Samvinnan


Samvinnan - 01.11.1951, Blaðsíða 5

Samvinnan - 01.11.1951, Blaðsíða 5
löggjafarsamkoma þjóðarinnar, hefur sett, og dæmt eftir þeim. I þjóðarétti er slíku ekki til að dreifa. Samfélag þjóðanna hefur verið, og er, svo sund- urlaust, að þar hefur aldrei verið til nein stofnun, er færi með slíkt lög- gjafarvald og gæti sett lög fyrir allar þjóðir. Þess vegna byggist þjóðarétt- ur á samningum milli einstakra ríkja, og venjum eða hefð, sem skapazt hafa. Á síðustu 30 árum hefur verið reynt að skapa heilsteyptara samfé- lag þjóðanna og heilsteyptan laga- bálk, er þær allar lúti, en það hefur enn ekki tekizt. Alþjóða dómstóllinn í Haag var settur á laggirnar snemma á öldinni, og endurreistur eftir báðar heims- styrjaldir. Hann hefur ekki vald yfir öðrum þjóðum en þeim, sem af fús- um.vilja gangast undir að hlýða úr- skurði hans, en oft finna þjóðir ein- hverja leið til að neita að hlíta úr- skurðum, ef þeir eru þeim óhagstæðir. Þannig véfengja Persar nú rétt dóm- stólsins til að skipta sér af olíumál- inu. En hinar þroskuðu þjóðir Norð- vestur-Evrópu hafa hlýtt úrskurðum dómsins, og það munu báðir aðilar landhelgisdeilunnar tvímælalaust gera. LANDHELGIN. Það eru því engin ein lög til um landhelgi þjóða, og er ekki í önnur hús að venda en að athuga samninga þjóða á milli um það efni og þá hefð eða venju, sem skapazt hefur á ýms- um stöðum, og dæma eftir því hverju sinni. I fornöld var hafið allt frjálst og hugtakið landhelgi lítt þekkt. Þegar leið fram á miðaldir fóru menn að hugsa um yfirráð yfir sjónum, og lýstu þá þjóðir eignarétti sínum yfir heilum höfum. Eignuðu Danir sér þannig allt Eystrasalt, svo að dæmi sé nefnt. Gegn þessu reis hvað fyrst hollenzki heimspekingurinn og lög- fræðingurinn Hugo Grotius, (1583— 1645), sem kallaður er faðir þjóða- réttarins, og lýsti hann frelsi hafs- ins. Old síðar hélt annar frægur þjóðréttarfræðingur, van Bynker- shoek, yfir því, að veldi yfir hafinu næði svo langt, sem mátt vopnanna ekki þryti. Varð það að venju að skoða landhelgi jafnlangt frá strönd og fallbyssa dró, sem var rúmlega þrjár mílur á 17. og 18. öld. Þó breytt- ist þetta og tóku ýmsar þjóðir upp fjögurra mílna landhelgi og aðrar enn meiri, en nokkuð fóru venjur um þetta eftir aðstæðum. Er nú svo kom- ið, að þriggja mílna landhelgi mun vera algengust, en þær þjóðir, sem vald hafa til að framfylgja slíku og hagsmuni af því, hafa lýst yfir miklu stærri landhelgi, svo sem Rússar 12 mílum. Virðist því kenning van Byn- kershoeks ekki vera fjarri lagi enn þann dag í dag, er sum stórveldi hafa eins víða landhelgi og þeim sýnist, en ýms smáríki fá ekki þá landhelgi, sem þeim er lífsnauðsynleg, fyrir and- stöðu stórveldanna. furðulega samning gerðu Danir við Breta að íslendingum algerlega forn- spurðum og án samþykkis alþingis. Var samningurinn meira að segja ekki birtur um tveggja ára skeið. Það er þessi samningur, sem rann út 3. októ- ber í haust, en ríkisstjórnin ákvað að uppsögnin tæki ekki gildi fyrr en kunnar eru niðurstöður málsins í Haag. Jafnframt hafði verið gefin út 22. apríl 1950 reglugerð um verndun fiskimiða fyrir Norðurlandi, og er hún í gildi gagnvart Bretum eins og öðr- um þjóðum, þegar er samningurinn fellur úr gildi. Samkvæmt reglugerð þessari er fiskveiðalandhelgi innan línu, sem dregin er fjórar mílur utan Úr dómsalnum i Haag. Maðurinn með hárkolluna er þáverandi dómsmálaráðlierra Breta og að- al málflytjandi þeirra. Hann er að tala við Bourquin prófessor, sem Norðmenn réðu til ráða við málflutning sinn. ÍSLENZKA LANDHELGIN. Mikill fjöldi tilskipana um land- helgi við Island var gefinn út á sautj- ándu, átjándu og fram á miðja nítj- ándu öld. Ber þeim nœr öllum sam- an um það, að landhelgi sé fjórar sjó- mílur, en firðir og flóar séu bannað- ir erlendum fiskiskipum. Á árunum 1859—72 var deila um þetta mál milli Breta og Dana, en 1872 var gefin út tilskipun, þar sem ekki var tiltekin fjógurra mílna landhelgi, heldur sagt, að landhelgi skuli vera eins og ákvæði eru í hinum almenna þjóðarétti eða kann að verða sett fyrir Island með sérstökum samningum. Slíkir „sérstakir samningar" voru gerðir 1901, og samkvæmt þeim á- kveðið, að landhelgi við ísland skuli vera þrjár mílur og fylgja strand- lengjunni inn í firði og flóa. Þennan við yztu annes. Er reglugerð þessi að því leyti svipuð og tilskipun Norð- manna frá 1935, og getur því úr- skurður dómstólsins í Haag haft áhrif á þ;.ð, hvort hún fær staðizt. MIKILSVERT MÁL. Það er hverjum íslendingi Ijóst, hversu mikla þýðingu landhelgin hef- ur fyrir afkomu þjóðarinnar. Fiski- miðin umhverfis landið virðast vera að ganga til þurrðar og endast þau varla lengi enn, ef ekki er spyrnt fæti við hinni gengdarlausu veiði og hinni miklu ásókn erlendra togara. Hitt ætti og að verða ljóst af því, sem hér hefur verið sagt, að það er miklum erfiðleikum bundið að fá mál þetta fram, því að fleiri telja sig eiga íhlutunarrétt um það en Is- (Framh. á bls. 15.)

x

Samvinnan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Samvinnan
https://timarit.is/publication/340

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.