Tíminn - 27.03.1996, Blaðsíða 8

Tíminn - 27.03.1996, Blaðsíða 8
Wmmnn Mibvikudagur 27. mars 1996 Alla sögu Sovétríkj- anna undu sér þar tvö lokuö samfélög hlib viö hliö: samfé- lag kommúnista- flokksins og mafíur, samkvœmt nýútkom- inni bók. Nú er aö- eins þaö síöarnefnda eftir Víktor Jerofejev, rúss- neskur rithöfundur, sagöi fyrir nokkru ab Evrópumenn (í þrengri merk- ingu þess orbs) misskildu Rússland, því ab þeir skobubu gang mála. þar stöbugt út frá eigin ákvebnu vibhorfum sem meb þeim hefbu mótast frá upplýsingatímanum, vib- horfum um réttindi einstak- Iingsins, lýbræbi og stjórnun lögum samkvæmt. Rússar, sagbi Jerofejev, hafa aldrei upplifab neinn upplýsinga- tíma og verba aldrei evrópsk þjób. Þetta kann ýmsum aö þykja bölsýni í meira lagi. í framhaldi af því er eblilegt ab spurt sé sem svo: Fyrst Rússar, svo nákomnir sem þeir eru vesturlandamönn- um um margt, þrátt fyrir allt, eiga svo erfitt meb ab mebtaka vestræna andann, hvab þá um abrar menningarheildir sem enn fjarlægari eru þeim anda? Félagi glæpon í fyrir skömmu útkominni bók eftir Stephen Handelman, sem Iengi var fréttaritari kanad- íska blabsins Toronto Star er- lendis, þykir kveba vib svipaban tón og hjá Jerofejev. Titill bók- arinnar er Comrade Criminal: Russia's New Mafiya (Félagi glæpamabur: Hin nýja mafíja Rússlands). Þar stendur m.a.: „Vestur- landamenn, sem fylgdust meb gangi mála eystra, trúbu því ekki síbur en rússneskir um- bótamenn ab meb lokum sov- éska tímabilsins myndu sov- ésku gildin falla utan af samfé- laginu og þá koma í ljós kapítal- ískt lýbræbi. Þab, ab Sovétmenn aflögbu kommúnismann, var tekib sem sönnun þess ab „þeir" væru alveg eins og „vib". ... En þeir sem tóku vib af sovétkerf- inu ollu vonbrigbum. Þeir reyndust vera skriffinnskuvalds- menn eba glæpamenn — eba hvorttveggja í senn." Þab sem Handelman hefur ab segja í áminnstri bók er í sem stystu máli sagt þetta: Alla sögu Sovétríkjanna var um ab ræba náib samstarf embættis- og starfsmanna sovéska kommún- istaflokksins annars vegar og skipulagbra glæpamanna hins vegar. Nú eru abeins þeir síbar- nefndu eftir. Sú mynd, sem Handelman bregbur upp af hinu horfna sov- éska samfélagi, er í stórum dráttum á þessa leib: Þab skipt- ist í tvö lokub samfélög, sem þrifust og störfubu hlib vib hlib. Annab þeirra var samfélag kommúnistaflokksins, sem ríkti í stjórnmálum og átti aub þjób- ar og ríkis. Hitt var Þjófaheim- urinn, sem hafbi sína eigin „menningu" og hefbir, var ab- skilinn frá samfélaginu ab öbru leyti, en stjórnabi svartamark- / Rússlandi eru mafíurnar víbast hvar nálægar, einnig ístríbinu í Tjetjenfu. Nýr internasjónal? BAKSVIÐ DAGUR ÞORLEIFSSON absbraski og allrahanda vib- skiptum af vafasama taginu, sem áttu sér stab í samskeytum alræbisbáknsins. Þesskonar fyr- irkomulag var raunar þegar vib lýbi á keisaratímanum. Nikulás keisari 1. á eitt sinn, meban Krímstríbib var háb, ab hafa sagt vib tíu ára gamlan son sinn: „Ég hygg ab allir í Rúss- landi séu þjófar nema vib tveir." Síamstvíburar Lenín og Stalín, sjálfir gangst- erar öbrum þræbi, dábust ab hörku þeirri og sjálfsaga, sem þeim virtist skipulagbur glæpa- lýbur ríkis þeirra sýna af sér. Leibtogar þessir voru meira ab segja ekki ósmeykir um ab ma- fíuforingjar gætu orbib þeim keppinautar um völdin. Sam- kvæmt hugmyndafræbi komm- únista var ab vísu óhugsandi ab skipulögb glæpamennska gæti þrifist í „sósíalísku" ríki. En fljótlega virbist forysta flokks og ríkis hafa komist ab þeirri nibur- stöbu ab þunglamalegt mibstýr- ingarkerfi þeirra gæti ekki geng- ib lengi nema þab umbæri ein- hvern einkageira, og þar eb op- inbera hugmyndafræbin útilokabi hann, yrbi ab umbera einhvern ólöglegan rekstur af því tagi. Fyrir þessum samskipt- um opinbera geira atvinnulífs- ins og þess óopinbera greiddi ab embættis- og starfsmenn ríkis- flokksins sáu fljótt ab þau bubu þeim upp á tækifæri til ab aubga sjálfa sig, en mafíuforingjarnir voru ósparir á greibslur til þeirra ab launum fyrir veitta fyrir- greibslu. Þessi tvö lokubu samfélög urbu smám saman ab einskonar síamstvíburum, tengdum sam- an af sameiginlegum hagsmun- um sem þróubust meb sam- Vœndiskonur ÍDresden: Mafíur fyrrverandi Sovétríkja eru fyrir löngu orbnar áhrifamiklarí„undirheimunum" íÞýskaldndi og miklu víbará Vesturlöndum, skiptum á bak vib lög og rétt. Meb öbrum orbum ságt, skrifar Paul Levine í danska blabib We- ekendavisen í grein um bók Handelmans, var sovéski kommúnistaflokkurinn frá upp- hafi Sovétríkjanna mebsekur um afbrot og glæpi (í orbanna venjulegasta skilningi). Endaskipti höfð á Marx Meb harbstjórn sinni hélt Sta- lín Þjófaheiminum og sam- skiptum hans og samfélags rík- isflokksins í skefjum, en meb mildari stjórn Krúsjovs og vax- andi spillingu á stjórnarárum Bresjnévs urbu tengsl þessara tveggja samfélaga sterkari og víbtækari. Og meb upplausn Sovétríkjanna, heldur Handel- man fram, yfirtók Þjófaheimur- inn samfélag kommúnista- flokksins. Embættis- og starfs- menn flokksins höfbu enda- skipti á Marx í félagi vib mafíuforingjana og einka- væddu gríbarmiklar eignir ríkis- ins á þann hátt, ab hvorir- tveggju aubgubust stófum. Út- lendingur einn, sem þekkir til þar eystra, segir: „Þab eru abeins tvennskonar menn meb pen- inga í Rússlandi: fyrrverandi embættismenn kommúnista og þeir sem mútubu þeim." Handelman: Rússland má sín ab vísu minna í heimsmálum en lengi var, en í skipulagbri glæpamennsku, sem virbist vera ab þróast til þess ab verba alþjóblegt net, eru mafíur fyrr- verandi Sovétríkja mebal öflug- ustu abila. Handelman virbist telja, ab hlibstætt því ab Rússaveldi var ábur höfubríki kommúnismans, hreyfingar sem a.m.k. í orbi kvebnu sóttist eftir heimsyfir- rábum, séu nú horfur á því ab þab verbi höfubríki alþjóblega skipulagbrar glæpamennsku, sem hætta sé á ab lagt geti und- ir sig heiminn. „Vib höfum nokkub sem flest önnur lönd í heimi ekki hafa," sagbi Aslamb- ek Aslakhanov, formabur dóms- málanefndar rússneska þings- ins. „Hjónabandssáttmála emb- ættismanna og opinberra starfs- manna annars vegar og forhertustu glæpamanna hins vegar." Meb hlibsjón af því, ab vestræni andinn meb upplýs- ingatímann ab baki hefur ab lík- indum ekki komist nándar nærri eins mikib inn í hugarfar annarra heimshluta og mörgum vesturlandamönnum virbist vera tamt ab ímynda sér, er ekki víst ab hér sé um ab ræba meb öllu ótímabæra hrakspá.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.