Fálkinn


Fálkinn - 15.06.1956, Blaðsíða 6

Fálkinn - 15.06.1956, Blaðsíða 6
FÁLKINN CHARLIE CHAPLIN VI. Rógur - jlegipdóiir - útleað. CHAPLIN hafði gert alla sína áætlun löngu áöur en England fór í stríðið, 1939. Áætlunina um „Einræðisherr- ann". Hann sá fram á, að þetta varð að vera talmynd, og nú lét Chaplin heyra röddina í sinum fræga píslnr- krák í fyrsta skipti. í þessari mynd er hann Gyðingur og rakari. Chaplin leikur líka annað hlutverk í myndinni — hlutverk Hitlers, sem heitir Adenold Hynkel í myndinni. Og þar notar hann röddina alveg eins og Hitler gerði og hermir eftir honum á allar lundir. Myndin var ekki frumsýnd fyrr en í október 1940. Þetta var dýrasta myndin, sem Chaplin hafði nokkurn tíma gert, og gagnrýnendunum fannst hún alltof alvarleg. Ameríka var ekki komin í stríðið þá, og mörgum fannst Chaplin hafa brotið gegn hlutleysinu. En almenningur sóttist eftir að sjá myndina. Það varð ekki <hjá því komist að myndin yrði bannfærð i ýmsum Ev- rópulöndum, ýmist af hræðslu við Þýskaland, eSa af hræðslu við að sýna ekki nægilega mikið hlutleysi. Þessi mynd var talin sú besta sem kom fram á þessu ári, en um hana segir Chaplin sjálfur: — Þetta er mynd sem ég varð að gera. FóVk hefir hlegið að öllum fyrri myndum mínum, enda voru þær talsvert skemmtilegar — er ekki svo? í þetta skipti langaði mig til að láta fólk hlusta á mig — og skilja hvað er að gerast. Ég 'hefi gert þessa, mynd fyrir Gyðinga um allan heim. Ég vil að mannúðin komi aftur til mannkynsins. Ég er enginn kommúnisti, en aðeins venjulegur níaður, sem þrái að öðlast frelsi frá djöfullega hugarfarinu, sem drottnar í heiminum núna. GAGNRÝNI OG ÖFUND. „Einræðisherrann" kom fram um líkt leyti og þau Chaplin og Paulette Goddard skildu. Og svo kom engin mynd frá Chaplin fyrr en „Monsieur Verdoux" 1947. Hvað var að gerast hjá Chaplin öll þessi ár? Fyrst var það nú skilnaðurinn við Paulette. Og svo fór Ameríka í stríðið, og þangað fóru báðir synir Chaplins. Chaplin sjálfur hélt oft ræður i Madison Square Gardens Hall og krafðist „nýrra vígstöðva". Þessar ræður voru mjög svipaðar ræðunum, sem um líkt leyti voru haldnar í Englandi, af mönnum sem voru annarra skoðana í stjórnmálum en Chaplin var. En ræður hans voru túlkaðar á mjög ólikan hátt er alda and-kommúnista flóði yfir Bandaríkin eftir stríðið. Þær voru túlkaðar þann- ig, að Chaplin væri hlynntur kommún- istum. Chaplin hafði orðið var óvildar úr ýmsum áttum um margra ára skeið, fyrst og fremst af þvi að hann vildi ekki gerast amerískur ríkisborgari. Það gátu Ameríkumenn ekki fyrirgef- ið honum. Meðal kvikmyndafólks voru auðvit- að margir, sem öfunduðu Chaplin af auðlegð hans og vinsældum, og af þvi að hann gat gert allt að kvikmynd- unum sínum sjálfur — skrifað hand- ritin, leikið og stjórnað leiknum, samið dansa og meira að segja tón- listina. Öfund og afbrýðisemi var undirrót þeirrar gagnrýni, sem nú var beint gegn honum. En þvi verður ekki neitað að Chaplin er öðru vísi en aðrir menn, bæði i starfi sínu og að því er snertir vðihorfið til mannlífsins. Meðan ver- öldin dáði hann og skjallaði fyrir afrek hans í kvikmyndalistinni, var hann steinhissa á þessu, og gat ekki skilið, að hann tæki öðrum mönnum fram i nokkru. I ástamálum var hann mjög hverflyndur, en hin mörgu lijónabönd hans voru alls ekkert eins- dæmi i Hollywood. HÓTAD AÐ DREPA HANN. Enn eitt af því sem bakaði honum mestar óvinsældir á striðsárunum voru skipti hans við Joan Barry. ÁriS 1942 var hann aS starfa aS undribúningi nýrrar kvikmyndar. Hann hafða 'k^iypt Ieikrit af Paul Vincent Carroll, sem hét „Skuggi og raunvera". Hafði hann áformað að leika ekki í þessari mynd sjálfur, en aSeins stjórna leiknum. Paulette Goddard hafði átt að leika aðal-kven- hlutverkið, vinnukona sem var eins konar nýtisku „Mærin frá Orleans". En nú var hann skilinn við Paulette, og Tim Durant, sem sá um sölu Chaplin myndanna benti honum á nýja leikkonu frá Broadway, sem hét Joan Barry. Þau hittust heima hjá Durant. Chaplin taldi ekki að stúlkan væri hentug i hlutverkið. Hún var óreynd og Chaplin þóttist sjá að hún ætti mikið ólært. Hann lét hana fá sér kennslu hjá Max Beinhardt, og á eftir fór hann að kenna henni sjálfur. En hún reyndist miður en hann hafði gert sér vonir um. Hann sagði henni það og nú fór í hart milli þeirra. Hann hafði borgað henni hundrað dollara á viku meðan hún var að læra, og þegar hann sá hve hún tók sér nærri dóminn yfir sér, hélt hann henni áfram og borgaði henni 150 dollara lágmarkskaup á viku, henni til raunaléttis. Claire Bloom og Chaplin í síðustu kvikmynd hans „Limelight". En hún lét ekki huggast, og tveimur mánuðum síðar — rétt fyrir jólin ¦— kom hún heim til hans í örvæntingu, og hótaði að skjóta hann og sjálfa sig á eftir. Hann hafði hana ofan af þvi og hún fór sina leið. En áður en vika var liðin kom hún til hans á ný — og í þetta skipti símaSi Chap- lin til lögreglunnar. Joan Barry var dæmd í 90 daga fangelsi, skilorSsbundið. Hún fór til New York, en kom aftur i mai vorið eftir. Einn daginn sást hún skríða inn um glugga hjá Chaplin. Var hún nú tekin föst fyrir flakk og fékk 30 daga fangelsi. Bétturinn leyfði að hún dveldi á heilsuhæli lengst af þessum tíma. Þetta vakti auðvitaS feikna athygli, og blöðin drógu ekki fjöður yfir það. Svo vitnaðist að stúlkuveslingurinn var ólétt, og vitanlega var Chaplin kennt barnið. Hollywoodblaðamaður skrifaði lýs- ingu á fyrstu samfundum Chaplins og Joans, eins fjarri sannleikanum og hugsast gat. Eins og áður getur hittust þau fyrst á heimili Tims Dur- ant, og fyrir rétti játaði Joan að þetta væri rétt. En blaðamaðurinn sagði, að eitt kvöldið hefði Chaplin verið á gangi á Hollywood Boulevard og séð „raunalega stúlku, sem var fátæklega til fara", og gefið sig á tal við hana. „JOAN BARRY-MÁLIÐ". í réttinum sagði Joan, að sér hefði fundist bikarinn fullur, er henni var neitað um að leika aðalhlutverkið i „Skuggi og raunvera", og hún varð Chaplin sem morðinginn „Monsieur Verdoux" (1947). Hann talar í síma við konuna sem hann ætlar að drepa, en hugurinn er hjá blómasölustúlk- unni, Barbara Slater. viti sinu fjær af reiði er hún frétti að Chaplin væri hættur við myndina og ætlaði að byrja á annarri. Joan Barry-málið skiptist í þrjá kafla. Fyrst var Chaplin sakaður um að hafa ætlað að reyna að koma Joan úr landi og jafnframt um „saurug áform". Þetta hefði kostað 23 ára fangelsi og 10.000 dollara skaðabæt- ur. En hann var sýknaður af þessum kærum. Næst var hann sakaður um að hafa reynt að koma þvi til leiðar að hún væri svipt borgararéttindum. En hann var lika sýknaður af þessu, og í bæði skiptin gullu fagnaSaróp áheyrenda við í salnum. Þriðja ákæran var sú, að hann væri faðir að barninu. Chaplin hafði áður látið málaflutningsmann sinn bjóða Joan 5000 dollara út i hönd og 100 dollara á viku þangað til dómurinn félli. BarniS fæddist i október 1943. Það var stúlka. Blóðrannsókn var gerð á Chaplin og sýndi hún að hann gat ekki verið faðir barnsins. En málaflutningsmaður Joan Barry hélt þvi fram, aS „samkvæmt lögum Kaliforníu væri blóSrannsókn engin úrslitasönnun" og yfirlýsing lækn- anna var talin einskis virði. Sex af sjö konunum i kviSdóminum voru á Chaphns bandi, og fjórir af fimm karlmönnum í dóminum voru meS Joan. Þetta urðu sjö gegn fimm Chaplinsmegin. En svo kom krafa um að málið yrði tekið upp að nýju og eftir langa mæðu féll svo dómur árið 1946. Chaplin tapaði málinu. Charlie sagði: — Alla tíð siðan ég gerði „Einræðisherrann" hefi ég ver- ið ofsóttur — sérstaklega þó síðan ég hrósaði Bússum fyrir vörn þeirra gegn þýska innrásarhernum og var að halda ræður um „nýjar vígstöðv- ar" til að létta þungann austurvig- stöðvunum — en það er krafa sem þúsundir manna tóku undir í þá daga. Það leyndi sér ekki, að hafin var sókn til þess að bola honum burt. Jafnframt var lagður gífurlega hár tekjuskattur á hann og hann var sak- aður um skattsvik. En það mál vann hann og gat fært sönnur á að hann hefði ofgreitt 10.000 dollara í skatt. Þá upphæð fékk hann endurgreidda. En ofsóknirnar hættu ekki. Flest- ar greinarnar gengu í þá átt, að Chaplin yrði neitað um landvist i Ameríku „því að hann skopast aS hug- sjónum vorum og hefir spillt smekk almennings í fast aS þvi hálfa öld."

x

Fálkinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.