Samvinnan - 01.06.1968, Blaðsíða 43

Samvinnan - 01.06.1968, Blaðsíða 43
unum í Prag fullan fjandskap, og er ljóst af ræðum þeirra og skrifum austur-þýzkra blaða að lögð er megináherzla á að hvetja sovétstjórnina til að kveða upp ótvíræðan áfellis- dóm yfir frj'álsræðiskommún- isma Tékkóslóvaka. Hafa Austur-Þjóðverjar undanfarið lagt kapp á að talása lífi í þá gömlu kominternkenningu, að prófsteinninn á hollustu manna við sósíalismann sé hvort þeir sýni afdráttarlausa fylgispekt við þá sem með völdin fara á hverjum tíma í Sovétríkjunum. Austur-þýzka gtjórnin óttast einkum að Tékkóslóvakar rjúfi samstöðuna gagnvart Vestur- Þýzkalandi. Pólskir valdhafar eru sama sinnis, en þeim er þó öllu ríkari í huga hættan á að þróunin í Tékkóslóvakíu að undanförnu kunni að end- urtaka sig í Póllandi. Nokkru áður en til úrslita dró í Prag, geisuðu í Varsjá og fleiri pólsk- um borgum ákafar stúdenta- óeirðir, sem barðar voru niður með lögregluvaldi. í kjölfarið fylgdu fjöldabrottrekstrar manna, sem taldir voru hafa stappað stáli í stúdenta, úr Verkalýðsflokknum og úr em- bættum í stjórnarkerfinu, vís- inda- og menntastofnunum og hernum. Var gert mikið veður af því í ræðum og blaðagrein- um, hve mienn af gyðingaætt- um voru áberandi fjölmennir í hópi hinna brottreknu. Kom á daginn að þeir sem þar voru að verki beindu skeytum sín- um í raun og veru að flokks- foringjanum G-omulka, sem er giftur konu af gyðingaættum, enda snerist hann brátt opin- berlega g-egn þessum malflutn- ingi. Gomulka er kominn á efri ár og hefur lengi verið heilsuveill, en nógir um boð- ið að taka við flokksforustunni af honum. Telja flokksræðis- sinnar í Póllandi sér því mikla hættu búna, ef veruleg smit- un frá Tékkóslóvakíu berst yf- ir landamærin. Hinsvegar hafa stúdentar í Tékkóslóvakíu á ýmsan hátt látið í ljós samúð með pólskum stúdentum. Hafa mótmælaorffsendingar farið milli Prag og Varsjár af þess- um sökum. Sú ríkisstjórn í Austur- Evrópu sem tekið hefur at- burðunum í Tékkóslóvakíu bezt er sú rúmenska. Um ára- bil hafa Rúmenar stefnt mark- visst að því að losa sig undan áhrifavaldi Sovétríkjanna, sem á fyrstu árum eftir stríð var öflugra þar en í nokkru Aust- ur-Evrópulandi öðru. Síðan Rúmenar losnuðu við sovézka hersetu, hefur þeim tekizt að framfylgja sjálfstæðri stefnu í utanríkismálum og efna- hagsmiálum, án þess þó að lenda í opinberum illdeilum við sovézka ráðamenn, þangað til á fundi kommúnistaflokka í Svoboda veifar til mannfjóldans úr opnum bíl eftir forsetakjórið. Búdapest í vetur, þar sem und- irbúa skyldi alþjóðaraðstefnu þeirra. Þar gengu Rúmenar af fundi, eftir að ráðizt hafði verið á stefnu þeirra gagnvart Vestur-Þýzkalandi og fsrael, bersýnilega að undirlagi sovét- manna. Við stjórnarskiptin í Prag telja Rúmenar sig hafa eignazt kærkominn sálufélaga í hópi sósíalistiskra ríkja, því þeir hafa aldrei átt fyllilega samleið með nágrönnum sín- um í Júgóslavíu. Um sama leyti og ritskoðun var afnumin í Tékkóslóvakíu og fyrirheit gefið um opintoera og gagn- gerða rannsókn á valdníðslu og óhæfuverkum á liðnum ár- um, hélt Ceausescu, foringi rúmenska kommúnistaflokks- ins, ræðu þar sem hann boð- aði ráðstaíanir til að tryggja málfrelsi og skoðanafrelsi í Tvö þúsund og fimm Tiundruð manns sóttu stofnfund sambands fyrrverandi pólitískra janga í Prag. Fyrsti liður í stefnuskrá sambandsins er að stuðla að því að gerðar verði ráðstafanir sem hindri til fram- búðar valdníðslu og pólitískar ofsóknir. landinu og skýrði frá brott- vikningu þeirra manna úr áhrifastöðum, sem mesta ábyrgS eru taldir bera á dóms- morðum sem framin voru í tíð fyrirrennara hans Georghiu- Dej. Sovétstjórnin virðist ætla að gera sitt til að þjappa Rúmen- íu og Tékkóslóvakíu saman. Skömmu eftir stjórnarskiptin í Tékkósló'vakíu var haldinn í Dresden fundur leiðtoga allra ríkja Varsj'ártaandalagsins nema Rúmeníu. Aðaltilefni fundarins voru atburðirnir í Prag, en nú hefur Ceausescu skýrt frá því að þar hafi einn- ig verið fjallað um æðstu herstjórn Varsjárbandalagsins að Rúmenum fjarverandi, þvert ofan í gerðar samþykkt- ir. Nokkru síðar komu svo flokksleiðtogar Póllands, Ung- verjalands, Austur-Þýzkalands og Búlgaríu til Moskvu og áttu þar viðræður við sovézka for- ustumenn. Leikur ekki á tveim tungum að þar var verið að marka sameiginlega afstöðu til undanvillinganna í Prag og Búkarest. Upplausn valdablakkanna tveggja sem mynduðust í Evrópu eftir heimsstyrjöldina síðari heldur jafnt og þétt áfram. Eftir uppreisn de Gaulle gegn drottinvaldi Bandaríkjanna er Atlanzihafs- bandalagið lítið annað en nafnið tómt. í Austur-Evrópu reynist Títóisminn langtum lífseigari en Stálínisminn. Enginn vafi er á að þróunin væri enn lengra á veg komin, hefði tillaga pólska utanríkis- ráðherrans Rapacki um gagn- kvæma brottför bandarísks og sovézks herliðs úr löndum Mið- Evrópu náð fram að ganga. Stórveldin tvö lögðust á eitt að eyða því máli, „en samt hreyfist hún," samt þverrar drottinvald beggja smátt og smátt. Meira að segja óyndis- úrræði eins og hernaðarað- gerðir sovétmanna í Ungverja- landi 1956 fá ekki til lengdar hamlað því sem verða vill. Nú hafa Tékkóslóvakar ein- sett sér að brjóta nýja braut, sýna að sósíalismi og frjálsræði geti farið saman og eigi í raun- inni saman. — Eftir það sam- bland einbeitni og gætni, sem þeir hafa sýnt á síðustu mánuðum, virðast þeir allra manna líklegastir til að láta sér takast þetta í fyrstu at- rennu, gerist enginn til að bregða fyrir þá fæti. Afleiðing- arnar geta orðið ófyrirsjáan- legar — í báðum. hlutum Evrópu. Magnús T. Ólafsson. Í3
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Samvinnan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Samvinnan
https://timarit.is/publication/340

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.