í þágu sveitarinnar. Hann var mikill félagshyggjumaður og varð brátt forystumaður sveitar- innar: hreppstjóri, oddviti og sýslunefndarmabur fyrir Haga- neshrepp. Jafnframt var hann kaupfélagsstjóri hjá Samvinnu- félagi Fljótamanna. Vegna oft mikillar fjarveru föðurins, kom það eðlilega í hlut móðurinnar að sjá um börnin og heimilið, jafnt innanhúss sem utan, ærið starf sem hún leysti vel af hendi. í þessum stóra, tápmikla og glaða barna- hópi ólst mamma þín upp. Hún var vel greind og fór því snemma að hjálpa föður sínum við skriftir og var þess vegna kannski minna við bústörfin en hinar systurnar. Nanna var ákaf- lega næm og fáguð, en hafði jafnframt létta lund. Hún var þó ekki mikið fyrir skemmtanir, hugsanir hennar snerust meira um alvöru lífsins. Þær systurnar Nanna og Hrefna fóru vestur á ísafjörð á hús- stjórnarskóla. Hrefna kom heim að námi loknu, en Nanna ekki, því þá hafði hún kynnst manni sínum, Jóni Jónssyni frá Hvanná í N.-Múlasýslu. Hún kom með hann heim að Ysta-Mói í ágúst 1939 og voru þau gefin saman í Barðskirkju af séra Guömundi Benediktssyni. Að giftingu lok- inni bubu amma þín og afi brúðhjónunum ungu í ferð heim til Hóla í Hjaltadal og það var þeirra brúðkaupsferð. Það var gaman að fá mömmu þína og pabba í heimsókn, lífs- glöð og hamingjusöm eins og þau voru. Pabbi þinn tónelskur andans maður og mamma þín hýr á brá, en virðuleg og glæsi- leg. Þau búsettu sig á ísafirði og eignuðust f jórar dætur: Kristínu, Elínu, Nönnu og þig. „Hún var lífmikil strax og org- abi hástöfum." Þannig orðaði faðir þinn það er þú komst í heiminn. Þú ert ab vísu löngu hætt að orga, en ert ennþá lífmikil og glaðsinna manneskja. Þegar litla stúlkan var skírð, skrifaði pabbi þinn eft- irfarandi í dagbókina sína: . „Þessi nýfædda dóttir mín á að bera nafn móður minnar, sem hét Gunnþórunn. Ef litla stúlkan mín ber nafn sitt með rentu, þá á hún ekki að láta hlut sinn fyrir neinum, vera vinföst, og elska og virða réttlætið í hví- vetna." Undir þessum orðum stendur þú með reisn. Þótt þú sért skap- mikil og keppnismanneskja, hefur þú til að bera ríka réttlæt- iskennd og hjartahlýju. Þú hefur hlotið í arf frá foreldrum þínum margþætta hæfileika. í senn finnst mér þú vera listfengur lífskúnstner, náttúrubarn og út- sjónarsöm kaupsýslukona. Þú hefur jafnan haft mörg spil á hendi og kunnað að spila vel úr þeim. Þú hefur staðið af þér storma lífsins, áföll og mótvind- ur hafa gert þig sterkari mann- eskju og næmari á lífsins fögru tóna. Kæra frænka. Með þessum orðum óska ég þér til hamingju með afmælið. Megir þú og þínir feta gæfunnar spor á ókomnum árum. Sauðárkróki, 24. janúar 1996, Sœmundur Á. Hermannsson

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.