Tíminn - 19.04.1996, Blaðsíða 4

Tíminn - 19.04.1996, Blaðsíða 4
Föstudagur 19. apríl 1996 STOFNAÐUR 1 7. MARS 1 91 7 Útgáfufélag: Tímamót hf. Ritstjóri: |ón Kristjánsson Ritstjórnarfulltrúi: Oddur Olafsson Fréttastjóri: Birgir Guomundsson Ritstjórn og auglýsingar: Brautarholti 1, 105 Reykjavík Sími: 563 1600 Símbréf: 55 16270 Pósthólf 5210, 125 Reykjavík Setning og umbrot: Jæknideild Tímans Mynda-, plötugerö/prentun: ísafoldarprentsmibja hf. Mánabaráskrift 1700 kr. m/vsk. Verb í lausasölu 150 kr. m/vsk. Sjonarspil þriggja formanna Talsvert pólitískt uppistand hefur orðið nú í vikunni vegna áforma um að leggja á fjármagnstekjuskatt í landinu. Há- marki náði þetta sjónarspil með allsherjar sjónvarps- og út- varpsumræðum á alþingi í fyrrakvöld þar sem á dagskrá var frumvarp formanna þriggja stjórnarandstöðuflokka um fjár- magnstekjuskatt, formanna Þjóðvaka, Alþýðubandalags og Alþýðuflokks. í sjálfu sér er ekkei nema eðlilegt að þrír stjórnarandstöðu- flokkar óski eftir sjónvarpsumræðu um eitthvert mál sem þeir eru að flytja. Hins vegar ber þetta sérstaka mál það óvenjulega að að augljóslega er um tilraun til áróðursbrellu að ræða. Frumumvarp formannanna þriggja kemur fram ofan í stjórnarfrumvarp um sama efni sem er til umræðu í þinginu á sama tíma. Stjórnarfrumvarpið byggir nánast óbreytt á málamiðlunarniðurstöðu nefndar allra stjórnmálaflokka og fulltrúa ASÍ og VSÍ. Sú málamiðlun sem stjórnarfrumvarpið byggir á er afrakstur langrar yfirlegu og var ekki annað vitað en að fundist hefði þverpólitísk samstaða flokka og helstu hagsmunaaðila til að hrinda í framkvæmd stefnumáli sem augljóslega er víðtæk sátt um í þjóðfélaginu. Þegar síðan for- menn þriggja stjórnarandstöðuflokka kjósa að leggja fram al- veg nýtt frumvarp sem byggir á verulega ólíkum grunni en sú niðurstaða og það þverpólitíska samkomulag sem náðist í nefndinni er varla hægt að skýra það öðruvísi en svo að það sé afar gagnsæ sýndarmennska (sbr. sjónvarpsumræðurnar) og í versta falli skemmdarverkastarfsemi. Efnisleg gagnrýni stjórnarandstöðuflokkanna þriggja bein- ist fyrst og fremst að þeim ákvæðum stjórnarfumvarpsins sem snúa að samræmingu í skattlagningu ólíkra forma fjármagns- tekna. Þannig er látið að því liggja að ríkisstjórnin sé með alla helstu auðjöfra landsins á sérstakri brjóstagjöf og að með frumvarpinu sé einmitt verið að brynna þessum auðkýfing- um í formi minni skatts af arði og ýmsum ráðstöfunum Öðr- um. Sjálfir segjast formennirnir þrír vilja hlífa venjulegum sparifjáreigendum með frítekjumarki og fleiri ráðstöfunum, og fullyrða síðan í framhaldinu að þeirra sé réttlætið og manngæskan. Sannleikurinn er auðvitað sá að verið er að samræma skatt- lagninguna á mismunandi form fjármagnstekna og einfalda kerfið. Enginn er að tala um að hér sé á ferðinni óskalausn eins eða neins enda einkenni góðra málamiðlana að enginn er fyllilega sáttur. Áhrif þessarar samræmingar eru m.a. þau aö líklegt er að fjárfesting og fjármagn fari í auknum mæli beint inn í atvinnustarfsemi í staðinn fyrir að leita inn í bankakerf- ið eða í ríkisbréf. Það vekur athygli að í gær var ítrekuð í fréttum sú afstaða ASÍ að þar á bæ teldu menn stjórnarfrumvarpið, eða nefndar- niðurstöðuna vera mjög ásættanlega byrjun eða fyrsta skref í að innleiða fjármagnsskattinn. Kvennalistinn hefur líka gagnrýnt upphlaup þremenninganna og bent á að með því að rjúfa þá sátt sem hafði þó náðst í málinu sé því beinlínis stefnt í hættu að fjármagnstekjuskattur sé lagður á hér á landi í fyrirsjáanlegri framtíð. í þeim skilningi væri um hreint skemmdarverk að ræða. Og það er athyglisvert og e.t.v. tímanna tákn að Kvennalistinn, einn stjórnarandstöðu- flokka, skuli taka þennan realpólitíska pól í hæðina því þar á bæ hafa þingkonur til þessa verið sakaðar — ekki síst af þeim flokkum sem nú eru með þeim í stjórnarandstöðu — um áð vera of mikið í skýjum draumsýnar og kvenfrelsislegrar veru- leikafirringar. Nú standa þær uppi sem trúverðugasti stjórnar- andstöðuflokkurinn, eftir að hafa hafnað þátttöku í sjónar- spilinu í kringum formannafrumvarp stjórnarandstöðuflokk- anna um fjármagnstekjuskatt. Að fá að borga skatt Þab verður bara að segjast alveg eins og er, að Garri hefur þungar áhyggjur af skattamálum þjóbarinnar. Hann er þeirrar skobunar ab hann borgi allt of lága skatta, svo lága að það horfi bein- línis til stórskaba fyrir embættismannakerfib og íslenska þjóbmenningu yfirleitt. Garri var ab taka saman útgjöldin um daginn: 42% tekjuskattur, 5% í námslán, 10% fjármagns- tekjuskattur, 10% í lífeyrissjóbinn, 1% í verka- lýbsfélagib, 15% í Vottana og 7% í Frímúrarana. Eftir standa 10%, sem gera miklu meira en ab duga fyrir hinum vikulega bjór og áskriftinni ab Stöb 3, sem er frí ennþá. Þetta er eiginlega hálf- gerð ofrausn og heyrir beinlínis til vandræða, og því hvetur Garri yfirvöld eindregib til þess ab hækka skattana, svo þessu ófremdarástandi fari ab ljúka. tautar og raular, og þó svo ab ekki hafi verib not fyrir orkuna úr virkjununum er menningarauki og sjálfsmyndarmál þjóbarinnar ab eiga næga umframorku í kerfinu, enda ekki nema aumingjar sem eiga ekki umframorku í kerfinu! Og hvab eru menn þá ab væla yfir því þó slíkt kosti eitthvab smávegis, þab má alltaf ná þessu inn meb einhverjum hætti í gegnum rafmagns- reikningana hjá skattborgurum þessa lands. Garri myndi glabur borga þessa reikninga, rétt eins og hann vildi glabur borga skattinn sinn til að halda uppi siðmenntubu þjóbfélagi á íslandl. Sérstakt gleoiefni Ýmsar hættur — Þab er alveg hreint vobalegt ab ___ þurfa að horfa upp á hættuna á samdrætti hjá embættismannakerfinu eða opin- berum starfsmönnum. Ef læknar vilja vinna þre- falda vinnu hjá hinu opinbera heilbrigðiskerfi, þ.e. 24 tíma á sólarhring 5 daga vikunnar, þá á ab sjálfsögbu ekki ab koma í veg fyrir að þeir geti það. Það má náttúrlega ekki halda aftur af dugleg- um mönnum. Garri getur heldur ekki liðib þab ab menn séu ab agnúast út í laxveibiferbir bankamannanna. Blessabir mennirnir eru í svo einhæfum og innan- tómum störfum að það er ómögulegt annað en þeir fái svolitla upplyftingu af og til. Og það er náttúrlega alveg svakalegt þegar verið er ab nöldra yfir því ab forstjórar ríkisstofnana aki um á dulitl- um jeppum. Einhvern veginn verba blessabir mennirnir að komast í vinnuna á morgnana og þar að auki sætta þeir sig við svoddan nánasar- lúsarlaun við ab vinna hjá ríkinu, ab greyin verba ab fá einhverja sárabót. Og virkjanir skulu rísa hvab sem þab kostar. Þab er ómögulegt ab láta fallvötnin belja fram svona óbeislub. Fallvötnin verbur ab virkja hvað sem En sérstaklega glaður er Garri þó yfir því að fá að borga skatt, þegar hann veit að skattféð fer í að borga fyrir uppbygginguna á Bessastöðum. Verst -------------------------- er að fólk geti ekki eyrnamerkt rARRI skattinn sinn til þessa verkefnis, ^*"****'______ því ef tryggt væri að allt færi í endurbyggingu Bessastaða væri Garri svo sannarlega tilbúinn til að borga miklu meiri skatt. Á Bessastöðum er verið að gera slíka forgangshluti í uppbyggingunni, að með ólíkind- um hlýtur að teljast að nokkur maður skuli leyfa sér að efast um gildi uppbyggingarinnar. Vínkjall- ari er einfaldlega nauðsyn, og af ummælum sumra mætti ætla að þeir vildu helst ekkert hanna endurbygginguna áður en framkvæmdir voru hafnar. Hvað eru milljónatugir og hundruð, þegar kem- ur ab góbri hönnun? Þab er nú ekki eins og hann Þorsteinn Gunnarsson, arkitekt og Leikfélagseig- andi, hafi ekki unnib fyrir kaupinu sínu vib ab teikna og hanna og endurhanna á Bessastöbum. Öðru nær. Því er það, að þegar fréttir berast af menningar- aukandi framkvæmdum þar sem þörf er á miklu skattfé, sem Garri dregur andann djúpt qg er stolt- ur af því ab fá ab vera skattgreiðandi á íslandi og taka þátt í að borga milljarðinn, sem fer í að end- urbyggja íbúbarhús og fjós á Bessastöbum. Garri Indriöi G. Þorsteinsson. Úr bláum dölum Undirritabur sá nú nýverib í sjónvarpinu skemmtiþátt frá Sauðárkróki. Þar voru vibtöl vib heimamenn þar sem talib var upp þab helsta sem byggbarlagib hefur sér til gild- is. Þar á mebal var ab frá staðnum væru ættub mörg skáld og listamenn. Þetta er rétt. Margir gób- ir myndlistarmenn ásamt góbskáldum eru þaban ættabir. Þar nægir ab nefna menn eins og Jón Stef- ánsson, Jóhannes Geir, Hrólf og Sigurð Sigurðsson og fleiri. Af yngri mönnum má nefna Snorra Svein Friðriksson. Ég átti einu sinni leið um Sauðárkrók og sá þá sýningu þessara manna og fleiri, sem bar nafnið „Landið er blátt". Frá Sauðárkróki er einnig Hannes Pétursson skáld, en hann hefur einnig nefnt bláa litinn í sínu ljúfa kvæði um heimahagana, „Bláir eru dal- ir þínir, byggð mín í norðrinu". Kvæði Hannesar um byggðir Skagafjarðar eru hreinir gimsteinar, sem og margt annað sem þetta stórskáld hefur lát- ið frá sér fara. Tregi sveitamannsins Hins vegar virðisf umhverfið og uppvöxturinn í Skagafirði hafa örvað fleiri til sköpunarverka en þá sem aldir voru upp á Króknum. í gær átti merkisafmæli einn af okkar þekktustu rithöfund- um og gamall jaxl úr blaðamannastétt og ritstjóri Tímans, Indriði G. Þorsteinsson. Hann er upp- runninn úr einum hinna „bláu dala", sem Hann- es Pétursson hefur gert ódauölega í kvæbum sín- Á víbavangi um. Bestu bækur Indriba fjalla um trega sveitamannsins, sem vegna þjóbfélagsbreytinga þarf ab yfirgefa þessar fögru byggbir og mannlífið þar og hasla sér völl í deiglu vaxandi þéttbýlis. Hinar myndrænu bækur Indriða hafa orðið til þess að freista kvikmyndagerðarmanna. í raun er myndin „79 af stöbinni" stórt skref inn í nútíma kvikmyndagerb. Myndin „Land og synir" er ljúf- sár mynd, en bábar fjalla þær um þab þema sem ábur var getib. Umhverfið í Skagafirbi er ekki langt undan. Hib frjóa umrót Hinar miklu þjóbfélagsbreytingar, sem urbu fyr- ir miðja öldina, urðu skáldum drjúgt yrkisefni og í raun var þessi tími afar frjór í listum. Indriði var ungur á þessum árum og hefur drukkið í sig áhrif- in af þessu umróti og komið þeim á bækur. Þótt ævistarf hans sem blaðamanns væri mikið að vöxtum, mun hans verða lengst minnst sem rit- höfundar. Indriði er ekki viðhlæjandi allra og um skoðan- ir hans stóð oft styr. Ég hef ekki alltaf verið sam- mála honum. Hins vegar varð sjötugsafmæli hans til þess að ég fór að hugsa um hve mannlíf, nátt- úra, umhverfi og litbrigði Skagafjarðar hefur verib frjótt þeim ungu mönnum með listræna æb, sem þar voru ab alast upp fyrir mibja þessa öld. Jón Kr. .zgcbioM i ovM os utovsgni | .t>?. ovz vuuranimo>Jt.j •ion iii-;.' $s cí-ju íi£ ,u;XlOi no

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.