Stúdentablaðið

Árgangur

Stúdentablaðið - 17.10.1974, Blaðsíða 4

Stúdentablaðið - 17.10.1974, Blaðsíða 4
Rítstjóri Stúdentablaösins ákvaö að freista þess að íá fulltrúa frá samtökum nánismaiiiia heima og erlendis og frá pólitísku félögunum innan Háskólans til að ræða saman um hlurverk námsmannahreyfingar. Fór hann þess á leit að þessir aðilar skip- uðu einn mann hver til umræðnanna, en formaður Vöku fór þess á leit að fá að vera við annan mann, og var á það fallist. Síðar kom hliðstæð málaleitan frá stjórn Síne, sem einnig var fallist á. Hugsaði rítstjóri sér skipulag umræðnanna á þann veg, að fyrst skyldi rætt uni hagsmunabaráttu, síðan um þjóðfélags- legt hlutverk og pólitísk afskipti námsmanna. Að öðru Ieyti voru umræður að mestu stjórnlausar, en við úrvinnslu hefur mikið verið fellt úr og öðru þjappað saman. Gestur: Hvers vegna er til stofn- ún eins og Stúdentaráð, Arnlín? Anilin: Stúdentaráö er ekki stofnun eins og t.d. skólafélög í menntaskólum og sum félög hér innan skóláns, sem sjá fyrst og fremst um samkomuhald. Starfsemi StúdentaráÖs ber svip af því að það er fullorðið fólk sem stendur að því, og ráðið er baráttutæki stúdenta fyrir bættum lífskjörum og meiri áhrifum á vinnuaðstöðu sína. Markús: Skólafélögin berjast vissulega fyrir svipuðum hlutum, og eru því ekki ósvipuð Stúdenta- ráði að því leytL Gestur: Hvernig reynist Stúd- entaráð sem baráttutæki núna, Berglind? Berglind: Ég sé ekki að neinar róttækar breytingar hafi átt sér stað síðan þessi ríkisstjórn tók við. Það er allíaf verið að berj- 'ast gegn því að hlutur námsmanna verði rýrður, með því að vera á varðbergi gagnvart stjórnvöldum. Við höfum ekki séð viðbrögð nýju stjórnarinnar, en síðastliðin þrjú ár höfum við haft stjórn sem hefur viljað kalla sig vinstri sinnaða. Þó hefur ekki verið að heyra á stjórn Stúdentaráðs, að hún hafi verið ánægð með frammi- stöðu hennar. Ólafur: Það er nú ekki hægt að segja að við vitum ekki hver við- brögð nýju stjórnarinnar eru í lánamálunum. Við vitum að sam- kvæmt bréfi frá menntamálaráð- herra til Lánasjóðs virðist sem stjórnin vilji taka til greina hækk- anir á lánum vegna gengis- og verðlagsbreytinga, en vafasamt er hvort hún vill taka kostnaðar- Ariiliu: Það er ekki rétt sem Berglind sagði, að allar stéttir hafi verið hvattar til að sýna biðlund. Það sem verið er að gera er að færa fjármagn til atvinnurekenda. Launþegar eiga hins vegar að sýna biðlund, og þeirra kjör á að skerða; Berglind: Ég held að það hljóti að vera sameiginlegir hagsmunir launþega og atvinnurekenda, að t.d. iðnaðurinn geti gengið. En nú erum við að mínu mati komin of langt inn á þjóðmálasviðið og ættum að breyta um umræðuefni. Gestur: Vilja menn fallast á það að stúdentar eigi að sætta sig við kjararýrnun núna? Ólafur: Nei, það getum við ekki. Mér fínnst kveða við dálítið ein- kennilegan tón að heyra þetta nú frá Vöku. 1 fyrra var líká borið við efnahagsörðugleikum, og ég man ekki til þess að þá hafi heyrst frá Vöku að taka ætti tillit til þess, þótt stjórnvöld jörmuðu um tímabundna erfiðleika. Ég hygg að þessi tillitssemi sé meira af pólitískum rótum runnin en vegna þess að námsmenn séu færir um að taka á sig auknar byrðar eða láta rýra sín kjör. Markús: Fyrst málin eru farin að taka þessa stefnu, langar mig að koma því að, að það er ekki frem- ur en venjulega gerður greinar- munur á því að fjármagn sé flutt til atvinnuveganna og til atvinnu- rekenda. Það er að vísu erfiðleik- um bundið að koma í veg fyrir það, ef fjármagn er flutt til at- vinnuvegáriná,' að 'þáð hverfí""til einkaneyslu þar. Hitt ætti að vera öllum ljóst að þegar atvinnuveg- irnir ganga illa, hvaða þjóðskipu- „Viö eigum ekki að auka ágreininginn með svona tillóguflutn- íngi." Berglind. könnunina fyllilega til greiná. Þetta þýðir í raun skref aftur á bak. „Að sýna biðlund um bætt Iífskjör" Berglind: Það hefur mikið veríð rætt um þessa efnahagserfiðleika, sem eiga að vera tímabundnir, og allar stéttir eru hvattar til að sýna biðlund um bætt Hfskjör. Mér finnst að við gætum rætt það hér, sem stúdentar, hvort okkur beri ekki eins og öðrum að sætta okk- ur við a.m.k. óbreyttan, ef ekki lakari hlut Markús: Mér finnst cðlilegt að námsmenn taki á sig eðlilegar byrðar miðað við aðra þjóðfélags- þegna. Þá verður að líta á það að nanismcrin eru upp til hópa lágtekjumenn. Því ætti að líta á ukkur með nokkrum v«vilja, en það veröur tæplega sagt að við seum „breifiu bökin". lag sem um er að ræða, verður að létta byrðarnar á þeim. En ef áformuð er kjaraskerðing náms- manna, þá tel ég að taka verði f ull- komið tillit til lágtekjuaðstöðu stúdenta. Ef skerðing verður, þá verður hún að koma sem réttlátast niður miðað við það hvað menn geta tekið á sig. Ég tel ánægjulegt að slík réttlætissjónarmið hafa ver- ið látin ráða og að þeir hafa ver- ið látnir bera vandann sem auð- veldast eiga með það. Gestur: Það hefur verið stefna stúdentasamtakanna, að hið opin- bera ætti að siá til þess að óllum væri f járhagslega kleift að stunda nám. Er áslæða til að falla frá þessari stefnu vegna efnahagsvið- burða í þjóðfélaginu? Sigurmar: Ef við viðurkennum, að við getum tekið á okkur lækk- un á námsaðstoð, erum við jafn- framt að segja okkur hafa nóg og jafnvel að við höfum of mikið. Því er það alls ekki rökrétt, ef við föllumst á kjararýrnurr. Berglind: Hér hafa spunnist nokkrar umræður um það sem ég sló hér fram meira sem hugmynd en skoðun. Því vil ég benda á að rætt hefur verið um sem lausn á efnahagsvandanum að skera niður ríkisútgjöld. Menn hafa ekki orð- ið á eitt sáttir um það hvað bæri að skcra niður, og því hefur sú hugmynd komið fram að skera niöur alla liði jafnt. I tengslum við þetta vildi ég ræða niðurskurð á námslánum. Gestur: En getum við rætt um námslánin sem hluta af ríkisút- gjöldum? Hljótum við ekki sem námsmenn að líta á lánin sem tæki til að tryggja jafnrétti til náms? Ef lánin eru ófullnægjandi, þá lrtum við svo á að þar með skapist hinum efnameiri forrétt- indi til náms. Berglind: Þú talar um viðhorf okkar til námslánanna, en ég var Hliðstæður námsmanna- og verkalýðsfélaga Sigurmar: Mér finnst allt of mikið bera á því hjá vinstri sinn- uðum stúdentum, að þeir leggi að jöfnu verkalýðsfélag og stúdenta- félag. En stúdentar eru margklof- inn hópur, meðan verkalýðsfélag er myndað af mönnum sem hafa algerlega sameiginlegra hagsmuna að gæta, koma úr sömu þjóðfé- lagsstétt og mynda jafnvel eina þjóðfélagsstétt. En stúdentar eru börn ráðherra og börn sjómanna. Þeir koma frá gjörólíkum þjóð- félagshópum, hafa gjörólík við- horf og- efnahag. Það er því ekki hægt að tala um að verkamenn og stúdentar geti sameinast í ákveðinni láglaunabar- áttu sem ein heild, heldur er það aðeins hluti stúdenta sem getur sameinast verkalýðshreyfingunni. í hinni pólitísku baráttu eru stúd- að orka á Dagsbrún. Markús: Þetta getur verið alveg rétt. En eins og Sigurmar kom inn á áðan, getur uppbygging og eðli hópanna verið gjörólík og haft áhrif' á starfsemi þeirra. Ég held að stúdentafélög leyfi sér að fást við miklu fleiri verkefni en verka- lýðsfélög vegna þess m.a. að stúd- entar eru óbundnir af sínum hag, þrátt fyrir allt. Tveir hópar stúdenta Ólafur: Mér sýnist það kristallis- erast í þessum umræðum að hér eru tveir hópar. Annars vegar virðist þið tvö, Markús og Berg- lind, ekki gera ykkur grein fyrir því að til eru þeir hópar meðal stúdenta sem hafa þörf fyrir hags- munabaráttu í stíl við baráttu verkalýðsfélaganna. Hinir virðast gera sér grein fyrir því að ef hags- munabaráttan klikkaði, mundi það koma niður á þessum hópum sem MRÆÐ UM HLUTVE SMANNA- YFINGAR kannski frekar að reyna að setja mig í spor þeirra sém fjalla um fjárlögin, og þar er náttúrlega gjörólík afstaða. Mér finnst það brenna við að stúdentar hugsi eingöngu um sig sem stúdenta. Hagsmunasamtök og hnefaréttur Magnús: Það verður að hafa í huga að við lifum í þjóðfélagi hnefaréttarins. Hagsmunasamtök geta ekki hugsað um velferð þess þjóðfélags sem er í andstöðu við þau. Né geta þau tekið tillit til vandkvæða atvinnurekenda, held- ur eiga þau að hugsa um að fá sem mest handa sínum meðlim- um. Berglind: Vilt þú meina að einn hópur geti tekið sig út úr þjóð- félaginu og dansað sóló án til- lits til annarra. Þú virðist meina að námsmenn, verkamenn og at- vinnurekendur eigi ekki að geta hist eða talað saman, því að hags- munír þeirra eru svo andstæðir. En eg skil ekki hvernig þjóöfélag á að geta starfað með þessu móti. Magnús: Hvaða hagsmuni álít- ur þú að verkamaðurinn og at- vinnurekandinn eigi sameigin- lega? Ég lít svo á að það sem verkamaðurinn tapar, græði at- vinnurekandinn. Berglind: Hvort sem þú ert at- vinnurekandinn í framkvæmda- stjórastól eða verkamaðurinn ¦¦-, lagernum, þá er það hagur þinn að þetta fyrirtæki gangi, því að eitt það sem þjóðfélagið óttast mest er atvinnuleysi. Markús: Telur þú, Magnús, að stéttaandstæður og óréttlæti þjóð- félagsins sé svo mikið, að það beri að rífa niður þjóðfélagið, jafnvel þótt það kosti tímabundn- ar fórnir, stórfellt atvínnuleysi og stórskertan hag, til þess að koma á framtiðarlandinu? Magnús: Þú talar um atvinnu- leysi. Ég veit ekki betur en að at- vinnuleysi hafi fylgt kapítalisman- um frá óndverðu. Hitt er rétt að bylting verður ekki gerð nema byltingarástand ríki, og það á- stand er ekki hér á landi. , entar Jvískiptir. Stúdentaráð væri allt öðru vísi ef Vaka hefði fengið tvö hundruð atkvæðum meira í síðustu kosningum. Berglind: Ég held að það hljóti að móta mjög viðhorf stúdenta að þeta er tímabundið ástand. Verka- maðurinn sem fer í sitt verka- lýðsfélag getur búist við að vera þar næstu fjörutíu árin, en stúd- entinn aðeins í þrjú til tíu ár. Markús: Það sem ég held að hafi mótað stúdenta í gagnum ald- irnar er það að þeir hafa verið gagnrýriið þjóðfélagsafl. Það hefur mótað slúdenta talsvert, að þeir eru ekki bundnir af ákveðnum hagsmunum, líf þeirra er ekki mótað, þeir hafa ekki skapað sér hreiður sem þeir eru fastir í, — burtséð frá því að þetta er tíma- bundið ástand. Magnús! Þó að stúdentar komi og fari, þá geta samtók þeirra stað- ið og starfað að hagsmunamálum meðlíma sinna. Þau geta starfað að dægurmálum á sama grundvelli og verkalýðsfélög. Markús: Það dettur ekki nokkr- um manni í hug að véfengja að öll samtök sem berjast fyrir ein- hverjum hagsmunum eða málefn- um eiga augljóst svipmót sameig- inlegt. Það er hins vegar ekki hægt að setja jafnaðarmerki á milli þeirra nema i einstaka tilvikum. Magnús: Það sem tengir verka- menn saman, t.d. í Dagsbrún, er viðleitni til að halda uppi lífskjör- um félaganna með því að selja vinnuafl sitt á sem hæstu verði, og á svipuðum grundvclli geta stúd- entar staðið, þ. e. haft einhverja sameiginlega hagsmuni, sem allír geta verið sammála um. Við grein- um á milli faglegrar og pólitískr- baráttu. Á faglegum grundvelli getum við myndað stúdentasam- tök, sem efla hag stúdenta sem heildar. Á þeim grundvelli starf- ar t.d. Dagsbrún. Svo getum við haft pólitísk öfl fyrir utan þetta, sem reyna að orka á þessi sam- tök. Hér í skólanum höfum við Vöku og Verðandi, sem rcyna að orka á heildarsamtök stúdenta, eins og pólitísku flokkarnir reyna hafa þörf fyrir fjárhágsstuðnlng; Þið virðist leggja til að kjör náms- manna verði skert, og þá mundi það bitna á þessum ákveðna hép námsmanna, sem þið tilheyrið ekki. Markús: Þetta virðist verá grundvallarmisskilningur hjá þér. Þú virðist hafa það mikla trú á auðvaldinu, að það haldi uppi á-> kveðnum hóp meðal stúdenta. Arnlín: Það er fáránlegt að ræða það hvort stúdentar sætti sig við að kjör þeirra verði skert. Á með- an námslánin áamt tekjum nægja stúdentum ekki til að sjá fyrir „Það er líka pólitík að ræða ekki pólitík." Óli Karvel. sér, getum við ekki sætt okkur við skerðingu. Markús: Ég vil endurtaka það, að ég tel að stúdentar eigi að vera í slíkum forgangshópi sem ergi að mæta áföllum síðast, þar sem gera má ráð fyrir að þar séu ekki fyrir hendi aðstæður til að mæta tekjurýrnun an þess að gjörbreyta sínum lífsvenjum. Ég 4 — STUDENTABLAÐIÐ

x

Stúdentablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Stúdentablaðið
https://timarit.is/publication/350

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.