Stúdentablaðið

Árgangur

Stúdentablaðið - 17.10.1974, Blaðsíða 2

Stúdentablaðið - 17.10.1974, Blaðsíða 2
Hannes H. Gissurarson: m & .&. Nokkur orð um málefni olars Steinn Steinarr lýkur snjöllu lcvæði sínu, Universitas Is- landiae, á heldur óhrjálegri um- sögn um Háskóla íslands: Þá brá ég við og réSi mann til mín, sem múraði upp í gluggann. Flestum finnst vafalítið, að þetta skáld neikvæðisins hafi þarna dregið upp hetoi dökka mynd, þótt orðheppinn sé og bein- skeyttur. Háskóli íslands hefur, — þrátt fyrir allt, — verið á 63 ára starfsferli sínum virki frasðslu og rannsókna, tákn þess menningariega sjálfstæðis, sem íslendingar njóta, — þótt mannfjöldinn sé á við úthverfi í stórborg. En hinu roá ekki gleyma, að ætíð eru nógir um að vilja múra. Stöðnun og slen mega ekki verða aðaldrættir Háskól- ans. Hann má ekki verða útung- unarvél sálarlausra sagnaþula eða hinna, er dýrka reiknistokkinn sem skurðgoð. Hann má ekki verða annars flokks mennta- stofnun, sem hvorki geri nægar hæfniskröfux til kennara né nemenda. Innan veggja hans verður að fara fram frjáls rann- sókn og rökræða, fjörug og ó- heft. Þar verður að glæða loga þess kyndils menningar og bók- mennta, sem lýsti íslendingum leið hörmungaraldirnar allar, þar verður að sinna svo þörfum at- vinnulífs og stjornsýsru, að ætíð sé hér kostur hæfra manna, þótt asklokið eigi ekki að koma í liimins stað, en það viðhorf hef- ur eirt skáidið kaliað fjóstrú. Hér á hlutur stúdenta ekki að vera minnstur. Sú leiðigjarna ár- átta ýmissa „stúdentaleiðtoga" að telja hlutverk sitt það eitt að reyna að slaka á hæfniskröf- um, kría út aura og senda fjöl- miðlum ályktanir um hin ein- kennilegustu mál veldur því, að virðing og vegur srúdenta og málsvara þeirra hefur mjög þorrið. Róttæklingarnir, sem tízkubylgja skolaði í forystusess á meðal stúdenta, hafa látið sig málefni Háskólans litlu varða. En ædunin er í þessum pistli að drepa á nokkur atriði, sem stúdentar eiga og verða að láta sig varða. Sjálfstæði Háskólans verða stúdentar að standa vörð um. Það er alger forsenda þess, að háskólinn geti gegnt því falut- verki sínu, sem reifað var hér áðan, að hann sé ekki njörvað- ur við ríkisvaldið og pólitíkusa. I setningarræðu fyrsta rektors skólans er þessu atriði gerð góð skil: „Landsstjórnin á að láta sér nægja að hafa eftirlit með því, að háskóla skorti ekki fé til nauð- synlegra útgjalda og að þeir fylgi þeim lögum, sem þeim eru sett, en láta þá að öðru leyti hafa sem frjálsastar hendur um starf þeirra og málefni" . Annað lykilatriði er fullkom- ið vísindabókasafn. Hér er ólíku saman að jafna við það, sem tíðkast erlendis. Þar er víðast iit- GROA Á LEITI ólyginn sagði mér en berið mig samt ekki fyrir því, að Hannes H. Gissurarson hafi verið gerður að heiðursfélaga Sjálfstæðiskvennafélagsins Hvatar fyrir vel unnin störf í baráttunni gegn heimskommúnismanum. Það mun vera í heita pottinum í Vesturbæjarlauginni, sem þau bönd sem binda Hannes við sjálfstæðiskonur, hafa styrkst með þess- um afleiðingum. Ólyginn sagði mér en berið mig samt ekki fyrir því, að nokkrir fornbókasalar, sem fyrir ári voru sektaðir fyrir sölu klámrita, hafi hafið undirskriftasöfnun til að berjast fyrir því að klámritasala verði leyfð á Islandi. Nefna þeir undirskriftasöfnunina Frjálsa ritlist. Þeir segja að þetta sé talinn sjálfsagður menningarþáttur um allan hinn vest- ræna heim, en auðvitað sé þetta algerlega ópólitískt mál og eiginhagsmunir komi þar hvergi nærri. Ólyginn sagði mér en berið mig samt ekki fyrir því, að rektor hafi haldið veislu eina veglega í tilefni mannaskipta í Háskólaráði og boðið fráfarandi og viðtakandi ráðs- mönnum. Tveir menn munu þó hafa farið varhluta af veisluglaumnum, þar sem þeir sátu allt kvöldið afsíðis í innilegum vinarhótum. Það voru þeir Baldur Kristjánsson fulltrúi stúdenta, og Jónatan Þórmundsson lagaprófessor. Var auðséð á öllu að þeim var skilnaðurinn erfiður, og heyrðust þeir báðir fullvissa hinn um að þetta hefði verið „ógleymanlegt og skemmtilegt ár". Ölyginn sagði mér, en berið mig helst ekki fyrir því, að stjórn Síne hafi neytt allra bragða á nýliðnu sumri til að reisa við bágborinn fjárhag sambandsins. Þó þótti stúd- entum keyra um þverbak, þegar Sigurmar Albertsson, í stjórn Síne, sást selja túristum, sem dvöldu á Garði, mat- armiða á 80% nafnvirðis, en miðana keypti Sigurmar eins og hver annar stúdent á 60% nafnvirðis í Bóksölunni. Harmar Gróa að geta ekki birt mynd af Simma við þessa iðju sina. Hannes H. Gissurarson ið á bókasafnið sem helsta og þarfasta þjón menntagyðjunnar, en hér er hann vanhaldinn og pasturslítill. Haskólabókasafnið fullnægir alls ekki þeim kröf- um, sem gerðar verða tii siíks þóksaafns, bæði vegna ónógra fjárveitinga til bókakaupa og húsnæðiseklu. Vegna þess bar ég fram tillögu á stúdentaráðsfundi 31. júií sl., sem er á þessa leið: Stúdentaráð skorar á stjóm- völd að hefja þegar á þessu ári að reisa Þjóðarbókblöðu. Þannig verður 1100 ára ajmaslis ís- landsbyggðar best minnst. Þessu fylgdi eftirfarandi greinargerð: „í þingsalyktunar- tillögu 5. maí 1957 markaði Al- þingi þá stefnu að sameina Landsbókasafn og Háskólabóka- safn í Þjóðarbókhlöðu. í henni 'ér háskólanemum ædað lestrar- rými fyrir 500 menn hið minnsta. Vísindalegt fullkomið bókasafn er og forsenda rann- sókna og fræða. Fyrirhugað er að hefja framkvæmdir á þessu ári, og á byggingunni að vera lokið eftir 5 ár. Full ástæða er til þess að fylgja þó þessu máli eftir á vettvangi Stúdentaráðs, þar sem æda má, að reynt verði vegna efnahagsástandsins að skera svo niður útgjöld sem auð- ið er, og þjóðarbókhlaða þá einn skotspónninn". Við þetta má bæta, að stúdentar þurfa að kanna, hvort í þjóðarbókhlöð- unni á eingöngu að vera boka- safn, en skemmtilegt væri að fá þar aðstöðu til plötusafns og út- láns og listsýninga. — Þessi til- laga mín um þjóðarbókhlöðu var samþykkt með smávægilegum breytingum. Víða erlendis gefa háskólar sjálfir út vísindarit og kennslu- bækur sínar, og slík fyrktæki á þeitra vegum eru oft hin öflug- ustu. Hér er að vísu til vísir að því, en lítill. Hér verður að gera á • bragarbót. Markviss og sam- hæfð útgáfa jafnt ódýrra, við- hafnarlausra kennslubóka sem og vísindarita kennara er nauð- syn, hvernig sem henni yrði háttað. Hér rekur hið opinbera til dæmis Bókaútgáfu Menning- arsjóðs og Ríkisútgáfu náms- bóka. Má hugsa sér samvinnu við þessa aðila og jafnvel við einkafyrktæki. Sá stakkur, sem háskóla er sniðinn, er ein helsta ákvörðun- arbreyta í vexti hans og við- gangi. Skipulagsleysi háskóla- húsa okkar ríður hins vegar ekki við einteyming. Framtíðarskipu- lag er allt óljóst. Sífellt er ver- ið að þrengja að lóð Háskólans, sem enginn veit reyndar hver er, — t.d. með lagningu hrað- brautar í Suðurgötu og fyrirhug- ' aðri"'' stækkuíi"'" BætídaRállarinn- ar. Nú þegar verður að héfjast handa um að skilgreina fram- tíðarramma Háskólasvæðisins, en slíkt hlýtur að haldast í hendur við þær hugmyndir, sem ráða- menn gera sér um verksvið og viðfangsefni Háskólans í fram- tíðinni. Þá hefur einu atriði ekki ver- ið nægur gaumur gefinn, að mínu mati. Þorsteinn Gylfason lektor hefur bent á og gagnrýnt, hversu virðist hafa dregið úr rit- störfum og útgáfustarfi kennara og prófessora við Háskólann. Að vísu gefa þessir þættir ofull- komna mynd af starfi þeirra. En þeir eru þó vísbending. Og það er alvarlegt mál, ef ein- hverjir þek kennarar og rann- sóknarmenn, sem laun sín þiggja hjá Háskólanum, skila lidu sem engu starfi. En stúd- entar verða þó að gæta þess í gagnrýni sinni, að ætíð sé fyrst spurt, hvað við getum lagt sjálf- ir af mörkum, áður en menn vandlætast og gera kröfur. Ýmislegt fleka mætti tína til, sem málsvarar stúdenta, félaga- samtök þeirra og foringjar, ættu að helga tíma sinn í auknum mæli. En hér er þó rétt að geta eins að loktun. Fotsenda þess, að stúdentar geti hér eitthvað að gert, er, að þeim sé fenginn sanngjarn íhlutunarréttur. Vaka, félag Iýðræðissinnaðra stúdenta, hefur sett markið við þriðjungs- aðild að stjórnun í byrjun, hver svo sem langtímamarkmið verða, — En stúdentar verða að gera sér grein fyrk, að réttindum fylgja skyldur, valdi ábyrgð. Ef haldið er af festu og hófsemi á málum, er miklu líklegra, að orðið sé við sannigjörnum ósk- um. En áherslu verður að leggja á, að eining náist um slík mál, að sameinast sé um sameiginleg hagsmunamál stúdenta.'að sam- vinna sé þar á milli kennara og nemenda, bróðurhugur á meðal hinna ýmsu fylkinga og pólit- ískra hópa á meðal nemendk. Einungis á þann veg verða fé- lagasamtök stúdenta það afl, sem nær einhverju fram, hrindir ein- hverju í framkvæmd. RAUÐSOKKAR OPNA STARFSMIÐSTÖÐ Sá gagnmerki félagsskapur Rauðsokkar er í f ullu f jöri. Því til staðfestingar boðaði hann til blaðamannafundar þann 1. október og kynnti starfsemi sína og stefnu. Rauðsokkar hafa nú í fyrsta sinn eignast veigamikinn sama- stað, sem er að Skólavörðu- stíg 12. Þar verður framvegis opið á hverjum virkum degi milli kl. 5 og 7. Ætlunin er að halda þar uppi ráðleggingar- starfi og hafa jafnframt félags- aðstöðu með blöðum, bókum og veitingum. Rauðsokkahreyfingin er byggð þannig upp, að ákveðin samtengjandi miðstöð starfar. Þá eru fastir starfshópar: Hús- hópur, sem sér um rekstur hús- næðis, leiðbeinendahópur, sem aðstoðar nýliða, og fjölmiðla- hópur, sem annast útgáfustarf- semi. Rauðsokkar gefa út blaðið Forvitin rauð, og í hús- næði hreyfingarinnar er einnig hægt að kíkja í erlend blöð af svipuðu tagi. Þá eru myndaðir starfshópar vegna tímabund- inna verkefna, og leggja rauð- sokkar mikla áherslu á þerui- an þátt starfseminnar . Þegar rauðsokkar voru spurðir um fjölda meðlima gáfu þeir það svar að 200 hefðu skráð sig í hópa frá upphafi hreyfingarinnar og væru konur þar í meirihluta. Nokkrar umræður spunnust um það, hvers vegna náms- menn hefðu lítinn þátt tekið í störfum hreyfingarinnar, og kom þar fram það álit margra rauðsokka, að meðal t. d. stúd- enta ríkti miklu meira jafn- rétti kynja en meðal annarra þjóðfélagshópa. Því fyndu kon- ur í námi ekki til eins brenn- andi þarfar að berjast fyrir af- námi kynferðislegs misréttis. Mörgum sem utan rauð- sokkahreyfingarinnar standa hefur fundist sem þar hafi ver- ið nokkur mótsögn þeirra sem hafa viljað gefa baráttunni meðvitað pólitískt markmið og hinna sem hafa haldið fram „ópólitískri" hagsmunabar- áttu. Sjálfir telja þeir aðeins um að ræða misdjúpan skiln- ing á því hversu langt þurfi að ganga til að ná jafnríí-íti. Ann- ars ætti stefnuyfirlýsing hreyf- ingarinnar frá ráðstefnu henn- ar í sumar að taka af öll tví- mæli um stefnulegan grund- völl hreyfingarinnar: „Barátta kvenna fyrir jafn- rétti kynjanna verður ekki slit- in úr tengslum við baráttu undirokaðra stétta fyrir þjóð- félagslegum jöfnuði, né heldur verður sigur unninn í verka- lýðsbaráttunni án virkrar þátt- töku kvenna. 1 aðaldráttum er baráttan tvíþætt; annars vegar fyrir breytru þjóðfélagi gegn kúgun- ar- og afturhaldsöflum, sam- fara timabundnum umbótum í þjóðfélaginu, og hins vegar sú uppbygging, sem snýr að kon- um sjálfum, vitundarvakning, andspyrna gegn bælandi upp- eldis- og umhverfisáhrifum og aldagömlum fordómum og hefðum. Undirokun kvenna er efna- hagslegs og kynferðislegs eðlis. Langvarandi bæling kvenna hefur fyrr og nú verið fram- kvæmd vitandi vits í þeim til- gangi að hagnast á vinnuafli þeirra innan heimilanna og á vinnumarkaðinum og að við- halda kynferðislegri kúgun. Ríkjandi efnahagskerfi byggist Framhald á bls. 7. STUDENTABLAÐIÐ

x

Stúdentablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Stúdentablaðið
https://timarit.is/publication/350

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.