Samvinnan - 01.02.1968, Blaðsíða 57

Samvinnan - 01.02.1968, Blaðsíða 57
mennum kosningum að tveim árum liðnum. Þær kosningar fóru aldrei fram. í stað þess að fram- fylgja Genfarsamningnum að sínum hluta, fóru Frakkar á brott, en skiluðu völdum á herstjórnarsvæði sínu í suður- hluta landsins í hendur inn- lendra málaliða, sem barizt höfðu með þeim gegn sjálf- stæðishreyfingunni. Jafnframt komu Bandaríkjamenn á vett- vang, reiðubúnir að taka við hlutverki Frakka. Síðari ár nýlendustyrjaldar Frakka hafði Bandaríkjastjórn greitt mestallan herkostnað þeirra, og Dulles utanríkisráð- herra Bandaríkjanna urðu það mikil vonbrigði, þegar Frakkar játuðu sig yfirunna. Banda- ríkjamenn sátu friðarráðstefn- una í Genf, en Dulles neitaði að undirrita friðarsamninginn. Á fundi með fréttamönnum í ráðstefnulok sagði hann, að nú skipti öllu máli „að hindra að missir Norður-Vietnams verði til aff yfirráð kommúnista breiðist út í Suðaustur-Asíu." Fyrsta skref Bandaríkjastjórn- ar til framkvæmdar þeirri stefnu var að virða að vettugi niðurstöðu Genfarráðstefn- unnar að líta bæri á Vietnam sem eitt ríki. í sjöttu grein yfirlýsingar ráðstefnunnar seg- ir: „Hernaðarlega markalínan (milli Norður- og Suður-Viet- nams er til bráðabirgða, og hana ber á engan hátt að túlka á þann veg að hún myndi pólitísk landamæri." Bandaríkjastjórn tók hins- vegar þá afstöðu, að Vietnam væri skipt í tvö ríki, og studdi valdhafana í Saigon eindregið, þegar þeir neituðu að láta fram fara kosningar til að sameina landshlutana. Eisen- hower þáverandi forseti skýr- ir svo frá ástæðunni á 372. blaðsíðu í Mandate for Change, öðru bindi endurminninga sinna frá forsetaárunum: „Ég hef aldrei rætt né átt bréfa- skipti við nokkurn mann kunn- ugan málum í Vietnam, sem ekki var þeirrar skoðunar, að hefðu kosningar farið fram myndu máske 80% þjóðarinnar hafa greitt kommúnistanum Hó Sji Minh atkvæði." Um leið og Bandaríkjamenn tóku við af Frökkum í Suður- Vietnam, var leppi Frakka, Bao Dai fyrrverandi keisara- nefnu, ýtt til hliðar, en við tók Ngo Dinh Diem, sem Bandaríkjamenn töldu að unnt yrði að gera að mótvægi gegn þjóðhetjunni Hó Sji Minh, vegna þess að hann hafði á sínum tíma neitað að ganga erinda Frakka. Það var Diem sem þverskallaðist við öllum kröfum stjórnarinnar í Hanoi um að landið yrði sameinað með kosningum eins og Genf- arsáttmálinn mælti fyrir um. Hann lét ekki þar við sitja, heldur hóf skipulagðar ofsókn- ir gegn liðsmönnum sjálf- stæðishreyfingarinnar Viet Minh, sem ekki höfðu viljað yfirgefa heimkynni sín og halda norður á bóginn, þegar hreyfingin tók við völdum norðan 17. breiddarbaugs. Jafnframt gerði Diem, sem var af gamalli höfðingjaætt, ráð- stafanir til að ónýta endur- gjaldslausa skiptingu stór- jarðeigna milli leiguliða, sem yfirvöld Viet Minh höfðu framkvæmt á yfirráðasvæðum sínum meðan stríðið við Frakka stóð. Skæruhernaður- inn sem nú hófst á ný átti sér því bæði pólitískar og fé- lagslegar rætur. Gamlir liðs- menn Viet Minh gripu auðvit- að til vopna, þegar við þeim blasti að öðrum kosti líflát eða fangabúðavist, og þeir áttu ekki erfitt með að tryggja sér stuðning sveitaalþýðu, sem óttaðist að verða svipt ný- fengnu jarðnæði, eða verða ella að standa fyrri eigendum skil á margra ára landsskuld. Þannig hófst styrjöldin í Suður-Vietnam sem enn stend- ur. Hinn nýi skæruher, sem þar tók að myndast fyrir áratug, leitaði að sjálfsögðu liðsinnis hjá gömlum vopnabræðrum í norðurhluta landsins, en fékk dræmar undirtektir í fyrstu. Stjórnin i Hanoi fylgdi þeirri stefnu að reyna að knýja fram efndir á Genfarsáttmálanum eftir milliríkj aleiðum, og það var ekki fyrr en 1960 að hún gaf upp alla von um að það tækist. Þá var komin á lagg- irnar í Suður-Vietnam Þjóð- frelsisfylkingin, sem samein- aði dreifðar skæruliðasveitir í einn skæruher og tók að sér yfirstjórn baráttunnar. Þjóðfrelsisfylkingin fékk því t:l leiðar komið að stjórnin í Hanoi ýtti undir menn frá Suður-Vietnam, sem farið höfðu norður á bóginn 1954, að hverfa aftur heim til átt- haganna að taka þátt í hinni nýju baráttu. Jafnframt tók hún við nýliðum að sunnan tJl þjálfunar, og lagði til lyf og aðrar vandfengnar nauðsynjar. Vopna aflaði nýi skæruherinn sér að mestu sjálfur í árás- um á vopnabúr andstæðing- anna og með því að kaupa þau á svörtum markaði. Bandaríkjamenn undu bráð- an hug að því að þjálfa og vopna fjölmennan her fyrir stjórn Diems, en þegar á reyndi kom í ljós að hann kom að litlu haldi gegn skærulið- um. Bandarísku hernaðarráðu- nautarnir í Saigon höfðu gert sér í hugarlund að mest hætta stafaði af innrás að norðan með hefðbundnum hætti, og þjálfað her Diems og búið vopnum til að mæta henni. Skriðdrekar, brynvarðir bílar og þungar fallbyssur bundu hann við vegi, en hann var gagnslaus gegn skæruliðasveit- um sem höfðust við í frum- skc'gum eða á hrísgrjónaekr- um. Lengi vel vildu banda- rísku hershöfðingjarnir ekki viðurkenna mistök sín, og töldu allt fengið ef nógu marg- ir bandarískir hernaðarráðu- nautar væru til taks að leið- beina liðsforingjum suðurviet- namska hersins. Var því hern- aðarráðunautunum fjölgað smátt og smátt upp í 10.000 og flugsveitir sendar á vettvang, en látið heita svo að Banda- ríkjamennirnir tækju ekki beinan þátt í bardögum. Meðan skæruliðar sóttu í sig veðrið úti í landsbyggðinni, gerðist stjórn Diems í Saigon æ harðneskjulegri. Eftir að uppreisn brauzt út í hernum 1961, safnaði forsetinn öllum völdum í hendur nokkurra nánustu ættmenna sinna og skylduliðs. Loks kom að því haustið 1963 að Bandaríkja- menn slepptu hendinni af skjólstæðingi sínum, og tóku þá herforingjar hann og drápu ásamt bróður hans, yfirmanni leynilögreglunnar. Hófst nú ringulreið í Saigon, hver her- foringjaklíkan tók við af ann- arri, sumar héngu við völd fáa daga, aðrar entust nokkra mánuði. Ljóst var að stjórn- arkerfið allt var gegnrotið og Siðan Vietnamstríðið hófst hefur napalmið verið „bcett" með því 'að blanda í það pólístíren, svo það loði betur við húð fórnarlambanna. 53
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Samvinnan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Samvinnan
https://timarit.is/publication/340

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.