Spegillinn - 01.08.1951, Blaðsíða 10

Spegillinn - 01.08.1951, Blaðsíða 10
12D SPEGILLINN Skóbótarblað úr Heiðarvígasögu Það má með sanni segja að engin Islendingasaga hafi reynzt jafnseig undir tímans tönn og staðið af sér slíkan ólgusjó sem Heiðarvígasaga. Fyrst er þá þess að geta, að Svíar véluðu hana úr höndum vorum sem þeirra var von og vísa á 17. öld. En hinn forsjáli bóndi, sem mun hafa látið söguna af hendi fyrir einn Översta, skar þó eitt blað úr henni til vonar og vara, ef hann þyrfti í skyndingu að bæta skó sinn, enda var skæðaskinnið gullsígildi í þann tíð og hvít- botnaðir gúmmískór ennþá eigi lenzka, svo sem síðar varð. Næst er þess að geta, að Árni Magnússon plataði Heiðarvíga- sögu út úr Svíunum til uppskriftar, en „gleymdi" auðvitað að skila handritinu aftur, svo sem mörgum öðrum, sem nú eru fyrir „gleymsku" hans I eign og vörzlu dana, en þeir eru manna fastheldnastir á ýmiskonar „efterladenskaber", svo sem grænland o. fl. Svíar, sem var kurinugt um gleymsku Árna, létu þá koma krók ámóti bragði og „gleymdu" þá líka að senda Árna 12 blöð af sögunni. Stóðu þá mál þannig, er hin dýrmæta saga brann í kaupinhafn, og virtist nú ekki ann- að eftir af hinni marghröktu sögu en nokkrar setningar, sem skrifarinn Jón gamli Grunnvicensis hafði skrifað á bréf- snepla hjá sér ásamt ýmsum athugunum um Islands aðskilj- anlegu náttúrur, og þökkum vér þessar setningar því, að Jón gamli mun ekki haf a skilið þær pg ætlað sér að taka þær til nákvæmari rannsóknar síðar. Eins og allir vita skrifaði karl- greyið söguna upp síðar eftir minni og Svíar komu loksins fram með blöðin 12, sem þeir höfðu lumað á. Og úr því var svo gerð ný Heiðarvígasaga, sem allir þekkja. Enn vantaði þó skóbótarblaðið. Lögðu nú fræðimenn höfuð sín í bleyti um það, sem standa mundi á blaði þessu. Nú vildi það til, að ein aðalpersónan í sögunni er Barði nokkur Guðmundarson. En eftir að hinn snjallasti fræðimaður með sama nafni upp reis meðal vor, sem á sínum yngri árum mun hafa brugðið sér norður í Húnaþing að skoða sögustaði og þar á meðal Borg- arvirki og líklega haft með sér blóðmör í nesti, er myglað hafði í ferðalaginu og hann kastað út fyrir Borgarvirkið, hvar hann var staddur til snæðings, þá spannst saga sú, að nafni hans úr grárri forneskju hefði kastað þessu sama iðri til að snúa á Borgfirðinga. Og er sögnin að sjálfsögðu hún- vetnskur uppspuni og húnvetnsk landkynning um leið, enda notuð óspart við vígslu þess sama virkis fyrir ári síðan. Þar eð mörsiðurs þess, er Barði fleygði úr mal sínum, er hvergi getið í allri Heiðarvígasögu, kom fræðimönnum saman um, að um það stæði á hinu glataða skóbótarblaði, og mundi aldrei annað sannast af þeirri einföldu ástæðu, að bóndinn, sem skar blaðið úr, myndi hafa notað það til þarfinda sinna. En fræðimenn reiknuðu ekki með prófessor Magnúsi Má, sem varð snemmendis bráðgörr að sögn föður hans, svo sem lesa má í hinni merku heimildarbók Mr. Audens, Letters from Iceland, en Magnús tók upp þann leiða sið að snudda í gömlum bréfum og bögglum á Landsbókasafni, sem þóttu svo ómerkileg af safnmönnum, að þeir töldu ekki ómaksins vert að skrá þetta, aukin heldur að kanna innihald bréfa- böggulsins. En sem sagt: Þar fann Magnús afganginn af Heiðarvígsögu, skóbótarblaðið fræga. En þá kom upp úr dúrnum, að blaðið var ólesandi öðrum megin, en hina blað- síðuna las prófessor Nordal fyrir oss í útvarp. Ekkert stóð þó þar um mörsiðrið Barða, sem von var, og gat Nordal þess um leið, að eina vonin væri sú blaðsíðan, sem ólæsileg væri dauðlegum mannanna augum, og væri þó vonin lítil. Datt oss þá snjallræði í hug. Vér fengum blaðið að láni hjá prófess- ornum, fórum' með það niður á Röntgendeild Landsspítalans og pöntuðum eina gegnumlýsingu (auðvitað á blaðinu). Stóð þá allt ljóst fyrir sjónum vorum, sem á hinni leyndardóms- fullu blaðsíðu stóð. Birtum vér hér hið fornfræga handrit, svo sem vér stöfuðum oss fram úr því í gegnumlýsingunni. Hefst skóbótarblaðið, þar sem sleppir í 34. kapítula á orðun- um: „ráða má ráðum sínum, at-------". Síðan segir áfram á hinni merku skóbót: „yrði fundur þeirra sunnanmanna öðru sinni, skyldi eigi hvárirtveggju segja frá tíðindum. Skipti nú Barði liði sínu í tvá flokka ok setti höfðingja einn — sá hét Fiðr — fyrir öðrum flokkinum ok skyldi annar vinna at virkisgerð at Borg, en hinn afla matfanga. Fiðr var spakr at viti og safnari hinn mesti á allt bæði ætt ok óætt, kaus hann því at ríða um hérað til vistfanganna með sína menn, en Barði gekk með sitt lið á Borgina ok var þó fámennari. Vannsk þó verkit vel, því at eigi skorti drykkjarföng, er menn gerðusk móðir. Nú er at segja frá Finni og hans mönn- um. Bannaði hann at taka nema lítit í hverjum stað, svá at eigi yrðu þeir óþokkasælir af alþýðu manna. Ásgeir hét maðr í liði Finns, sagnaþulr góðr. Hann setti Fiðr til at hjala við búendr, meðan hinir rækju smala af stöðli. Þuldi -Ásgeir sögur úr forneskju, svá at búendur gættu eigi penings síns, en létu þó kyrrt liggja. Haraldr nefndisk einn manna Finns, var hann f jögurra manna maki at burðum ok svá stór at engi

x

Spegillinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Spegillinn
https://timarit.is/publication/349

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.