Náttúrufræðingurinn - 1932, Blaðsíða 16

110
NÁTTÚliUFR-
um hefir hann sjálfsagt verið ágætur að klifra í trjám, og margt
virðist benda á, að hann hafi staulazt áfram á fjórum fótum
á jörðinni, en ekki gengið á tveim fótum, eins og fuglar gera
flestir. Þessum getgátum til stuðnings eru spor, sem fundizt
hafa í leirnum; þar sjást greinilega förin eftir fæturna, og á
milli sporanna eru merki halans, eða stélsins, sem fuglinn hefir
dregið með jörðu. Mest hefir öglirinn hoppað, en ekki hreyfzt
með jöfnum gangi, og erfitt hefir hann sjálfsagt átt með að
lyfta sér frá jörðu. Flugið hefir að líkindum verið svonefnt
svifflug; fuglinn hefir baksazt upp með tíðum vængjaburði,
ef til vill klifrað fyrst upp í tré, og síðan notað vængina sem
fallhlíf, þegar hann sveif aftur niður á jafnsléttu.
Það gefur að skilja, að margir milliliðir eru ennþá óþekkt-
ir á milli öglisins annars vegar, og forfeðra hans meðal skrið-
dýranna hins vegar. Þótt honum svipi í mörgu til eðlanna, þá
er hann þó fugl, með þeim einkennum, sem alltaf sérkenna
fugla, gagnvart öllum öðrum dýrum. Af þessum einkennum má
sérstaklega nefna fiðrið, en því miður er ekkert dýr þekkt,.
sem í húð sinni ber myndanir, er geta skoðazt sem milliliðir á.
milli hornhreisturs skriðdýranna og fiðurs fuglanna. Þó er það
talið fullvíst, að fiðrið sé orðið til af hornhreistri, enda er sama
efni í hvoru tveggja, og við fósturþróun fuglanna bólar fyrst á.
fjöðrunum alveg eins og þær væru skriðdýrshreistur.
Eftir því sem menn vita nú bezt, verðum við að líta svo á,
að það, sem einkum sérkenndi forfeður fuglanna meðal skrið-
dýranna, var í fyrsta lagi það, að þeir höfðu tamið sér að lifa
á skordýrum, í öðru lagi að þeir fóru að elta skordýrin upp í
tré, og stökkva á milli greinanna til þess að ná þeim, þegar þau
flugu undan. Eftir því sem fram í sótti, urðu stökkin lengri og
lengri, og dýrin fóru að beita framfótunum til þess að minnka
hraðann í loftinu, og taka á móti, þegar niður kom. Þessum
æfingum var haldið áfram gegnum aldaraðir júratímabilsins,
en afleiðingin varð sú, að vöðvarnir í framfótunum urðu sterk-
ari og sterkari, beinin urðu flatari, húðfellingar fóru að mynd-
ast í armkrikum og olnbogum, hreisturrendurnar fóru smám
saman að lyftast upp við fallið gegnum loftið, rendurnar fóru
að flosna upp í sepa, en þetta hafði áhrif á húðpoka þá, sem
mynduðu hreistrið, þeir fóru að mynda öðruvísi hreistur, sem
dýrinu var meira lið í til þess að spyrna á móti fallinu, og þann-
ig myndaðist fjöðrin. En þegar fjöðrin var orðin til, hafði fugl-
inn fengið um sig hjúp, sem varnaði hitatapi frá líkamanum, í