Fálkinn


Fálkinn - 31.08.1956, Blaðsíða 5

Fálkinn - 31.08.1956, Blaðsíða 5
FÁLKINN Hallarhlið hjá indverskum fursta. Fílamyndir eru mikið notaðar til skrauts og fílarnir til ferðalaga áður en bílarnir komu. ríki sínu. Devi var hindúi, en samkvæmt lögmáli þeirra má kona ekki skilja við mann sinn. Nú voru góð ráð dýr, en þau fundust. Devi gekk af trúnni og tók múhameðstrú, föður sínum til mikillar skapraunar, því að hann var sanntrúaður bramíni. Fékk Devi nú skilnað. Síðan gekk hún af múhameðstrúnni og gerðist bramatrúar aftur. En Baroda- furstinn tók það ráð að gefa út tilkynningu um að sjálfur væri hann hafinn yfir lögin, og gæti þess vegna gifst Devi sinni. Og það gerði hann. Nizaminn af Hyderabad heyr- ist oft nefndur þegar talað er um auðlegð indverskra fursta. Lík- lega kemst hann einna næst Haruna Rasjkit. Fursti þessi, sem nú er sjötugur, ber 33 tignarheiti, en venjulega er hann kallaður Osman. Enginn veit með vissu hve miklar eignir hans eru, ekki einu sinni sjálfur hann. En fyrir nokkrum árum var giskað á að hann mundi hafa kringum 700 milljón króna árstekjur af þess- um eignum, og vitanlega voru þessar tekjur skattfrjálsar. Og til að „iétta af sér fjárhagsáhyggj- um" lagði hann kvaðir á ýms framleiðslufyrirtæki og fékk ó- keypis hjá þeim vindlinga, fatnað, snyrtivörur o. s. frv. Eigi að síð- ur fannst honum hann verða að spara og flutti því fyrir nokkrum árum úr hinni stóru höll sinni, Falaknuma, í aðra miklu minni. Er hún rammlega víggirt og þar situr Osman með alla gimstein- ana sína. Fyrir 25 árum datt honum í hug að reyna að grennslast um hve mikils virði gimsteinar hans væru, og fékk hollenska mats- menn til að virða þá. Þeim kom ekki saman um matið, en það lægsta var kringum fimm mill- jarð krónur. Þarna lá guil, mótað og í stöngum eins og hráviði í öll- um kjöllurum, göngum og hallar- sölunum. Bílskúrarnir voru fyllt- ir með gulli og allt fylltist. Þegar síðasta bílhlassið af gulli kom, var hvergi rúm fyrir það, og stóð það á bílnum í tuttugu ár. Loks afréð Osman að selja þennan gullfarm. Osman skilur aldrei kjallara- lyklana sína við sig, og sagt er að hann geri sér daglega ferð í kjallarann til að athuga hvort hann sjái þar ekki spor manna á rykföllnu gólfinu. Þessi einkennilegi þræll Mamm- ons fer jafnan á fætur klukkan 5.30 á morgnana, svo stundvíslega að hirðin getur sétt klukkuna eftir því. Hann byrjar daginn með því að þamba átta bolla af tei, en kl. 8.30 kemur forsætisráð- herrann í áheyrn. Síðan athugar hann póstinn sinn fram að há- degisverði. Síðdegis les hann blöð og bækur á ensku, arabisku, persnesku og hindustansku máli en fyrir háttumál gengur hann jafnan að gröf móður sinnar. Hann lifir sem einbúi og sinnir Htt þeim 3 konum, 42 hjákonum og 33 börnum sem hann á. I báðum heimsstyrjöldunum Framhald á bls. 14. b S Veíðifálharnír - voru konungsðersemi Prinsinn af Berara, elsti sonur niz- amsins af Hyderabad, í einkennis- búningi. ÞAÐ er orðið langt siðan mönn- um hugkvæmdist að nota fálka til fuglaveiða, og telja menn að það hafi fyrst verið tíðkað á steppunum í Asíu. í Babylon hafa fundisf myndir sem sýna fálkaveiSar, og eru þær að minnsta kosti 3000 ára, og í jap- anskri bók er sagt frá fálkaveiS- um í Kina um 700 f. Kr. Mongólski herkonungurinn Djengis-kan, sem var uppi fyrir 750 árum hafði heilan.her manna,'se'm not- uðu fálka til veiSa, og Kublai-kan sonarsonur hans hafSi um 10 þúsund fálkaveiSimenn. . Arabar stunduSu lika fálkaveiðar og arabiskt máltæki segir: „Góður hundur, hleypinn hestur og sér- staklega góður veiðifálki er meira virði en 20 konur." Þéss er v.ert aS geta, aS Indíánar notuðu fálka ti'l veiða, er Spánverjar kynntust þeim, um 1520. En Grikkir og Bómverjar iðkuSu litiS þessa veiSiaðferS. í Bnglandi voru fálkaveiðar tíðkaðar frá því á 6. öld og í hámarki voru þær á 17. öld. Þá var það alsiða að aðalsmenn og klerkar höfðu veiðifálkana meS sér til kirkju og voru þeir látnir stánda á altarinu undir riiess- unni, en aS lokinni messu héídu jafnvel biskupar og kardínálar beirit úr kirkjunni á veiSar, og þótti alþýSu manna þaS skritin guðrækni. í Frakklandi var veiði þessi í mestum blóma i tið Lúðvíks XIII. (1610—'43). Hann átti 300 fálka. Góðir fálkatamningamenn voru hálaunaðir og frægur skóli fyrir þá var í Falkenwerth í Flandern. Sá bær lifði marga mannsaldra á fálkunum. Þaðan fóru menn til fjarlægra landa ti'l að veiða fálka og tömdu þá síðan og seldu kon- ungum og furstum þá dýrum dómum. Síðasti fálkatemjarinn í Falkenwerth dó 1936. íslenskir og grænlenskir fálkar þóttu bestir til veiða og jafnframt þóttu þeir fallegri en aðrir. Var sótst mikið eftir hinum ljósgráu fálkum og þvi ljósari sem þeir voru þvi betra. En smyrlar voru einnig notaðir til veiða, það gerSi t. d. Katrín hin mikla í Bússlandi. AuSveldast var að ná í fálkana með því að taka þá sem ófleyga unga i hreiðrinu. En þessir fálk- ar þóttu ekki eins góðir veiði- fálkar og hinir, sem höfðu alist upp frjálsir og lært íþróttina af sjálfu sér. Til þess að ná í upp- komna fálka reisti veiðimaðurinn sér hreysi sem hann faldi sig í, eða gróf sér gröf og þakti yfir, þannig að mannvirkið væri sem likast umhverfinu. Skammt frá rak hann niður tvo staura með snærum í toppi og rann á þeim litia, en enda hennar hafði veiði- maður handa á milli í fylgsni sínu. ViS linuna var festur lif- andi fálki til aS hæna aðkomu- fálka að, og sömuleiðis var hafður fugl viS hreysið ti'l aS lokka. Þegar fálkinn kom aSvif- andi var þessi lifanái fugl dreg- inn undir net, svo aS fálkinn lenti í netinu er hann ætlaði að hremma fuglinn. Danakonungar sóttust mikið eftir íslenskum fálkum og notuðu til aS gefa þjóShöfSingjum. Mesta fálkasendingin frá íslandi sem um getur fór héSan 1764. Þá voru sendir út 210 fálkar og margir þeirra hvítir. Æti handa fálkunum hafði fálkaskipið meS- ferSis, og þurfti 772 naut, 339 sauSi og 65 lömb handa þessum fuglahóp frá þvi hann var af- hentur og þangað til hann kom til Kaupmannahafnar. Danakonungur ráðstafaði þess- um fálkum þannig: 60 gaf hann PortúgaLskonungi, 50 Frakka- konungi, 30 Þýskalandskeisara, 20 landgreifanum af Hassen, 2 franska sendiherranum, en sjálf- ur hélt konungur þremur eftir en lét drepa 45. Æ sér gjöf til gjalda og Dana- konungur þáði góSar gjafir i staSinn. Til dæmis fékk hann tvo fálka frá soldáninum í Marokkó og fyrirheit um aS ævarandi friS- ur skyldi haldast milli landanna. Eftir aS skotvopnin fðru aS fullkomnast rénaði áhuginn á veiðifálkanum. Fálkabú Dana- konungs var lagt niSur 1806. En á siSustu árum hafa veriS stofn- aðir fálkaveiSaraklúbbar, t. d. i Hollandi. Árið 1869 gerSi kon- ungurinn i Punjab út leiðangur til íslands til að veiða fálka, og náðust 33. Skömmu fyrir heims- styrjöldina gerði Göring út menn til aS kaupa íslenska fálka. * é- V \2

x

Fálkinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.