Náttúrufræðingurinn - 1932, Blaðsíða 17

NÁTTÚRUFR.
111
stað hreistursins og skjaldanna, seni einungis voru ætluð til
þess að verjast vatnstapi við útgufun, eða sem vörn gegn árás
óvinanna. Þessir frumfuglar, sem stöðugt klifruðu upp í trén
og svifu aftur niður, þurftu á miklu meiri orku að halda, vegna
áreynslunnar, en ,,hin skriðdýrin“, frændur þeirra, sem höfð-
ust við á jörðinni, og fóru að öllu hægt við að afla sér fæðu.
En við starfsemina, sem krafðist aukinnar orku, varð öll efna-
breyting í líkamanum hraðari, afleiðingin varð því sú, að blóð-
hitinn fór að vaxa, þar sem fiðrið varnaði hitatapinu. Smátt
og smátt fór fuglinn að geta svifið meira ,og meira lárétt, með
því að beita vængjunum eins og árum; minna og minna þurfti
hann að klifra til þess að geta byrjað svifið, og loks kom að
því, að hann gat lyft sér frá jörðu; dýrið var orðið að fugli með
heitu blóði, fiðri, og möguleikum til þess að geta flogið. Eitt-
hvað á þennan hátt verðum við að hugsa okkur, að fuglarnir
hafi orðið til sem afkomendur eins af skriðdýraflokkunum.
Öglirinn er, eins og þegar er tekið fram, elzti fugl jarðar-
innar, en ekki leið á löngu þangað til sporið, sem stigið var í
áttina, bar þróunina fram til meiri fullkomnunar. Seinna á mið-
öldinni fóru að koma fram fuglar, sem að mörgu leyti báru á
sér blæ hins upprunalega og frumlega, en samt sem áður líkt-
ust okkar fuglum miklu meira í mörgu, en öglarnir gerðu. Ilal-
inn var miklu styttri en hjá öglunum, en vængirnir voru stærri
og flugið sjálfsagt miklu betra. Allir þessir fuglar höfðu tenn-
ur, enda voru þeir nefndir tannfuglar. Sumir fóru að venja sig á
að sjmda og kafa, en við það misstu þeir flughæfileikann á ný.
Fuglalífið á miðöldinni hefir sjálfsagt verið mjög fáskrúðugt;
það er eins og ofurefli það, sem skriðdýrin voru, hafi haldið öllu
niðri.
Frá nokkrum lesendum Náttúrufræðingsins hafa mér borizt
fyrirspurnir um það, hvort ekki væri mögulegt, að útvarpser-
indi mín um „Aldahvörf í dýraríkinu“ gætu komið í blaðinu.
Vegna þess að erindin voru mörg og efnið fyrirferðarmikið, varð
því ekki komið við að birta þau hér. En nú hefir „Bókadeild
Menningarsjóðs“ sýnt mér þá velvild að gefa erindin út sem
sjálfstæða bók, undir nafni erindanna: „Aldahvörf í dýrarík-
inu“, og hefir ekkert verið til þess sparað, að allur frágangur
yrði sem beztur. Bókin er um 250 blaðsíður að stærð (í Crown-
broti), og í henni eru 46 myndir. Verðið er óvenjulega lágt, að-
eins 5 kr., enda er til þess ætlazt, að ritið nái til sem flestra.