Sjómannablaðið Víkingur


Sjómannablaðið Víkingur - 01.10.1940, Blaðsíða 8

Sjómannablaðið Víkingur - 01.10.1940, Blaðsíða 8
BJÖRN JÓNSSON, veðurfræðingur: Um veðurspár Veðurspáin. í síðustu grein, sem birtist í júlí-hefti þessa blaðs, var rætt um lægðir, en á hæðir var varla eða ekki minnst. Mætti svo virðast, sem „ráð- ist væri á garðinn, þar sem hann er lægstur". En svo er þó eigi. Svo er nefnilega mál með vexti, að hæðum fylgja venjulega hægviðri og oft bjartviðri. Ef engar lægðir væru til, þá væri veðrið alltaf svo að segja eins, eða rétt- ara sagt, þá væri ekkert veður í rauninni til og þar af leiðandi engin veðurfræði. Og flestar hamfarir náttúrunnar í lofti, á láði og legi standa í nánu sambandi við lægðirnar. Til eru svæði á jörð vorri, þar sem kalla má, að ekkert „veður" sé. Það er í misserisvindasvæðum, hitabeltisins. þar sem vikum og mánuðum sam- an ríkir sama vindátt, sama veðurhæð, sama „veður". Þar geta menn ekki hafið samræður sínar á athugasemdum um veðrið. Þeim finnst jafn sjálfsagt að sama veður haldist dag eftir dag, eins og okkur að sjá skiftingu dags og nætur, og það þykir að jafnaði ekki umtals- vert. 1 síðustu grein var þess getið, að lægðirnar mynduðust aðallega í tempruðu beltum jarðar. Hér á norðurhveli leggja þær leið sína austur yfir Atlantshafið norðanvert, og hvergi eru þær eins tíðar og djúpar og hér í námunda við Island. Enda má öllum, sem hlusta að staðaldri á veðurfregnir í útvarpi, vera það kunnugt, að sjaldan kemur það fyrir, að lægðir sjeu ekki, ein eða fleiri, í námunda við landið og veður hér undir áhrifum frá einhverri þeirra. Hæðir eru miklu sjaldgæfari, nema þá mjög skammar hæðir „milli lægða", sem kallað er, en þær eru í raun réttri ekki annað en hluti af lægðunum sjálfum. Þó ber það við, að hæð leggst yfir ísland og heldur þar kyrru fyrir dögum og jafnvel vikum saman, og nær hún VÍKINGUR þá yfir stórt svæði umhverfis landið. En það er bersýnilegt af því, sem að framan er sagt, að veðurspáin er að jafnaði fyrst og fremst fólgin í því, að sjá fyrir hreyfingu lægðanna, bæði stefnu og hraða, og einnig þær breyting- ar, sem verða á þeim að öðru leyti á næstu dægrum. 1 þessu skyni er fyrst af öllu nauðsynlegt að afla sem mestra upplýsinga um lægðina, legu hennar og ástand, og ennfremur þarf að kynn- ast umhverfi hennar sem lengst út frá henni á alla vegu. Og þá er ekki minnst um vert að þekkja fortíð hennar. Ef nægar veðurathuganir eru fyrir hendi, getur veðurfræðingurinn séð, með því að bera saman veðurkort frá mismunandi athugunar- tímum, hvernig lægðirnar — ásamt regnsvæð- um sínum, vindasvæðum o. s. frv. — hafa hreyfst, í hvaða átt og með hvaða hraða, hvernig hraði þeirra og stefna hefir breyzt, hvort þær hafa „grynnst" eða „dýpkað" o. s. frv. Þannig er unnt að fylgjast með þeim frá vöggu til grafar. Þótt hreyfing lægðanna sé allmiklum breytingum undirorpin, þá hefir reynslan kennt, að hún hlítir nokkrum regl- um. Á unga aldri fara þær að jafnaði hratt yfir og þráðbeint áfram. Þegar aldurinn færist yfir þær — en æfi þeirra er venjulega nokkrir dagar, stundum fáeinar vikur — hægja þær á sér, breyta um stefnu, grynnast og hverfa loks með öllu af yfirborði jarðar. Stundum fá þær þó nýtt líf, yngjast upp. Auk þess hefir það sýnt sig, að hreyfing og þróun lægða er hvergi eins regluleg og yfir úthöfum, t. d. yfir Atlantshafinu, þar sem tekizt hefir að segja með mikilli nákvæmni fyrir um veðurbreyt- ingu, nokkrum dögum fyrir fram. Hinsvegar hefir land og einkum fjöll eða hálendi mikil áhrif á lægðirnar, einnig hæðir og köld og 8

x

Sjómannablaðið Víkingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sjómannablaðið Víkingur
https://timarit.is/publication/335

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.