Tíminn - 30.04.1996, Blaðsíða 4

Tíminn - 30.04.1996, Blaðsíða 4
Þribjudagur 30. apríl 1996 SfOFNAÐUR 1 7. MARS 1 91 7 Ritstjóri: Ritstjórnarfulltrúi: Fréttastjóri: Ritstjórn og auglýsingar: Sími: Símbréf: Pósthólf 5210, Setning og umbrot: Mynda-, plötugerð/prentun: Útgáfufélag: Tímamót hf. |ón Kristjánsson Oddur Ólafsson Birgir Guðmundsson Brautarholti 1,105 Reykjavík 5631600 55 16270 125 Reykjavík Jæknideild Tímans ísafoldarprentsmioja hf. Mánabaráskrift 1700 kr. m/vsk. Verð í lausasölu 150 kr. m/vsk. Afkoma fyrirtækjanna Undanfarnar vikur og mánuði hafa fyrirtækin í landinu birt ársreikninga sína fyrir árið 1995 og haldið aðalfundi. Þær fréttir berast af þessum fundum að afkoma fyrirtækj- anna er yfirleitt jákvæð á síðasta ári og með besta móti. Á þessu eru nokkrar undantekningar, til dæmis hjá fyrirtækj- um sem eru í bolfiskvinnslu í sjávarútvegi. Afkoman þar hefur verið afar slæm, en miklu betri í öðrum greinum sjávarútvegs. Það eru góð tíðindi að fyrirtækin hafi jákvæða afkomu. Það er hins vegar mjög áríðandi að sá afkomubati nýtist fyrir atvinnulífið og launafólk í landinu. Þegar vel gengur er stutt í umræðurnar um gróða fyrir- tækjanna. Saga síöustu ára sýnir hins vegar að fyrirtæki, sem rekið er á núlli eða með halla árum saman, endar með því að fara í gjaldþrot sem allir tapa á sem hlut eiga að máli. Þess vegna er góð afkoma í atvinnulífinu grundvöll- ur bættra lífskjara. Fyrirtækin verða að geta greitt fólki sínu mannsæmandi laun án þess að lenda fyrir neðan strikið eða velta hækkununum út í verðlagið, og þau verða líka að vera þess megnug að leggja fé til nýsköpunar og færa út kvíarnar. Umræður um tekjuskatta fyrirtækja eru vel þekktar, og minnka ekki þegar vel gengur. Um það mál er það eitt að segja að nauðsyn ber til að haga skattlagningu fyrirtækja hér með líkum hætti og er í samkeppnislöndunum. Það er miklu betra fyrir ríkisvaldið að fyrirtækin verji hagnaði sínum til atvinnuuppbyggingar og hækkunar launa held- ur en að seilast í hagnað þeirra í formi aukinna tekjuskatta. Skattheimta ríkisvaldsins er aö langmestu leyti í óbeinum sköttum, eða 75 milljarðar af 120 milljarða tekjum. Ríkis- valdið hefur því allt að vinna með auknum umsvifum í þjóðfélaginu. Hins vegar er áríðandi aö skilningur sé á því hjá for- svarsmönnum fyrirtækjanna að leggja fé til rannsókna og nýsköpunar og gera vel við fólkið. Að sönnu fer þetta sam- an þegar grannt er skoðað og skilar sér margfaldlega. Hins vegar er það svo að hluthafar gera stífar arðkröfur af fé sínu í fyrirtækjum sem eru á almennum hlutabréfamark- aði. Það er hins vegar mjög misjafnt eftir löndum hvað tíðkast um þessar arðgreiðslur og hve stór hluti arðsins er skilinn eftir í fyrirtækjunum. Það er eðlilegt aö þeir, sem leggja fé sitt í atvinnufyrir- tæki og taka áhaettu með því, fái arð af sínu fé. Atvinnulíf- iö þarf á fjármagni að halda og eiginfjárhlutfall fyrirtækja hefur verið mjög lágt. Það verður til þess að starfsemin verður viökvæm fyrir sveiflum í afkomu. Nú liggur fyrir Alþingi margumtalað frumvarp um fjár- magnstekjuskatt. Það gerir ráð fyrir því að skattar lækki á arögreiðslum. Þetta, ef samþykkt verður, ætti að leiða það tvennt af sér að auka ásókn fjármagnseigenda í að leggja áhættuf jármagn í fyrirtækin í landinu og ekki sé eins mik- il ástæða fyrir þá að gera svo stífar arðkröfur í hagnað að ekkert sé eftir í fyrirtækjunum. Það verður ekki dregin upp mynd af afkomumálum fyr- irtækjanna nema benda á það að þau eru mörg hver mjög skuldsett. Undanfarið hefur komið í ljós að þau eru að greiða niður skuldir, og mun það leggja enn frekari grunn að bættri afkomu. Þetta er mjög mikilvægt nú, þegar launafólk mun gera kröfur til þess að fá sinn hlut í batan- um. Kristileg vakning? rpéW 3 afíí«s**í5 Um fátt er nú meira rætt í kreðsum stjórnmálaskýrenda í höfuðborg- inni en hinn nýja kristilega anda, sem svífur yfir vötnum í Sjálfstæð- isflokknum. Þessi kristilegi boð- skapur — sem margir eru f arnir ab sakna úr kirkjunni — þykir einna sterkastur hjá formanni flokksins, sem hefur nú afsannað svo ekki verður um villst að hann er hvorki maður hefnigjarn né erfir við menn, þó þeir hafi eitthvað gert á hans hlut. Þetta er talið kristallast í því aö Davíð (og Friðrik) mun hafa gefið Pétri Kr. Hafstein leyfi til að bjóða sig fram sem forseta, eins og Pétur greindi raunar frá þegar hann tilkynnti framboð sitt. Pétur Kr. var nefnilega í Þorsteinsliðinu í formannsslagnum 1991 og ritaði kjarnyrta grein um Davíð í Mogg- ann þar sem hann býsnaðist yfir ------------- því hvernig Davíð kom aftan að Þorsteini í taum- lausum persónulegum metnaði. Grein Péturs í grein sinni segir Pétur m.a.: „Nú hefur það enn gerst, að pólitískar freistingar bjóða heim nýjum býsnavetri í Sjálfstæðisflokknum og raunar ís- lenskri pólitík. Þetta gerist, þegar skammt er til al- þingiskosninga og flokkurinn virðist eftir öllum sólarmerkjum að dæma sigla góðan byr undir for- ystu Þorsteins Pálssonar. Enn er þar varaformaður flokksins á ferð, sem nú heitir ekki Gunnar Thor- oddsen heidur Davíð Oddsson. Enn er svo komið, ab varaformaður telur sig betur til forystu fallinn en formann og það brýnast nauðsynjamála í kosningaundirbúningi, að formaðurinn víki fyrir sér. Nú fær Þorsteinn Pálsson að vita, að Davíb Oddsson kom ekki í stól varaformanns fyrir tveimur árum til þess að efla einingu Sjálfstæðis- flokksins fyrst og fremst eða vera formanni sínum bakhjarl, eins og Ólafur Thors gat treyst um Bjarna Benediktsson og Bjarni um Jóhann Haf- stein. Þannig gerast kaupin á eyrinni, þegar fallib er fyrir „þessum eilífa egóisma og afdrifaríka, en þó drepleibinlega metnabi og sjálfsánægju"." Þarna í lokin var Pétur ab vitna í grein eftir Matthías Johannessen, sem skrifub var um Gunn- ar Thoroddsén. En Pétur er svo sem ekki ab skafa utan af því sjálfur, því litlu síbar í grein sinni seg- ir hann um Davíð: „Framganga af því tagi, er hann hefur nú sýnt, þegar hann teflir einingu " ,",, t.W" . __. m »l° . .jtb«on. U*. í* -»ii_i h-*1* "___! >*jí3i«--W; > ___j_i-—m_M_u -**t' ___-» ••¦" ______¦ »at«"**^ ¦ llllt'* S_íiE-l3ffæ_. ' "» ?!f_>i IW_»~iv>vv»*' _#-__#*-_« B8L ' .«#33 _._"?. w_( *í^Ö_k__s _» «-»..___J«n *__ ______íp«K _*Á_^_-*—* _S_u-fc»_?íiiii-_. _ . . „„niai'J- ;rapi- Í_1§S Si_fi_S--*S sS_b£SK .ÚV.I _»__ _5h rírs-"" k^-íSíís rS^S5^£ ÖS& '*_-_ a01M-» ¦_SSS-» _4_3 •*__ ••>*'f-*-;s'-"-".'' KS"**?*-"? m ¦__5»«i—Si »*í'jT-»—sff, S.1?-»i.í*ií_ GARRI Sjálfstæbisflokksins í tvísýnu ... gefur fullt tilefni til ab draga í efa — dómgreind hans og raunverulega hæfni enn sem komib er a.m.k. til ab stýra svo stóru og margþættu libi, er stendur ab Sjálfstæðis- flokknum. Þeir, sem vilja láta taka sig alvarlega í stjórnmálaforystu, mega aldrei falla í þá freistni ab taka persónulegan metnab fram yfir hagsmuni þeirrar libsheildar sem hefur sýnt þeim trúnab sinn." Nýir tímar? Spekúlantar eru flestir sammála um ab þessi grein Péturs Kr. hefbi flokkast, ef hún hefbi birst í dag, undir þab sem kallab er „svona gerir mabur ekki"-flokkinn. Þab, ab Pétur _é orðinn forseta- frambjóbandi forustu Sjálfstæbisflokksins meb slíka ritsmíb í farangrinum, eins og víða er nú haldið fram, þykir hins vegar bera vott um svo nýja tíma í Sjálfstæðisflokknum að undrun sætir. Er von nema menn tali nú um að kristilegu kær- leiksblómin spretti í kringum Dayíð Oddsson og eflaust hefur hann líka fyrirgefið Ólafi Ragnari að hafa sagt hann búa yfir skítlegu eðli, Guðrúnu Péturs fyrir að hafa verib á móti Rábhúsinu og Gubrúnu Agnars fyrir ab vera femínisti. Garri hins vegar kýs ab gera eins og Tómas forb- um og efast þar til hann fær áþreifanlegar sannan- ir. Þab er einhvern veginn miklu trúlegra ab Pétur sé hreint ekki kandídat Davíbs, eins og alltaf er verið að tönnlast á. Ekki frekar en Guðrúnarnar eða þá Ólafur Ragnar. Garri íslenskur foss á ítölsku bergi Öskabarn þjoðarinnar fékk útflutningsverðlaun Útflutningsráðs um helgina og er félagib eflaust vel ab þeim komib. Verblaunagripurinn var merkileg stytta og glæsileg sem listakonan Sólveig Baldursdóttir, sem hana gerbi, kallar Foss. Er hér um mikib listaverk ab ræba og unnib úr ítölskum marmara. Nú kann í sjálfu sér ekki ab vera neitt athugavert við að gera verðlaunagripi úr ítölskum marmara. Hins vegar vekur það óneitanlega upp ýmsar spurningar ab þab skuli -------------------- einmitt hafa verib ákvebib ab » *#íSr_sfc»#3fc»%_r__l verðlaunin fyrir íslenskan út- *\ VlOaVafigi flutning séu búin til úr útlensk .U.O _i.i. j vyi..v_.lll-jij um steini. Þetta er svona eins og ef Brasilíumenn hefbu veitt slík verölaun úr innfluttum kaffibaun- um eba borgarstjórnin í Newcastle úr innfluttum kolum. Þenslan Nú er ljóst ab utanríkisverslun er lykill okkar ís- lendinga ab nútímalegu lífi og því er fráleitt ab amast vib innflutningi yfirleitt. Því er þó ekki ab neita að innflutningur hvers kyns vöni og þjón- ustu hefur lengi verib talsvert yfir þeim mörkum, sem flestir málsmetandi menn hafa talib eblilegt. Gegndarlaus neysla og gríbarlegur innflutningur hefur líka stundum verib köllub þensla og sumir telja sig merkja upphaf slíks ástands í íslensku efnahagslífi nú um stundir. Gríbarleg aukning í innflutningi síbustu mánubina bendir óneitan- lega til ab landsmenn hafi ákvebib ab eyba efna- hagsbatanum víðfræga ab minnsta kosti jafnób- um og hann gerir vart vib sig, ef ekki beinlínis ab taka forskot á sæluna og eyba og spenna í trausti þess ab batinn verbi hressilegur þegar hann kem- ur. Þessi tilhneiging landans hefur oftar en ekki framkallab duglegan halla á vöruskiptum vib út- lönd. Til þess ab vinna gegn þessu hefur verib far- iMtlpn&JJlbS&ÞJÍ tiUkbei _* neyslu Qiahn^ ab innlendum varningi. Allir þekkja t.d. hib um- fangsmikla átak þar sem þjóðin er hvött til að velja íslenskt frekar en erlent undir slagorðinu „ís- lenskt í öndvegi". Benda menn á það mikla gagn sem þeir gera íslensku efnahagslífi með þessu, styrki ekki einvörðungu íslenskan iðnað og fram- leibslu hvers konar, heldur skapi þeir beinlínis at- vinnu og styrki stöbu okkar gagnvart vibskiptum vib útlönd. Hin hliðin á þessu dæmi er svo út- flutningurinn sem gefur okkur tekjurnar til að borga tyrir inn- flutninginn. Þar er slagorbib líka „íslenskt í öndvegi", nema hvab þá eru menn ab reyna ab koma íslenskri vöru og þjónustu til öndvegis á erlendum mörkubum. Til ab örva slíkt var stofnab til útflutningsverblauna, þar sem þeir sem skarab hafa fram úr vib ab koma íslensku í öndvegi erlendis hljóta sérstaka vibur- kenningu. Fósturjörbin Þegar svo íslenskt grjót, stolt landsmanna — sjálf fósturjörbin — er ekki nægilega spennandi til ab búa til útflutningsverblaun, er komib upp al- varlegt stílbrot í baráttunni fyrir ab setja þab sem íslenskt er í öndvegi, hvort heldur er hér heima eba ab heiman! Og svona eins og til ab sáldra salti í sárið er umsögn listakonunnar um listaverkib þessi: „Hinir íslensku fossar hafa löngum verið stolt íslands, steypst niður hamarinn eða liðast ljúft niður bergið, fundið sér farvegi í tærri náttúr- unni og mótað landið á leið sinni til sjávar." Ekki skorti hátíðleikann í lýsinguna og minnir þetta helst á kvæði Jóhannesar um Rímþjóðina: „Stolt sitt klauf hún í stuðla / við höfuðstaf gekk hún til sauða." En þegar íslenskt stolt er orbib ab fossum, sem steypast nibur ítalskan marmara, er fulllangt gengib. -BG ¦ i-.i/ii.'i

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.