Tímarit iðnaðarmanna - 01.12.1978, Blaðsíða 7

Tímarit iðnaðarmanna - 01.12.1978, Blaðsíða 7
anna, eiga ekki við um minni félögin eða eru a. m. k. vægari. Hér á landi er ekki slíkri grein- ingu til að dreifa. Um þetta atriði segir svo í at- hugasemdum, sem fylgdu íslenska frumvarpinu til hlutafélagalaga: „Miðað við aðstæður hér á landi virðist ekki ástæða til að gera slíka allsherj- argreiningu, enda fer umfang rekstrar ekki alltaf eftir upphæð hlutafjár og allsherjargreining að þessu leyti myndi gera alla framkvæmd þessara mála miklu flóknari. Frumvarpinu er því ætlað að taka til bæði stórra og smárra fyrirtækja, sem rekin eru í formi hlutafélags. Á einstaka stað í frumvarpinu er þó tekið tillit til þarfar fyrir mis- munandi reglur, m. a. vegna stærðar hlutafélags." Það er bæði satt og rétt, sem í athugasemdum með íslenska frumvarpinu til hlutafélagalaga seg- ir, að mest hliðsjón hafi verið af dönsku hluta- félagalögunum við samningu frumvarpsins. Það gleymdist aðeins að geta þess, að í Danmörku eru í gildi tveir lagabálkar, er fjalla um félög með takmarkaða ábyrgð (hlutafélög), og að íslensku hlutafélögin sé sniðin eftir öðrum þeirra. Horft hafi verið framhjá ákvæðum hinna laganna. Þeir lagabálkar, sem mynda þannig til samans megin- réttarreglur um hlutafélög í Danmörku, eru lög nr. 370 frá 13. júní 1973 um „aktieselskaber" og lög nr. 371 frá 13. júní 1973 um „enpartssel- skaber". Sem sjá má hafa lögin fylgst að, þau hafa verið útgefin sama dag, þ. e. 13. júní 1973, einnig skyldu þau öðlast gildi 1. janúar 1974. í stuttu máli má segja, að lögin um „aktiesel- skaber", sem líkjast íslensku hlutafélagalögunum, séu fremur ætluð fyrir stærri fyrirtæki með mörg- um hluthöfum, en lögin um „anpartsselskaber" séu sniðin fyrir hin minni. í hvorugum lögunum er þó gert ráð fyrir takmörkunum á stærð félag- anna, þannig er ekkert, sem mælir gegn því, að jafnvel stærstu fyrirtæki séu rekin sem „anparts- selskaber", og mjög lítil fyrirtæki sem „aktiesel- skaber". Þess ber að geta, að í nýjum hlutafélagalögum Svía, er tóku gildi í ársbyrjun 1977, er gerður greinarmunur á stórum hlutafélögum og litlum með þeim hætti, að minni félögin eru undanþæg mörgum ákvæðum laganna. Þó ekki hafi það ináð fram að ganga á sínum tíma skal það nefnt, að sænskir fræðimenn í félagarétti voru þess mjög fýsandi, að réttarreglur um hlutafélög væru al- farið aðgreindar eftir stærð fyrirtækjanna. II. Munurinn á „aktieselskab" og „anpartssel- skab" i dönskum rétti. Sem áður greinir hefur danski löggjafinn frem- ur ætlast til þess, að stór fyrirtæki með mörgum hluthöfum skyldu rekin sem „aktieselskab". Þetta TÍMARIT IBNAÐARMANNA er þó ekki ófrávíkjanleg regla. Það, sem veldur því, að minni fyrirtæki kjósa heldur félagsform- ið „anpartsselskab" er einfaldari uppbygging og minni formkröfur. Ef lögin um „anpartssel- skaber" og lögin um „aktieselskaber" eru borin saman grein fyrir grein, kemur fljótt í ljós, að fyrrnefndu lögin eru stuttorð og gera smáatriðum lítt sls.il, og gefa mönnum þannig frjálsari hendur um reksturinn. Samsvarandi greinar síðarnefndu laganna hafa ítarleg og ófrávíkjanleg fyrirmæli að geyma. I mjög mörgum atriðum er þó lítill sem enginn munur á þessum tveim lagabálkum, og víðs vegar í lögunum um „anpartsselskaber" er vísað til hliðstæðra ákvæða laganna um „aktie- selskaber". Hætt er þó við, að munurinn eigi eftir að aukast, þar sem ljóst er, að vera Dana í Efnahagsbandalagi Evrópu kemur til með að hafa margvíslegar breytingar í för með sér á lögum um „aktieselskaber". Ástæðan er sú, að stjórn Efna- hagsbandalagsins leggur ríka áherslu á, að sam- ræma lagareglur aðildarlandanna varðandi stærri fyrirtæki, einkum vegna fjölþjóðlegra fyrirtækja, sem flest hafa valið rekstri sínum hefðbundið hlutafélagsform („aktieselskab"), enda er það rekstrarform eðlilegt í löndum, þar sem kaup- hallarviðskipti þrífast. Að breyta rekstri fyrir- tækja úr „aktieselskab" yfir í „anpartsselskab" er tiltölulega auðvelt. Því má ætla, að mörg dönsk „aktieselskaber" muni breyta rekstri sínum yfir í „anpartsselskaber" verði reglur Ehiahagsbanda- lagsins of strangar og íþyngjandi. Hér á eftir verður getið nokkurra atriða, sem er skipað á annan hátt í „anpartsselskab" heldur en í „aktieselskab". Upphœð hlutafjár Upphæð hlutafjár í „aktieselskab" skal minnst vera 100.000 dkr., en í „anpartsselskab" er lág- markið 30.000 dkr. Samkvæmt íslensku hlutafé- lagalögunum skal hlutaféð vera 2.000.000 kr. hið lægsta, sbr. 1. gr. Eigin hlutabréf „Aktieselskab" má eiga 10% eigin hlutafjár, en „anpartsselskab' 'leyfist slíkt alls ekki. í 46. gr. íslensku hlutafélagalaganna segir, að „hlutafélag má aldrei sjálft eiga meira en 10% af eigin hluta- fé". Varasjóður í „aktieselskab" er skylt að leggja hluta af árs- ágóða í varasjóð, og er 108 gr. 1. mgr. íslensku lag- 3

x

Tímarit iðnaðarmanna

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit iðnaðarmanna
https://timarit.is/publication/365

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.