Fálkinn


Fálkinn - 10.02.1939, Blaðsíða 5

Fálkinn - 10.02.1939, Blaðsíða 5
F A L K 1 N N Hluti af fiskreitunum, á þá má breiða á dag 350 smál. (2200 skippundj fljótur til að taka upp allar ný- ungar, seni að gagni máttu verða og var hann manna glegstur að greina milli hismis pg kjarna í þessu efni. Auk þess sem hjer hefur verið getið um framtak Ólafs er vert að minnast á það, að hann varð einn af þeim allra fyrstu, er setti bergmálsdýptarmæli í tog- ara hjer á landi, og fyrstur manna hjer varð hann til þess að setja fiskimjölsvjelar í tog- ara. Geta má og þess að hann gekk á nndan með að rannsaka fiskimið milli íslands og Græn- lands. — Einnig alf þetta ber manninum gott vitni og hinum óþreytandi framahuga hans á sviði útgerðarinnar. Og Patreksfjarðarkauptún má lengi minnast hans og þeirra þýðingar sem starf hans hafði fyrir það. Og það gleðilega er, að fyrir- tækinu, eins og hann skildi við það, er alveg prýðilega stjórnað í hans anda af hinum athafna- miklu ungu sonum hans, Garð- ari, Gunnari og Friðþjófi. „Codex Sinaiticus" frægasta biblíuhandrit heimsins. Codex Sinaiticus er glegsta hand- ritið að Nýjatestamentinu, sem menn þekkja. Nær handrit þetta yfir all Nýjatestamentið og talsvert af því gamla, og er frá 4. öld. Handritið er í arkar-broti, skrifað með stór- um stöfum og án bila milli orða og eru fjórir dálkar á síðunni. Síðustu fjögur árin hefir handrit þetta verið almenningi til sýnis -\ British Museum í London og er talið merkasta handrit þessa heimsfræga safns, enda urðu Bretar að borga hundruð þúsund sterlingspund fynr það. Fjekst helmingur kaupverðsins með samskotum, en helming lagði rikið til. Nú er handritið á öruggum stað með öðrum merkum Bibliu- handritum, svo sem Codex Alexand- rinus í brunatrygðum stálskáp og undir þykku gleri, við hliðina á Magna Charta — „stjórnarskrá" Eng- lendinga. Codex Sinaiticus á merka sögu að baki sjer og hefir mikið verið rætt um þetta handrit núna undanfarið, í sambandi við rannsóknir þær, sem hafa farið fram á texta þess og leilt hafa margt merkilegt í ljós. Handrit þetta hvarf og gleymdist í margar aldir uns það fanst í Kather- inaklaustrinu á Sínaí skömmu fyrir miðja öldina sem leið. Það var Þjóðverjinn von Tischendorf (1815 —74), einn frægasti biblíuhandrita- könnuður veraldar, sem kom þarna í klaustrið 1844 og komst þar yfir brot úr handriti að Gamlatestameni- inu, er hann sá að var mjög merki- legt. Var handrit þetta á grísku. Hann fjekk 4 blöð af þessu handriti að gjöf en gafst tækifæri til að lesa hin 86 blöðin. Þetta voru brot úr hinum fræga Codex Sinaiticus og var handritið í rnjög slæmu stand'. Fimtán árum síðar, 1859, var hann aftur á ferð á Sínaí. Honum hafði tekist að vekja áhuga Rússakeisara fyrir þessu handriti og hafði hann veitt Tischendorf fje til ferðarinnar og til þess að kaupa handritið. Hann skoðaði nú alt bókasafnið og fann margt merkilegt, en nú sá hann hvergi handritið fræga, er hann hafði lesið 1844. Hann var ferðbú- inn þaðan þegar einn munkurinn dró fram böggul, vafinn i rautt klæði, úr klefahorninu hjá sjer. í þessum bögli voru pergamentblöó- in 86 og mörg fleiri. Tischendorf sat alla nóttina við að skoða handritin og tókst að raða saman 258 biöðum úr Gamlatestamentinu og öllu Nýja- testamentinu, auk Barnabasbirjefs- ins og leyfum af Hermas (úr apo- kryfiskum bókum N. T.) Tischendorf hafði gert það að lífsstarfi sínu að gera nýjan texta að Nýjatestamentinu, sem væri svo nærri frumhandritinu sem unt yrði að komast. Og nú hafði hann milli handanna eldra handrit en nokkur þekti. Nú gat nýtt tímabil hafist í biblíurannsókn, er Codex Sinaitic is var fundinn, eftir að hafa verið gleymdur í mörg hundruð ár. Tischendorf fjekk handritið með sjer að láni, en nokkrum árum síð- ar fjekk Rússakeisari það að gjöf frá klaustrinu. Keisarinn hafði veitt Tischendorf fje til þess að gefa út vándaða útgáfu af handritinu; var hún í fjórum bindum og gefin út 308 einlök, sem háskólar og önnur mentasetur fengu. Hafði verið steyptur sjerstakur grískur still til prentunarinnar, nauðalíkur stafa- gerðinni á handritinu. Nokkrir á- riðandi kaflar sem orkuðu tvimæ'.s voru ljósmyndaðir. Útgáfunni fylgdu textaskýringar eftir Tischendorf, sem síðari tíma rannsóknir hafa bygst á að miklu leyti.-------- En 27. desember 1933 hefst nýr þáttur í sögu þessa merka handrits. Þá fyrst varð það almenningi til sýnis í British Museum, eftir að enska þjóðin hafði keypt það frá Rússlandi, eins og áður er sagt. Handritið var nákvæmlega í sama áslandi og það var þegar það fanst 1859, laus blöð, sem einhver bók- bindari miðalda hafði klislrað illa saman. Nú var tekið til við að skinna handritið upp eftir vísinda- legum aðferðum, og loks var það bundið inn haustið 1935. Er það i tveimur bindum, og bandið á því er talið eitl hið fegursta, sem nokk- ur enskur bókbindari hafi af hendi leyst. Nú var handritið komið i það á- stand, að hægt væri að leyfa vísindí,- mönnum að handleika það. Aðeins örfáir menn höfðu snert það þau 70 árin, sem það var geymt i St. PJetursborg. En síðustu tvö árin hefir handritið verið rannsakað ítar- lega, einkum af T. C. Skeat, aðstoð- armanni við handritasafn British Museum og hefir hann nýlega skýrt frá rannsóknum sínum í enska bla'ö- inu Daily Telegraph. Hinar 15.000 athuganir, sem Tisc- hendorf gerði við textann, hafa ali- ar verið bornar saman við frum- iiandritið og hefir nákvæmni Tisc- hendorfs reynst undraverð og Skeat kallar útgáfu hans frá 1863 „undra- verk nákvæmrar og samviskusam- legrar rannsóknar." En eigi að síður hefir margt nýtt komið á daginn við þessa rannsókn, enda hafa menn i þetta. skifti haft tæki, sem Tischendorf ekki hafði, svo sem útfjólublótt Ijós. Með hjálp þess hafa menn fengið nýja túlkun á síðasta versi Jóhannesar Guð- spjalls. — Tischendorf hafði bent á, að þetta vers væri sjerkennilegt í handritinu. Bæði blekið, stafagerð- in og annað var öðruvisi en hitt les- málið á blaðinu. Dró hann þá á- lyktun af þessu, að skrifarinn hefði gleymt þessu versi og að annar mað- ur hefði bætt því við síðar. Ýmsir vísindamenn hafa ekki get- að fallist á þá tilgátu. En nú er ráðningin fengin. í útfjólubláu ljósi sjest, að skrifarinn hefir hætt við lok næstsíðasta vers og sett þar lokamerki og svo skrifað-fyrirsögn- ina „Kata Joancen" undir, en fyrir- sögn var að venju sett aftan við lesmálskaflana en ekki framan vi'ð. Síðan hefir þetta verið þvegið af eins og unt var og hinu núverandi síðasta versi bætt við og fyrirsögni.i skrifuð aftur, neðan á blaðið. Þann- ig er það sannað, að siðasta versið hefir ekki verið í eldra handritinu. Við athugun handritsins hefir ýmislegt annað komið fram. Tischen dorf áleit, að fjórir skrifarar hafi skrifað það, en Skeat álitur að þeir hafi ekki verið nema þrir. Hefir Tischendorf aðgreint skrifarana með bókstöfunum A, B, C og D, en Skeat telur að C hafi ekki lagt hönd að verkinu, en það sem honum hafi verið eignað sje sumt skrifað af A og sumt af D. Skeat segir, að D skrifi rjettast. A hefir gert margar riettritunarvillur, en þó tekur B út yfir allan þjófabálk. Telur Skeat mestu furðu, að reynt skuli hafa verið að notast við B sem skrifara. ýmislegt bendir á, að aldrei hafi verið lokið fyllilega við handritið, en það lagt til hliðar — sennilega af því að svo margar ritvillur voru í því, að ólíklegt þótti að hægt væri að selja það. Og þetta stafaði af rit- villum B. En villurnar og munurinn á rjetl- ritun hinna þriggja ritara, gefa handritinu aukið gildi fyrir nútím- ann og sýnir meðal annars það, að handritið hefir verið lesið skrif- TOM MIX, sem allir þekkja úr Covvboy mynd- unuin, kemur til Lundúnar eftir að hafa ekki stigið fæti sínum þangað í 13 ár. Hann ætlar að sýna sig þar sitjandi á hvíta klárnum sínum. Mix virðist vera í góðu skapi að vanda. Stærstu dýrag-arðamir í heiminum eru i New York, London, Berlín og Paris. Dýragarðurinn í New York er 120 hektarar að flat- armáli og hvergi er aðbúð dýranna talin jafngóð og þar. í dýragarðii:- um í London eru 3000 tegundir dýra, i Berlín um 1500 og i París um 1000. Eini sæmilegi dýragarður- inn á Norðurlöndum er á Friðriks- bergi í Kaupmannahöfn. Þrengsta gata í heimi er í Yarmouth í Englandi. Hún er ekki fullur 1% meter á breidd þar sem hún er breiðust, en opið á henni er aðeins% metrar, svo að þar geta tveir menn aðeins smokruð sjer hvor fram hjá öðrum. Yfirleitt munu hvergi vera jafnmjóar götur og í Yarmouth. Þar eru 145 götur, sem eru aðeins lítið eitt breiðari en gatan sem nefnd var. urunum fyrir, en þeir hafa ekki skrifað það eftir öðru handriti. Um þær mundir, sem handrit þetta varð til, varð mikil breyting á framburði grískunnar, einkum hljóðstafanna og varð hún til þess, að sumir hljóðstafir voru bornir eins fram. D hefir kunnað vel rjett- ritun og því ekki látið blekkjast af hinum nýja framburði, en A og sjerstaklega B, hafa ekki táknað hljóðin með rjetlum stöfum og skeik- að á sama hátt og þegar íslendingar rita i fyrir y. Þessar villur sýna, að handritið hefir verið skrifað eftir upplestri — ef skrifarinn hefði haft bókfell fyrir sjer var honum vor- kunnarlaust að skrifa rjettara. Skeat bendir einnig á ýmislegt annað til sönnunar því, að skrifur- unuin hafi verið lesið fyrir. Þannig e.- staður i 1. Makkabeabók 6,20. Þar hefir skrifarinn, i stað þess að skrifa „8000" skrifað: „annaðhvort 6 eða 3000". Það er Ijóst, að sá sem las fyrir hefir ekki getað lesið töl- una í handriti sínu og svo hefir hann sagt: „annaðhvort 6 eða 3000" og skrifarinn haft þetta orðrjett eftir. Fleiri dæmi þessu lík, nefnir Skeat. Af ýmsum einkennum þykir mega ráða, að Codex Siiiaiticus hafi orðið til í Cesareu eða nágrenni við þann bæ. Og svo mikill svipur er með Codex Sinaiticus og hins fræga Codex Vaticanus, að menn telja a'ð bæði handritin hafi orðið til á lík- um slóðum og jafnvel á sömu „skrii- stofunni."

x

Fálkinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.