Náttúrufræðingurinn - 1932, Blaðsíða 5

NÁTTÚRUFR.
99
á miðið; en það leið ekki á löngu, áður mjaldurinn sýndi sig,
þekkti aftur manninn og tók hann, og sást hvorugur síðan!
„Þar af er það máltæki um langrækinn mann, ao sá geymi
lengi hugmóðinn sem mjallurinn“, segir Jón.
Mjaldurinn, sem hér er um að ræða, virðist ekki eftir-
bátur forfeðra sinna í tryggð við fornar stöðvar og festu í
venjum.
Myndin, sem að ofan er sýnd, er úr riti eftir Collett, merkan
norskan dýrafræðing. Ætti hún að vera mönnum nægileg leið-
beining til „nokkurrar þekkingar“ á hvalnum (þ. e. til þess að
þekkja hvalinn), eins og Jón lærði orðar það um sínar furðu-
legu hvalamyndir. Annars má þekkja mjaldurinn á því, að hann
geíur frá sé hvellt hljóð, þegar hann er niðri í sjónum, hljóð,
sem hefir gefið hvalveiðamönnum ástæðu til að nefna mjald-
urinn ,,sæ-kanarífuglinn“. Fagurt galaði fuglinn sá, það má
nú segja! B. Sæm.
Rotplöntur.
i.
Lægsta fylking plönturíkisins eru þalplönturnar (Thallo-
phyta) eða þelingarnir. Þeir eru mjög einfaldir að gerð. Blöð,
stöngla eða rætur hafa þeir ekki í venjulegum skilningi og
engar æðar, til þess að flytja næringuna um plöntulíkamann.
Líkami þeirra er að vísu oft mjög breytilegur að útliti, en hann
er þó allur gerður af einni og sömu veftegund, sem nefnd er
þal (thallus), og dregur fylkingin nafn sitt af henni. Þalið er
gert af sams konar eða mjög svipuðum sellum, og er verka-
skiptingin því á lágu stigi. Margir þelingar eru líka aðeins ein
fruma, eins og t. d. gerlarnir.
Stærð þelinganna er afar misjöfn. Þeir stærstu geta orðið
margir metrar á lengd, svo sem ýmsir sæþörungar, en þeir
smæstu, gerlarnir, sjást aðeins í beztu smásjám.
Æxlunin er ýmist kynjuð eða kynlaus, og hafa ýmsir þel-
ingar báðar þessar tegundir æxlunar til að bera. Lægstu teg-
undirnar, einsellungarnir, sem nær eingöngu hafa kynlausa
æxlun, auka oft kyn sitt á þann einfalda hátt, að plöntulíkam-
inn skiptist í tvo jafna parta, og verður hvor þeirra að sjálf-
stæðum einstaklingi, er svo skiptir sér að nýju, og svo koll af
7*