Náttúrufræðingurinn - 1932, Blaðsíða 26

120
NÁTTÚRUFR
Hvaða fisktir ætlí það hafi veríð?
Alloft hefir það borið við, að menn hafa komið til mín með
fisk, sem slæðst hafði í síldarvörpuna, og spurt um nafnið. Og
alltaf hefir það sama orðið upp á döfinni, skepnan hefir verið
geirnefur. Þá hefir það og alloft komið fyrir, að mér hafa bor-
izt sögusagnir af ,,mjög einkennilegum“ fiski, sem veiðzt hafði
með síld og oft verið nefndur síldarkóngur. En við nánari at-
hugun hefir það ávallt komið í ljós, að um geirnef var að ræða.
í fyrsta lagi má fullyrða, að síldarkóngi verður ekki rugl-
að saman við nokkra aðra fiskitegund, sem komið getur til mála
hér við land. Síldarkóngur (Regalecus glesne Asc.) er stór fisk-
ur, um hálfur sjötti metri á lengd og þunnvaxinn, ekki ólíkur
vogmeyju í vexti (sbr. B. Sæm.: íslenzk dýr, I. Fiskarnir).
Fiskar þeir, sem helzt mætti búast við að veiddust með
síld, og ekki eru kunnir öllum þorra manna, eru geirnefur,
maJcríll og hornfiskur. Makríllinn (Scomber scombrus L.) er
strax auðþekktur á vaxtarlaginu, honum svipar mikið til síld-
ar um stærð og lögun. Aftan við aftari bakugga og raufarugga
eru nokkrir smáuggar, eins og á geirnef, en skolturinn er ekki
teygður fram í trjónu. Makríllinn hefir veiðzt hér alloft, og
koma stundum af honum göngur. Geirnefur og hornfiskur eru
miklu grannvaxnari en síld og makríll, og hafa báðir það ein-
kenni sameiginlegt, að skoltarnir eru teygðir fram í trjónu.
Báðir hafa þeir einn bakugga og einn raufarugga, mjög aftar-
lega, og má þekkja geirnefinn á því, að fyrir aftan þessa ugga,
á milli sporðuggans og þeirra, eru nokkrir smáuggar, alveg
eins og á makríl. Geirnefurinn (Scombresox saurus Lacépéde)
hefir veiðzt hér alloft, og fæst víst á hverju sumri í síldarnætur.
Hann er á stærð við síld, eða ofurlítið lengri. Á hinn bóginn er
hornfiskurinn (Belone acus Risso) mjög sjaldgæfur hér, hans hef-
ir örsjaldan orðið vart, en með því að lifnaðarháttum hans er
hagað svipað og geirnefsins, er ekki loku fyrir það skotið, að
hann gæti fengizt með síld eins'töku sinnum, og þá er mikils um
vert að þekkja hann frá geirnef, eina fiskinum hér við land,
sem honum svipar verulega til. Auk þeirra einkenna, sem þeg-
ar eru talin, er stærðin einnig örugt sérkenni, ef um fullorðinn
fisk er að ræða, því að lengd hornfisksins er um 70 cm. eða meira.
Það er vitanlega gott og blessað að fiskimenn láta mann
vita, þegar þeir veiða einhvern fisk, sem þeir þekkja ekki. Og