Náttúrufræðingurinn - 1932, Blaðsíða 11

NÁTTÚRUFR.
105
Starf rotplantnanna eða rotnunin í húsdýraáburði, meðan
á geymslunni stendur, er á sama hátt og í jarðveginum, og í
því fólgin, að lífrænu efnin klofna. Er mikið undir því komið,
að sem mest af þeim klofni, án þess þó að myndist efni, sem
grænu plönturnar geta ekki notfært sér (t. d. hreint köfnunar-
efni), eða gufa upp við geymsluna eða þegar áburðinum er
dreift (t. d. ammoniak).
Efnarannsóknir á jarðvegi og áburði eru nú orðnar mjög
algengar, því að mönnum er að verða það ljóst, að skilyrðið
til góðrar uppskeru er, að réttar tegundir næringarefna séu í
jarðveginum og að ekki sé of lítið af sumum þeirra og of mik-
ið af öðrum. Aftur á móti er rotplöntunum í jarðveginum og
ábui'ðinum sáralítill gaumur gefinn, enda þótt að undir þeim
sé það að öllu leyti komið, í hvernig samböndum næringarefnin
í jarðveginum og áburðinum fyrirfinnast, og hvað af þeim verð-
ur plöntum þeim, sem rækta á, að gagni.
Húsdýraáburður er mjög auðugur af rotplöntum, þæi*
nema oft 10—20% af þurrefni, svo að megin-hlutverk hans er
það, að koma lífi í jarðveginn, gera efnaskiptin í honum greið-
ari og mynda það, sem nefnt er gróðrarmold. Fyrsta skilyrðið
til þess að koma einhverjum bletti í rækt, sem kallað er, er
því að sjá honum fyrir nægum rotplöntum og öðrum smávei'-
um, sem nauðsynlegar eru til þess að matreiða handa grænu
plöntunum. Ennfremur verður að sjá þessum smáverugróðri
fyrir nægu lofti og hæfilegum raka, svo að hann geti leyst starf
sitt vel af hendi, en það hafa menn gert óafv>tandi svo öldum
skiptir, með því að ræsa fram, veita á og plægja.
Starfsemi köfnunarefnisgerlanna í jarðveginum er mjög
þýðingarmikil fyrir jarðyrkjuna. Er hún aðallega í því fólgin
að breyta ammoniakinu í nítröt, eins og áður var getið, og að
vinna köfnunarefni úr loftinu. En þar sem smáverur þessar
geta ekki talizt til rotplantnanna, verður þeim ekki lýst hér
nánara, heldur vísað í Náttúrufr. I., bls. 102—107. (Frh.)
Sig. Pétursson.