Náttúrufræðingurinn - 1932, Blaðsíða 20

146
NÁTTÚRUFR.
Lýsing:* Höfuð, háls og efri-helmingur baksins mógrátt á lit;
um axlarliðinn er fiðrið gráleitara, þar eð fjaðrirnar eru þar allar
ljósgráar í rendurnar. Umhverfis nefrótina er venjulegast mjó,
hvílt rönd, stundum er hvíti liturinn dálítið óhreinn (þ. e. gul-
leitur). Þessi hvíta rönd er breiðust framan í enninu, og er þá
ca. 2—3 mm. á breidd. Stundum nær þessi hvíta rönd ekki niður
að munnvikunum, eða það eru aðeins fáeinar hvítar smáfjaðrir á
stangli. Þessa hvítu rönd vantar venjulega á unga fugla (árs-
gamla eða yngri), og kemur fyrr fram á karlfuglinum. Neðri
hluti baksins og aftari hluti búksins ofanverður er ljósgrár. Fiðr-
ið, sem nær fram á stélið (þakfjaðrir), er hvítt. Hálsinn framan-
verður, bringan og efri hluti búksins (kviðarins), er grámóleitt..
Neðst á bringunni og1 á kviðnum eru oftast all-stórar svartar, eða
mjög dökk-móleitar rákir eða blettir, þversum yfir búkinn. Stund-
um (á mjög gömlum fuglum?) renna allir þessir dökku blettir sam-
an, og fuglinn getur verið næstum svartur tilsýndar að framan-
verðu. Neðsti hluti búksins allur hvítur og sömuleiðis fiðrið, sem
þekur stélið neðanvert. Stélfjaðrirnar eru venjulega 18 að tölu,
einstaka sinnum, að sögn, 20. Tvær yztu stélf jaðrirnar beggja meg-
in, eru al-hvítar, 2 þær næstu gráhvítar, og hvítar í endann (odd-
inn); hinar stélfjaðrirnar flestar gráleitar, en talsvert dekkri, með
mjórri, hvítri rönd, er veit út á við, en innri fjaðrirnar lýsast því
meir, sem nær dregur endunum, sem allir eru hvítir. Læri og hlið-
ar grámóleitar, og sýnist oft þverrákótt vegna þess, að f jaðrirnar
eru allar gráar eða ljósleitar í endana. Efri rendur vængjanna og
þakfjaðrirnar, sem ná fram á fremstu flugfjaðrirnar, eru mjög
ljós(blá-)gráar á lit, og er þessi litur á vængjunum ofan til, eitt
af séreinkennum þessarar tegundar. Efri (Vá) hluti fremstu flug-
fjaðranna er einnig ljósgrár, en mið- og aftari flugfjaðrirnar og
þakfjaðrirnar ofantil á þeim eru all-dökk-móleitar. Flugfjaðrir
allar og hinar stærri þakfjaðrir á vængjunum eru með hvítum,
eða mjög ljósleitum fjaðurhryggjum. Ytri fanirnar á stærstu
(neðstu) og mið-þakfjöðrunum á vængjunum eru ljósleitar eða
nærri hvítar. Að innanverðu er vængurinn mjög ljósgrár, og hand-
arkrikinn sömuleiðis. Nefið að mestu einlitt, gult eða gulbleikt,
en nefnöglin fremst á nefinu, er hvít, eða að minnsta lcosti li'tlaus
(hornlituð) — aldrei dökk. Einstaka sinnum getur nefið sýnst
gulrautt á nýdauðum fuglum, en þessi roði hverfur skjótt og guli
liturinn verður þá yfirgnæfandi. Roðinn stafar frá blóðfylltum
* S. Alpheraky: The Geese of Europe and Asia. London 1905.