Tíminn - 30.04.1996, Blaðsíða 10

Tíminn - 30.04.1996, Blaðsíða 10
10 Þriöjudagur 30. apríl 1996 Einkavæðing evrópskra síma- og fjarskiptafyrirtœkja og samfelling annarra Evrópusambandiö hefur mælt fyrir um einkavæb- ingu síma- og fjarskiptafyrir- tækja í abildarlöndum sín- um fyrir 1998. I flestum þeirra hafa þau verib í eigu ríkisins, svo sem í Þýska- landi, Frakklandi, á Spáni og ítalíu, en í einkaeigu í nokkrum, svo sem á Bret- landi og í Svíþjób. Er franska ríkib í þann veginn ab bjóba út 49% eignarhlut í France Telecom á Ffr 100 milljarba, jafnvirbi $ 20 milljarba, svo ab dæmi sé tekib. Á milli síma- og fjarskipta- fyrirtækja í ríkiseigu hefur samt sem áöur verið allmikil samvinna á liðnum árum, svo sem á milli Deutsche Telekom, France Telecom og hins bandaríska Sprint, svonefnd „Global One"; og á milli hins spænska, hollenska, sviss- neska og sænska, hib svo- nefnda „Unisource", sem sam- keppnisráð ESB hefur nú tekið til athugunar. Þá munu tvö stóru bresku síma- og fjarskiptafyrirtækin, British Telecommunications og Cable & Wireless, vera að ræða sameiningu sín á milli, að frumkvæði hins síðar- nefnda og smærra. C&W á 57,7% hlut í HongKong Telec- om; sem sagt er arðsamt vel, og lítið fyrirtæki á þessu sviði á Bretlandi, Mercury. Þá hefur C&W verið í samstarfi við Tele2 í Svíþjóð og Veba í Þýskalandi (sem á 10,5% hlut í C&W). Að sínu leyti hefur BT verið í samstarfi við Telenor í Svíþjóö og Viag og RWE í Þýskalandi. ¦ Umsvif og starfsmannafjöldi stærstu fjarskiptafyrirtækja Heildartekjur Starfsmannafjöldi Eignarhluti ríkis $-miIljarbar AT&T 43,4 304.500 0% BT — C&W 31,0 178.624 0% Deutsche Telekom 39,5 225.400 100% France Telecom 24,2 152.586 100% MCI 13,3 40.667 0% KDD (Tapan)1) 2,9 5.614 0% PTT (Hollandi) 7,3 33.895 70% Telecom Italia 16,0 96.705 60% Swiss Telecom 7,4 19.543 100% Heimild: The European, 4.-10. apríl 1996 1) Hinu japanska NTT, sem abeins þjónar innlendum markaði, er sleppt, þótt mestar vergar tekjur hafi allra fjarskiptafyrirtækja. VIÐSKIPTI Um seðlabanka The Central Banks, eftir Robert Pringle og Marjorie Deane. Hamish Hamilton, 369 bls., £ 25. í ritdómi í Economist fyrir hálfu ööru ári, 3. desember 1994, sagöi: „Fyrir 20 árum hefði fáránleg þótt sú hugmynd, að ríkisstjórnir létu stefnumörkun í efnahagsmálum ókjömum embættismönnum eft- ir. Allt í kringum hnöttinn eru ríkisstjórnir samt sem áður að framselja stefnumörkun í pen- ingamálum til óháðra seðla- banka. Sakir þessa er áhrifavald seðlabanka nú meira en nokkru sinni áður." „Marjorie Deane (sem lengi var einn máttarstólpa Economist) og Robert Pringle, sem líka er fjár- málafréttamabur, skyggnast bak Hugarfar og hagsæld Félagsvísindastofnun hefur nú í samvinnu við Háskólaútgáfuna sent frá sér bókina Hugarfar og hagvöxtur. Menning, þjóðfélag og framfarir á Vesturlóndum, eftir Stefán Ólafsson prófessor við Há- skóla íslands. í þessari bók er fjallao um hug- arfar nútímamanna. Höfundur rekur þætti úr hugmyndasögu þjóðfélagsfræðanna frá miðöld- um til nútímans og sýnir hvernig veraldleg lífsskobun varð smám saman ríkjandi í menningu Evr- ópumanna. Þá sýnir höfundur hvernig breytt hugarfar tengdist þjóbfélagsbreytingum, einkum tilkomu kapítalisma, lýðræðis- skipulags og iðnvæðingar, sem skapaði vestrænum þjóbum sér- stöðu og gerði þær að ríkustu og Fréttir af bókum voldugustu þjóðum jarðarinnar. Markmið höfundar er að þróa kenningu er getur skýrt helstu þjóðfélagslegu forsendur efna- hagsframfara. I seinni hluta bókarinnar fjallar höfundur um hugarfar og hag- sæld meðal fimmtán aðildarríkja OECD- samtakanna. Spurt er hvort hagsælli þjóðirnar hafi nú markvert öðruvísi hugarfar en þær þjóðir sem minni hagsældar njóta. Sérstaklega er fjallað um vinnumenningu, viðskiptamenn- ingu, framfarahyggju og samfé- lagsmenningu. Þar er fjallað jöfn- um höndum um ísland og önnur nútímaþjóbfélög og veitir sú um- fjöllun þyí athyglisverða innsýn í hugarfar íslendinga og forsendur framfara hér á landi samanborib vib önnur vestræn ríki. Stefán Ólafsson lauk MA-prófi í þjóðfélagsfræðum frá Edinborgar- háskóla og D.Phil.-prófi frá Há- skólanum í Oxford (Nuffield Coll- ege). Hann er prófessor við Há- skóla íslands og hefur verið for- stöðumaður Félagsvísindastofn- unar háskólans frá því hún var stofnsett árið 1986. Bókin er sú nítjánda í ritaröð Félagsvísindastofnunar. Hún er 356 bls. ab lengd og kostar kr. 3.990. Háskólaútgáfan annast dreifingu hennar. við tjöldin í þeim laumulegu stofnunum. Fáir blabamenn eru berur heima á þessu svibi. Á starfsferli sínum mun Marjorie Deane hafa hitt ab máli fleiri seðlabankastjóra en nokkur ann- ar fréttamabur." „Síðustu 20 ár hafa seblabankar færst í aukana. Fyrst í stað var það, að sakir verðbólgu þeirrar, sem á brast á áttunda áratugnum, varb stefnumörkun í peningamál- um í fyrirrúmi í efnahagsmálum. Og ab undanfömu hafa æ fleiri hagfræbingar komist á þá skoð- un, að stöðugt verðlag hljóti ab vera helsta stefnumibib og því marki verbi helst náð með því að láta stefnumörkun á því sviði óháðum seðlabönkum eftir, sem taldir eru í vari fyrir pólitískri íhlutun." „Allt frá Nýja-Sjálandi til Mexí- kó hafa seðíabankar áunnið sér sjálfstæði, en það eitt saman hrekkur ekki til. Að bókarhöfund- ar halda fram, þarfnast sebla- bankar óskorabs umbobs til að vinna að stöðugu verðlagi og þá helst að settum verðhækkunar- mörkum. í þessu tilliti er seðla- banki Bandaríkjanna einfari í hinum stækkandi hópi sjálf- stæðra seðlabanka. í stofnskrá er honum áskilib að vinna í senn að því að halda uppi fullri atvinnu og að halda verðlagi stöðugu (en í bráb geta þau markmið stangast á)...." „I bók þessari er þeirri spurn- ingu fram varpað, hvort seðla- bankar muni halda tökum sínum á peningamálum í heimi án landamæra, þar eð fjármálalegri fjölkynngi vaxi ásmegin jafnt og þétt." Guömundur Sveinsson fyrrverandi skólameistari, 75 ára Velgjörðarmaður okkar og hús- bóndi um sex ára skeið, sá er gaf okkur meiri menningarlega lífs- sýn en við áður höfðum notið, varð sjötíu og fimm ára s.l. sunnudag. Þessi maður er Guðmundur Sveinsson, fyrrverandi skóla- meistari Fjölbrautaskóla Breið- holts, fæddur 28. apríl 1921 í Reykjavík. Hann lauk stúdents- prófi frá MR 1941 og guðfræði- prófi frá HÍ 1945. Hann var vígður til Hestþingaprestakalls í júní sama ár, en stundaði nám í Danmörku og Svíþjóð í f jögur ár í semískum málvísindum og menningarsögu Nálægra Aust- urlanda. Ótal. námsferðir fylgdu í kjölfarið til Norðurlandanna, Bretlands, Sviss, Þýskalands og Bandaríkjanna, að afla sér þekk- ingar í guðfræði, menningar- sögu og skólamálum. Þáttaskil urðu í lífi Guðmund- ar er nýráöinn forstjóri SÍS, Er- lendur Einarsson, kallar hann til fundar við sig í marsmánuði 1955 að bjóða honum skóla- stjórastarf Samvinnuskólans og sjá um flutning skólastarfsem- innar að Bifröst í Borgarfirði, svo og skipuleggja skólann á nýjum forsendum sem heima- vistarskóla og framhaldsskóla viðskiptamenntunar. Lyktaði svo fundi þeirra að Guðmundur fékk vikufrest til að íhuga mál- ið. Hér stóð Guðmundur Sveins^ ARNAÐ HEILLA son á tímamótum. Auglýst hafði verið staða prófessors við Háskóla íslands 1954, en þrem árum áður hafbi Guðmundur fengið heimild kirkjumála- stjórnar landsins, ráðherra og biskups ásamt leyfi forsvars- manna í f jórum sóknum presta- kalls síns, Hestþingaprestakalls, til að mega dvelja erlendis við framhaldsnám í guðfræði í allt að þrjú ár að ljúka allviðamiklu vísindalegu verki í Gamlatesta- mentisfræðum, sem þá var í smíðum. En svo fór sem oft að hið pól- itíska vald ráðuneytis og Há- skóla valdi ekki þann þjón hinnar evangelísk-lútersku kirkju sem líklegastur var til að bera krossinn sýnilegan á bylt- ingarkenndum tíma þjóðarinn- ar. Því er óhjákvæmilegt að hafa í huga að Guðmundur hafði orð- ið fyrir barðinu á pólitísku veit- ingavaldi í sambandi við kenn- arastarf við Háskóla íslands. Sársauki var tengdur þessum at- burði og að vel athuguðu máli tók Guðmundur tilboði Erlend- ar. Teningunum var kastað, skólastarf varð að aðalstarfi. En skóli Guðmundar skyldi vera að fordæmi danska guðfræðingsins Frederiks Grundtvig að skóli skyldi vera fyrir lífið. En Grundtvig hafði skipað skólum Vesturlanda í tvær heildir. í annarri heildinni voru hinir hefðbundnu bóknámsskólar, er hann kallaði „hina svörtu skóla", en í hinni voru skólar nýrrar tegundar, er tengdu fræði og daglega önn saman og urðu því í sannleika að „skólum fyrir lífið". Guðmundi hefur ef- laust fundist atvikin hafa neytt sig til endurmats áþekku því er varð Grundtvig hvatning og eggjun. Arin 1955-1974. 1. júní 1955 var brotið blað í lífi Guðmund- ar, hliðstætt því og blað var brotið í sögu Samvinnuskólans, er hann tók þar við skólastjórn og skólinn fluttist frá Reykjavík að Bifröst í Norðurárdal. Þar mótar hann og byggir upp á nýtt heimavistarskóla og gerir hann að einni virðingarmestu skólastofnun landsins. Á hann hlaðast störf á þessum árum, eins og ritstjórnarstarf Samvinnunar 1959-63, skóla- stjórastarf Bréfaskóla SÍS og síð- ar ASÍ er þau samtök komu til samstarfs við SÍS um rekstur skólans; forstöðumaður Bifrast- ar — Fræðsludeildar verður hann 1960. Og haustið 1973 er Framhaldsdeild Samvinnuskól- ans stofnuð í Reykjavík. Enginn hafði barist eins hart fyrir tilurð hennar og Guðmundur Sveins- . son.___.____«_____,__________ Guðmundur Sveinsson hefur sjálfur látið þau orð falla að fyrstu ár starfsævinnar hafi hann lifað að verulegu leyti í fortíðinni, en verið vakinn til samtíðarskynjunar. Starfsævi hans hefur sannað þessi orð. Hann stóð í fylkingarbrjósti þeirrar byltingar, sem kölluð hefur verib framhaldsskólabylt- ingin, og skóli sá sem hann var fenginn til stjórnunar 1974 var byggður á. Það sama ár kveður Guðmundur Samvinnuskólann á Bifröst. Enn var hann kallaður til að móta og skapa og nú var það Fjölbrautaskólinn í Breið- holti. Saga þess skóla er þegar orðin mikil saga mikillar bar- áttu. Vei þeim, er nú þykjast sjá þess þörf að rústa það kerfi sem þúsundir æskufólks hafa fengið notið og munu í framtíðinni þakka frumherjanum Guð- mundi Sveinssyni að hafa skap- að því þá möguleika með víð- tæku valfrelsi í námi, að við námslok er það ekki lengur statt í blindgötu gamla skólakerfis- ins. í ágústmánubi 1988 lauk far- sælum embættisferli Guðmund- ar Sveinssonar sem skólameist- ara. Nú í dag dvelur hann í hléi þess skugga sem allir hræðast mest: sjúkdóms er enn enginn ræður við. Megi andi guðfræð- ingsins og skólamannsins Guð- mundar Sveinssonar enn um sinn vaka yfir velferð Fjöl- brautaskólans í Breibholti. Svo verða Guðmundi Sveins- syni ekki sendar kveðjur og þakkir við merk tímamót, að Guðlaugu Einarsdóttur konu hans sé ekki getið — eiginkon- unnar, móðurinnar, starfsfélag- ans og mannþekkjarans, er gerði það kleift ásamt „hinum hæsta" að veita það skjól að hægt var að sinna, móta og skapa óvenju árangursríkt lífs- starf. Hafið heila þökk fyrir vin- semd ykkar alla. Guðný og Höskuldur Goði Aðsendar greinar sem birtast eiga í blaöinu þurfa aö vera tölvusettar og vistaöar á diskling sem texti, hvort sem er í DOS eöa Macintosh umhverfi. Vélrit- aöar eöa skrifaöar greinar <fi^ geta þurft aö bíöa birtingar vegna anna viö innslátt. ^flWI

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.