Samvinnan


Samvinnan - 01.06.1950, Blaðsíða 26

Samvinnan - 01.06.1950, Blaðsíða 26
Á förnum vegi MIKLAR kröfur á hendur hverjum ein- staklingi eru gerðar í þjóðfélagi voru í dag. Kröfur um þegnlegt samstarf, aukin vinnuafköst og stórar persónulegar fórnir í baráttuhni gegn kreppu og efnahagslegu hruni, sem ógnar þjóðinni. Og mikill meiri- hluti landsmanna leggur á sig erfiðið og sýnir velviljann í verki. Enda er það einasta leiðin — ella tekur hrunið við. Þeir, sem ekki vilja vera með í þessu starfi, vtrðskulda fyrirlitningu. Og þeir, sem not- færa sér hið alvarlega ástand til spákaup- mennsku til þess að auðga sjálfa sig, verð- skulda meira en fyrirlitninguna. Þeir eiga skilið að meðhöndlast sem skemmdarvargar, er setja ber út fyrir hlið mikilvægra athafna í þjóðfélaginu. Dagblaðið...... birti nii ný- lega ritstjórnargrein og skýrði frá eftirfarandi atviki: „Kaupsýslumaður kemur til útlanda til þess að kaupa vörur. Hann fær tilboð um stórt „partí" fyrir hálfvirði, ef hann vill að- eins gera kaupin strax. Kaupsýslumaðurinn syarar: „Eg hef engan áhuga fyrir hálfvirði. Agóðahlutur minn er af verðlagsyfirvöldun- um ákveðinn hundraðshluti af verði vörunn- ar. Hálfvirði þýðir því það sama og hálfur ágóði fyrir mig. Eg skal greiða fullt verð, ef þéi hafið ekkert á móti því. Það er skiljanlegt, að kaupsýslumaðurinn hagi sér þannig. Það er líka skiljanlegt, að seljandinn reki upp stór augu og spyrji, hvers konar skipulag það sé, sem hafi þannig í för með sér aukin dollaraútgjöld fyrir dollarafá- tækt lárid, því að það var í Bandaríkjunum, sem þetta gerðist, og sagan er sönn, og ekki samansett á neinni ritstjórnarskrifstofu." ÞAÐ er hægt að fullyrða, að þessi saga hefur vakið mikla athygli, en lólk hefur tekið henni öðruvísi en dagblaðið spáði. Það hefur orðið að endurskoða aðalatriðið í trá- sögninni. Og það er: Viðkomandi fulltrúi hins frjálsa framtaks hefur keypt vörur í út- landinu og boðizt til þess að greiða tvöfalt verð fyrir þær. Á þennan hátt tryggði hann sjálfum sér tvöfaldan ágóða. I augum sumra er þetta talið „smartness", og viðkomandi telur sjálfsagt sjálfur, að hann sé mjög æfður kaupsýslumaður. En hver er það, sem borgar brúsann? Það eru neytendurnir, sem verða að greiða tvöfalt verð fyrir vörurnar. Vér vitum, í hvaða kaupsýslugrein viðkomandi maður er, en það skiptir raunar ekki máli. Ef til vill eru það heimilin, sem hafa fengið skellinn á sig, eða einstakir starfshópar, sem þarfnast hrávöru og rekstrarvöru. Kannske eru það bændurnir eða sjómennirnir, sem verða að greiða gífurlegt verð fyrir vélar og tæki — sannkallað svindilverð. Þegar öll kurl koma til grafar, hittir þetta bragð alla lands- menn. Það er soiglegt að horfa á blað, sem prédikar sanngirni og réttlæti í viðskiptum, telja þessar aðfarir „skiljanlegar", og þannig taka að verja sjóræningjana í efnahagslífinu. 26 SAGA þessi hefur fleiri hliðar. Hún sýnir mjög glögglega, hversu tímabært er orð- ið að verða við kröfum kaupfélaganna um aukna kvótahiutdeild. Neytendurnir í Iand- inu hafa rétt til þess að krefjast þess, að hin- um litlu gjaldeyrissjóðum sé forðað frá svo samvizkulausri spákaupmennsku, og að ráð- stöfun þeirra sé þannig, að jafnan sé öruggt eftirlit með notkun þeirra. Vér þekkjum enn aðeins eitt dæmi um svindilbrask af þessu tagi. En líkindin benda til, að kaupsýslumaðurinn, sem gerður var að umtalsefni í dagblaðinu, eigi sína kollega — menn, sem auðga sig á liinu erfiða ástandi, sem ríkir í landinu.... Viðskiptamálaráðu- neytið hefur lýst þennan verknað „brot á fyrirmælum ráðuneytisins, sem sett eru öllum landsmönnum með skírskotun til þegnskapar og skilnings á erfiðleikum þjóðarinnar á hættutímum". Þarna er varla of fast að orði kveðið, og mætti auðveldlega réttlæta mun harðskeyttari ummæli. Hér hefur herfilegt trúnaðarbrot átt sér stað. Og þeim seku ber að refsa samkvæmt þeim málavöxtum. HEFUR lesandinn skilið það, sem á und- an er ritað, sem það væri ritstjórnar- grein og lýsing á einhverju, sem hefur gerzt hér á landi? Svo er þó ekki. Greinin hér að ofan er þýðing á ritstjórnargrein í norska samvinnublaðinu „Kooperatören". Dagblað- ið, sem nefnt er, er Osloblaðið „Verdens Gang". — Gæti þessi grein verið skrifuð af íslendingi, um atburði sem hér hafa gerzt? EINN HEIMUR: ósamhljóða skoðanir Hugmyndin um alheimsstjórn og einn heim er sífellt mikið rædd um lönd, en virðist samt eiga óralangt í land. Hér fara á eftir umsagnir manna í ýmsum löndum um horfurnar: Svíþjóð Sendisveinn: „Bandaríki veraldar? Ágæt hug- mynd. Og þó, Bandaríkin, Svíþjóð, Danmörk, Finnland, England og Frakkland verða eitt ríki, en ekki Þýzkaland og Kína og Rússland. Þann- ig fer það sjálfsagt." Forstjóri: í alheimsríki verður að vera frelsi til þess að flytja búferlum landa í milli. í því tilfelli mundu Bandaríki Norður-Ameríku offyllast af innflytj- endum, hins vegar mundi smárkjum, eins og t. d. Svisslandi naumast leyfa „Síðasti dauðadómurinn". Teikning eftir Vicky í London News Chronicle. mikinn innflutning af ótta við vand- ræði og lækkaðan lífsstandard." Ritstjóri í Stokkhólmi: „Hugmyndin um einn heim, eina stjórn og allsherjar bandaríki er góð og gagnlegt að eiga fallegar liugsjónir. En tími framkvæmdanna er ekki kom- inn. Veröldin þarf að minnsta kosti 10 ár enn til að jafna sig." Þýzkaland Iðnnemi i Hamborg: ,,Það væri ágætt ef hvert land hætti að eyða stórfé til landvarna. Alheims- stjórn mundi tryggja alheimsfrið. En ég sé ekki hvernig hægt er að hugsa sér slíkt í alvöru meðan Rússland er á landabréfinu. Og þó búum við á þessum hnetti með þeim, og með okk- ur hatur okkar og ósamkomulag." Holland Ljósmyndasmiður: „Ég skal lýsa alheimsborgara fram- tíðarinnar fyrir þér. Hann er margar þjóðir í sömu persónunni. Þegnskylda hans er dreifð um allar jarðir. Hann er trésmiður í Sviss, talar svissnesk- þýzka mállýzku, og er undir áhrifum þýzkrar menningar. Hann er trúr þegn kantónu sinnar í Sviss, alþjóðasam- bandi trésmiða og páfanum í Róm. En þegar trúarskoðanir hans og þegn- (Framhald á bls. 28)

x

Samvinnan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Samvinnan
https://timarit.is/publication/340

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.