Tíminn - 27.03.1996, Blaðsíða 7

Tíminn - 27.03.1996, Blaðsíða 7
Miðvikudagur 27. mars 1996 Margrét Gubnadóttir, prófessor í sýklafrœöi viö lœknadeild Háskóla íslands, segir ab staban sem heilbrigbisyfir- völd í Bretlandi standa frammi fyrir um þessar mundir sé mjög alvarleg: Getum útilokað alla » Heimsbyggbin er sleg- in óhug vegna fregna frá Bretlandi, sem gefa til kynna ab tengsl séu milli ribu í nautgripum og banvæns hrörnunarsjúk- dóms, Creutzfeldt- Jacobs- veiki. 10 einstaklingar, 20- 42ja ára, hafa greinst meb sjúkdóminn og óttast Bretar jafnt og umheimurihn allur, ab faraldur geti blossab upp, ef sýnt verbur fram á tengsl kúaribu vib sjúkdóminn. Æsifréttablöb erlendis ganga svo langt ab Iíkja ástandinu vib alnæmi og ab líkindum verbur öllum nautgripa- stofni Bretlands fargab til ab minnka líkurnar á sýkingu. Margrét Gubnadóttir, pró- fessor í sýklafræbi vib HÍ, segir í samtali vib Tímann ab full ástæba sé til ab líta þessi mál alvarlegum aug- um, en vib íslendingar séum þó vel settir mibab vib ná- grannaþjóbirnar. „Þetta er virkilegt áhyggju- efni. Það er alvarlegt mál að finna 10 sjúklinga á þessum aldri, yfirleitt er fólk miklu eldra þegar það fær sjúkdóm- inn. Það er full ástæða til að sýna ýtrustu varkárni og fara varlega gagnvart kúnum, ef marka má fréttir," segir Mar- grét Guðnadóttir. Hún segir Creutzfeldt- Jacobs- sjúkdóminn hafa verið þekktan um langa hríð, en hann hafi yfirleitt haft jafna dreifingu í veröldinni. Ein- staka sinnum hafi komið upp svæði með hrörnunartíðni langt umfram meðallag, klass- ískasta dæmið sé frá Nýju-Gín- eu. Meðgöngutími sjúkdómsins getur verið allt að 30 ár og því er ógjörningur að segja fyrir um hve margir gætu verið smitaðir nú þegar. „Líkami manna og dýra myndar ekki mótefni gegn sýklinum. Hrörnunin eykst hægt í líffær- um, aðallega heila, og endar með dauða." Gæti eins smitast úr mjólkinni „Ef uppspretta sýkingarinn- ar í Bretlandi núna er ekki úr dópi eða öðrum óþverra, held- ur tengd smiti úr dýrum, þá er málið mjög alvarlegt. Upp- sprettan gæti hæglega verið mjólk eins og kjöt." Aðspurð um samlíkingu breskra æsifréttablaða við al- næmisfaraldurinn segir Margrét ab alnæmið sé gjör- ólíkur sjúkdómur, en á af- mörkuðum svæðum geti Creutzfeldt-Jacobs-sjúkdóm- urinn haft meiri möguleika til ab vera skaðvaldur en alnæm- ið. Um það vitni rannsóknirn- ar á Nýju-Gíneu þar sem um þriðjungur dauðsfalla innan ákveðins ættbálks var rakinn til sjúkdómsins. Jarbarfararsibir frumbyggja á móðursýki" Margrét Gubnadóttir, prófessor ísýklafrœbi, var ígær ab störfum á Rannsóknarstofu Háskólans í veirufrœbi. Tímamynd CS Nýju-Gíneu voru í stuttu máli þeir að við greftrun tóku kon- ur og börn heila hins látna og tróbu í bambus. Síban var heil- inn steiktur við loga og étinn af ættingjum. Vísindamenn töldu í fyrstu að um arfgengan sjúkdóm væri að ræða, en skildu ekki hvers vegna hann lagðist aðeins á kvenfólk og unga drengi. Skýringin reynd- ist sú ab eftir að drengirnir náðu 8 ára aldri voru þeir flutt- ir í sérstakar búbir þar sem karlmenn bjuggu einir og því voru það aðeins konur og drengir innan átta ára sem viðhéldu sjúkdómnum með útfararsiðum sínum. Flokkast undir smit- sjúkdóm Margrét segir að Creutzfeldt- Jacobs- sjúkdómurinn flokkist undir smitsjúkdóma. „Sýkill- inn er reyndar á mörkunum, menn eru alltaf að tala um prótein sem þarna séu ab verki, en ég held að veirufræð- ingar séu ekki mjög ánægðir meb þá kenningu almennt. Heilarnir frá Nýju-Gíneu voru sendir til Bandaríkjanna og þar tókst aö sýkja apa með þeim. Þannig höfum við óyggjandi sannanir fyrir ab hægt sé ab flytja smit milli fólks og dýra. Annað, sem varbar riðuna, er að vib erum búin ab bjástra heillengi vib hana, ekki síst í Bretlandi og þar töldu menn að hún væri mjög tegunda- bundin í saubfé. I kringum 1960 tókst ab færa hana yfir í mýs og þegar þab var skobað nánar, kom á daginn að músa- stofnar virtust vera mjög mis- næmir fyrir smitun, vissar ætt- ir tóku veikina miklu fremur en aðrar. En ef beöið var nógu lengi, þá fór kannski öll hrúg- an. Menn sögbu þab háb því hve mikið smitefni hefði verið gefið í einu." Bann gegn innflutn- ingi réttmætt — Hafa þau ríki, sem hafa lokað á innflutning á nautakjöti frá Bretlandi, brugðist of harka- lega við? „Nei, þau hafa brugðist al- veg fullkomlega rétt vib. Ég er alveg sammála því ab gera allt sem hægt er til að forðast hugsanlegt smit á milli landa. Ég er viss um að það er búið ab fylgjast mjög vel með þessu ferli. Pólitískt stuðla menn ekki að niðurskurði nema hafa mjög sterkar vísbendingar í höndunum." — Þú telur þá að yfirlýsingin hefði ekki verið birt nema mjög rökstuddur grunur hafi verið fyr- ir hendi, þótt enn sé aðeins talað um vísbendingar? „Já. 10 tilfelli hjá þessu unga fólki benda mjög sterklega til að það sé einhver umhverfis- þáttur í náttúrunni, sem stuðl- ar að þessari auknu útbreibslu. Bretar.eru það varkárir menn að þeir hlaupa ekki með svona mál til ráðuneytis nema með rökstuddum grun. Við getum því nánast útilokað alla móð- ursýki." Náiö sambýli íslend- inga viö búfénao segir sitt — Hvað með okkur Islend- inga? Þurfum við að óttast að riða berist úr sauðkindinni? „Hingað til hafa ekki komið upp nein tengsl við sauðkind- ina, og vegna náins sambýlis okkar við hana í aldanna rás held ég að við þurfum ekki að óttast að svo veröi. Það væri örugglega komið á daginn ef sauðfé bæri riðu í fólk. Við er- um sem betur fer vel sett hér á landi, en það er full ástæða til að vara sig á innflutningi, ekki bara af þessu tilefni heldur á ýmsum öðrum sviðum." Margrét er eindregið sam- mála tillögu yfirdýralæknis að banna allan innflutning á gæludýrafóðri frá Bretlandi. „Mér finnst það afar rökrétt aðferð. Ég sé ennfremur ekki ástæðu til að land, sem of- framleiðir matvæli, sé yfirhöf- uð að flytja inn gæludýrafóð- ur. En það er önnur saga. Hreinlega af heilbrigðisástæð- um á að stöðva allan slíkan innflutning, ef það er hægt." Einangrun landsins gerir bustofninn næmari — ísland hefur haft strangari reglur en mörg ónnur lönd hvað varðar innflutning á kjöti. Hafa þœr varúðarráðstafanir nú sann- að gildi sitt? „Já. Reglur um innflutning eru aldrei of strangar, það sér maður best núna. Hérlendis höfum vib haft búfé í tiltölu- lega vernduðu umhverfi í mjög langan tíma og því er stofninn líka miklu næmari. Ef slys koma upp, getum við því átt von á verri afleibingum en önnur lönd. Þab sáum við best þegar karakúlpestirnar — þurramæbi, votamæði og visna — komu hingab fyrr á öldinni og ollu gífurlegum skaða. Þeir sjúkdómar dreifb- ust mjög hratt, bæbi vegna þess ab vib búum í fremur köldu landi sem er hagstætt fyrir sýkla og ekki síbur af því ab skepnurnar voru mjög næmar vegna einangrunar sinnar." Björn Þorláksson

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.