Samvinnan


Samvinnan - 01.01.1938, Blaðsíða 14

Samvinnan - 01.01.1938, Blaðsíða 14
I. HEFTr Utv á rósaakrinum aður blómhnappur, ásamt sínum grænu reifum, er miskunnarlaust klipptur með nöglum ungu stúlkn- anna og fleygt i körfuna. Klukkan níu árdegis, eða nokkru seinna, ef himininn er skýjaður, er hætt að tína rósirnar. Því að fyrstu sólargeislarnir þurrka bíómkrónurnar og deyfa ilminn. Enn verður að gæta þess, að blómin séu seydd sama dag og þau eru slitin af, því sé það ekki gert, fölna blómhausarnir, missa ilm sinn og gefa af sér lakara seyði. Síðustu árin hefir eitt kílógramm af blómum kostað 15 búlgarskar levur, eða nálægt 75 aura islenzka, mið- að við dagsgengi. Að minnsta kosti þúsund rósir þurfa í eitt kílógramm blóma. Einn hektari gefur venjulega af sér þrjú þúsund kg. eða þrjár milljónir rósa, og úr þeim fæst svo aftur eitt kg. seyðis. Sé nú gætt að verð- inu á seyðinu (kringum 28.000 levur eða 1120 krónur íslenzkar hvert kg), þá væri þetta mjög arðbær fram- leiðsla, ef garðyrkjumennirnir ættu ekki við ýmsa erfiðleika að stríða: vorfrost, haglél, þurrka eða bleytur og loks sjúkdóma, því að rósarunnurinn, eins og aðrar nytjajurtir, á sína óvini, skordýr eða sníkju- dýr. Nú erum vér stödd hjá litlum byrgjum með fábrotn- um útbúnaði. Það eru seyðingartækin. Þau standa hvert hjá öðru og logar eldur undir. Allt er gert undir opnum himni. Ef vér nálgumst þessar vinnustöðvar búandmannanna, verður rósarilmurinn svo sterkur, að mann svíður í augun, kennir óþæginda 1 nefinu og fær illt í höfuðið, jafnvel í þessum raka hita, sem stafar frá áhöldunum. Seyðingartækin sjálf eru mjög óbrotin: stór ketiil, sem rósirnar eru seyddar í, en gufan af þeim er þétt í dropa og safnað í þar til gerö- ar flöskur. Til eru líka um 20 nýtízku verksmiðjur. Með því að lífsskilyrði nútímans krefjast nýrra og endurbættra vinnuaðferða og bæði stjórninni, verk- smiðjuhöldum og bændum er orðið það Ijóst, þá hafa verið gerðar nauðsynlegar ráðstafanir til þess að koma rósaiðnaðinum á vísindalegan grundvöll. Og þar sem áhuginn á rósaræktinni hefir mjög aukizt upp á síð- kastið, þá má finna, allsstaðar í Rósadalnum, ný seyð- ingartæki, sem sett hafa verið upp á tveim eða þrem síðustu árunum. Hin fyrstu samvinnufyrirtœki í þess- ari grein hafa þegar verið stofnuð og þeim fjölgar óðum. Fyrir skömmu var einnig stofnaður svokallaður Rósabanki, en hann líður ennþá af f járskorti. Vér víkjum nú aftur að seyðingartækjunum. Vökv- inn, sem fæst, er kallaður rozova voda (rósarvatn> og er notaður á ýmsa vegu í lyf jasmiðjum (augnvatn) og sætindagerðum (til smekkbætis í ísvörur og töflur). En af öllum þeim framleiðslutegundum, sem drottn- ing blómanna gefur af sér, er kjarninn, sem fæst úr rósarvökvanum og er undirstöðuefni allra ilmvatna,. vitanlega miklu merkastur, því að hann er virði jafn- þyngdar sinnar í gulli. Þess vegna sýnir hver fram- leiðandi honum mikla nákvæmni. Flaskan (muskalo), sem hann er geymdur í, er strax fyllt, töppuð og innsigluð til þess að fyrirbyggja alla útgufun. Og sérhver eigandi á sitt sérstaka horn, sinn sér- staka skáp, sína sérstöku kistu, sína sérstöku holu,, sem hann varðveitir rósarkjarnann í og lykilinn skilur hann aldrei við sig. Viltu kaupa? Þá er margs: að gæta, því að meðan verið er að sækja dýrindið I felustaðinn, kemur húsfreyjan í sínu bezta skafti og býður þér ekki aðeins bolla af kaffi og glas af vatni^ eins og alltaf er venja, heldur líka sladko í lítilli skeið, en það er sælgæti gert úr plómum eða kirsiberjum og krónublöðum af rós. Þú skalt ekki fussa við því, því hinn gestrisni Búlgari fer eftir sínum kenjum og þú. gætir móðgað húsmóðurina. Framleiðsla rósarkjarnans jókst hlutfallslega eftir því, sem rósaræktunarsvæðin stækkuðu. Árið 1912 nam framleiðslan 580.958 flöskum af rósaolíu (4.8 gr. í hverri). Öll framleiðslan var 2.788,5 kg. Mið-Búlgaría framleiðir 3000 kg. af rósaolíu. Verðmæti allra rósa- garðanna er reiknað á 24 milljónir gull-leva. Hinir miklu markaðir fyrir búlgarska rósakjarna eru Þýzkaland, Frakkland, Bandaríkin, England og fleiri lönd. Fyrir skömmu síðan hefir landbúnaðarráðuneytið í Sofíu gert öflugaf ráðstafanir til þess að bæta rósa- ræktina, auka arðsemi rósagarðanna, svo verðið á rós- unum og rósaolíunni geti lækkað. Með lögum frá 27. niaí 1933 var samvinnufélögunum veittur fjárhagsleg- ur stuðningur og önnur fríðindi, einkum þó Búlgarska búnaðar- og samvinnubankanum, sem hefir eftirlit með allri rósaframleiðslunni, lánar fé til rósaiðnaðar- ins og hefir söluna í sínum höndum. 10

x

Samvinnan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Samvinnan
https://timarit.is/publication/340

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.