Náttúrufræðingurinn - 1932, Blaðsíða 4

98
NÁTTÚRUFR.
og 1912—14 í Kollafirði. Það hefir hann sézt lengst inn með.
Tíðast sést hann út með Barðaströndinni, úti fyrir Brjánslæk
og inni í Vatnsfirði, en fer sjaldan grynnra en á 5 faðma dýpi.
Hann hefir komið á sumrin og farið á haustin, um það leyti
sem firðina fer að leggja. Einn hlýjan vetur er þó sagt, að
hann hafi verið þar lengst um. Aðeins eitt sumar sáust 3 hvalir
saman, einn fullvaxinn, einn minni (hjón?) og kálfur; annars
sést aldrei nema einn hvalur, fullorðinn „tarfur“ að menn
halda á að gizka 9 álna langur, og lætur það nærri, þar sem
iengdin getur orðið það, enda þótt hún sé tíðast minni, eða
6—7 álnir.
Ekki hafa menn veitt því eftirtekt, hverju hvalur þessi
nærist á, á þessum slóðum, en líklegt er, að það sé ýmis konar
smáfiskur og inn í Vatnsfjörð er ekki ósennilegt að hann fari
til þess að ná sér í silung; í Síbiríu gengur hann oft langt upp
í stórfljótin á eftir þess konar fiski.
Það, sem sagt hefir verið hér að ofan, er í raun og veru
engin fullgild sönnun þess, að hér sé um mjaldur að ræða, og
engan annan hval, t. d. gamla andarnefju, sem getur orðið ljós
á lit, eða náhvals-,,kú“, sem er að vaxtarlagi og á litinn all-
lík mjaldrinum — en hann er hvítur. En líklegast er það þó,
að svo sé, enda eru hættir þessa hvals líkir því sem sagt er um
mjaldurinn, að hann fari mikið einförum. Ekki er heldur full-
víst, að þetta sé alltaf sami hvalurinn, sem hefir komið svona
reglulega um heilan aldarfjórðung, og í raun og veru furðan-
legt, ef svo er, en hins vegar er eigi auðið að neita því með
rökum. Reynt hefir verið að skjóta á hann, en það hefir engan
árangur haft.
Ef þetta er nú allt sami hvalurinn, þá sýnir það, að mjald-
urinn getur náð allháum aldri og þess vegna væri gott, að hann
mætti vera þarna óáreittur sem lengst. Og bæri hann þarna
beinin, þá væri mjög æskilegt, að Náftúrugripasafnið fengi þau,
höfuðbeinin að minnsta kosti, til sannindamerkis um, að þarna
hefði í raun og veru verið um mjaldur að ræða.
Áður fyrri álitu menn mjaldurinn (mjallinn eða hvíting-
inn, eins og hann var líka nefndur), mjög minnisgóðan og lang-
rækinn, ef eitthvað var gert á hluta hans, og segir Jón lærði
eina sögu um það í hvalabók sinni: Maður á hákarlaskipi gaf
mjaldri keppshögg, en var ráðið frá1 því að koma aftur á mið-
ið, þar sem þetta gerðist. Eftir 18 ár bjóst maðurinn við því, að
mjaldurinn mundi þá dauður vera og vogaði sér nú loks aftur