Tíminn - 03.02.1996, Blaðsíða 5

Tíminn - 03.02.1996, Blaðsíða 5
Laugardagur 3. febrúar 1996 Tannverndardagurinn var ígœr og Karíus og Baktus voru meb sýnikennslu í Kringlunni og áttu í hóggi vib Stellu Margréti tannfrœbing. Tfmamynd: ec Jón Kristjánsson: Mál dagsins — fíkniefnavandinn í litlu þjóðfélagi eins og hér kemur alltaf upp af og til umræöa sem yfirgnæfir aöra þjóðfélagsumræðu og svo helst um ein- hvern tíma þar til bylgjan hnígur aftur. Slík bylgja hefur nú risib um fíkniefnamál. Stjórnmálaflokkarnir halda fundi um mál- ið og fjölmiðlaumræða er afar mikil. Ég er síður en svo að gera lítið úr nauð- syn þess að slík umræða fari fram. Hér er mjög alvarlegt mál á ferðinni og má með sanni segja að hér sé um þá meinsemd að ræða sem hættulegust er í nútímaþjóöfé- lagi. Hins vegar verður að gjalda varhug við að draga of algildar ályktanir af umræðum sem blossa upp í fjölmiðlum í tengslum við afmörkuð mál. Raunveruleikinn er flóknari en það. Innflutningur — einangrun Fyrr á öldinni mátti greina þá von í kvæðum skáldanna að einangrun okkar héldi ýmsum ódyggðum frá íslands strönd- um. Þessa skoðun mátti greina langt fram á þessa öld. í þjóðhátíðarljóðum mátti lesa setningu á borð við þá að við værum „langt frá heimsins vígaslóð" og „frjáls við ysta haf" svo tilvitnanir séu notaðar. Einangrun okkar er löngu liðin tíð, og samskiptin við umheiminn eru margvísleg og leiðir til innflutnings greiðar. Jafnframt því fjölgar leiðum til ólöglegs innflutnings vara á borð við fíkniefni, enda hafa þær verið notaðar í verulegum mæli á undanfömum árum. Allir sem þekkja fíkniefnamálin best eru sammála um að það sé óraunhæft mark- mið að ísland verði fíkniefnalaust land. Hægt sé að stemma stigu við útbreiðslunni með efldu eftirliti, en þrátt fyrir landfræði- lega legu íslands sem eylands í miðju Atl- antshafi séu samgöngur með þeim hætti að ekki sé hægt að girða fyrir innflutning efna sem þar að auki eru ekki mikil fyrirferðar, ekki síst þau hættulegustu. Tilvist fíkniefna hér er því staðreynd og þess vegna þarf að heyja baráttuna á öllum vígstöðvum, ekki aðeins á þeim stöðum sem umferð kemur inn í landið erlendis frá. Öllum ber saman um það að leitarhund- ar hafi mikla þýðingu þegar tollurinn leitar að fíkniefnum. Þá starfsemi þarf að efla, þótt vissulega geti hundarnir haft sín tak- mörk. Fræðslustarfsemi Það er alveg ljóst að fræðslustarfsemi um skaðsemi fíkniefna er ekki næg. Vandamál- ið er hvernig sú fræðsla nær til þeirra sem á henni þurfa að halda. Það skiptir máli ef unglingar og börn eru á _____________ viðkvæmum aldri að þeir aðilar sem með fræðslu fara í þessum efnum nálgist þau á réttan hátt. Það verður mjög fróðlegt að fylgjast með hvaða ár- angur framtak fram- haldsskólanema um jafningjafræðslu hefur í för með sér. Þetta fram- tak er afar áhugavert og er sjálfsprottið framtak í skólunum. Það er vissulega vel. Það er hvorki rétt né sanngjarnt að bendla alla framhaldsskólanema við fíkniefna- neyslu, og alltaf er hætta á því þegar um- ræðan rís sem hæst að ýmsir þjóðfélags- hópar séu hafðir fyrir rangri sök og alhæft um hlutina. Jafningjafræðslan er áhugaverð hug- mynd og jákvætt framtak sem sýnir ab ungu fólki er ekki sama um framvinduna í þessu alvarlega máli. Hins vegar verður að huga að því á fleiri sviðum hvaða aðgerðir eru árangursríkastar í fræðslumálum. málefni Löggæslan Þess sjást merki nú að aðferðir lögreglu til þess að stemma stigu við fíkniefna- neyslu og ná til hópa sem stunda dreifingu hafa tekið breytingum. Allir hafa heyrt fréttir af skyndiáhlaupum lögreglu og fíkniefnalögreglu í Reykjavík á staði þar sem neysla á sér stað og neytendur eru saman komnir. Ekki hefur fundist stór- vægilegt magn í þessum áhlaupum, en þau hafa það gildi ef þróunin verður þessi að þeir sem hópast saman til neyslu fíkniefna geta ekki verið öruggir um að fá að stunda iðju sína í friði. Þetta getur haft fyrirbyggj- andi áhrif, þótt þessi vegur sé ávallt vand- rataður og gráa svæðið um friðhelgi einka- lífsins sé skammt undan. Góð stjórn og skýrar vinnureglur þuffa að vera um slíka starfsemi. Að öðru leyti þurfa samskiptaleiðir milli _____________ allra aðila sem vinna að þessum málum á sviði íöggæslu að vera skýrar. Menn Dómar og refsivist Af og til heyrast þær raddir að refsingar við fíkniefnabrotum séu ekki nægilega harðar, og hertar refsingar geti haft fyrirbyggjandi áhrif. Ég hef nýlega setib fund þar sem fjöl- margir abilar sem vinna ab fíkniefnamál- um á ýmsum stigum létu í ljós álit sitt á þessu atribi og Voru sammála um ab lausn- arinnar væri ekki að leita í hertum refsing- um. Miklu fremur væri fræðslustarf og auk- in virkni lögreglu á vettvangi árangursrík- ari aðferöir. Tölur sýna einnig að nú líður miklu skemmri tími en ábur þar til dómar eru kvebnir upp í fíkniefnamálum og er það vel og getur haft áhrif. Aðgerðir opinberra aoila Nú hefur verið skipuð samstarfsnefnd dómsmála-, félagsmála-, heilbrigðis- og menntamálaráðuneytis sem á að samræma aðgerðir í fíkniefnamálum, og tengja sam- an þau ráðuneyti sem þessi mál falla undir á einhvern hátt. Dómsmálaráðuneytið fer með löggæsluna, heilbrigðisráðuneytið með þau mál sem snerta heilsufar og þær afleiðingar sem neyslan hefur. Undir fé- lagsmálaráðuneytið heyra ýmsar félagsleg- ar afleiðingar og einstök meðferðarúrræði og undir menntamálaráðuneytið fræðslu- mál. Sú spurning vaknar hvers vegna fjár- málaráðuneytið sem fer með fjárhagsmál og þar að auki tollgæsluna á ekki einnig hlut að þessu samstarfi, sem getur ef vel til tekst verið afar þýðingarmikið og gert bar- áttuna gegn þessum vágesti markvissari en ella. Fólkið sjálft Hins vegar fer mikilvægasti þáttur barátt- unnar fram hjá fólkinu sjálfu. Það þarf að huga að því hvort þjóðfélagsástandið býð- ur upp á aukningu á neyslu hvers konar meðala sem hjálpa fólki til þess að komast í falska vellíðan. Gott samband foreldra og barna og eðlilegt aðhald er áreiðanlega' mikilvægt. Frelsi til athafna er ungum og gömlum nauðsynlegt en frelsið er afstætt hugtak. Eðlilegar umgengnisreglur og að- hald á heimilum og talsamband milli for- eldra og barna og ekki síður unglinga er mikil undirstaða þess að hinir síðarnefndu leggi ekki á flótta frá heimilum sínum og flýi á náðir götunnar. Að öllum þessum þáttum þarf að huga. Langur og óregluleg- ur vinnutími og harðnandi samkeppni og lífsbarátta á öllum sviðum hefur áreiðan- lega sín áhrif á þá sem eru veikir fyrir. Skyndilausnir Sú mikla umræða sem er um þessi mál nú er góðra gjalda verð. Hins vegar má hún ekki leiða til þess að flanað verði aö van- hugsuðum skyndilausnum. Heildarsýn er nauðsynleg í þessum efnum, og allir þurfa aö leggjast á eitt um úrbætur. Samstarf ráðuneyta að þessum málum vekur vonir um að þau sjónarmið eigi að hafa í heiðri að þessu sinni.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.