Vikan


Vikan - 16.10.1952, Blaðsíða 13

Vikan - 16.10.1952, Blaðsíða 13
VIKAN, nr. 40, 1952 13 AL JOLSON: rússneskur Gyðingur sem varö heimsfrægur. AL JOLSON — kvikmyndaleikar- inn og söngvarinn, sem lést í fyrra — var sennilega eini leikarinn í Bandaríkjunum sem nokkurntíma féll af frjálsum vilja frá sextán milljón króna kaupkröfu. Hanri var líka eflaust eini leikarinn í Banda- ríkjunum, sem ekki hafði hugmynd um, hvenær hann var fæddur, og hann var vissulega sá leikarinn bandaríski, sem hlotnaðist sá heiður að leika aðalhlutverkið í fyrstu tal- myndinni. Þar á ofan átti það fyrir honum að liggja að leika aðalhlut- verkið í þeirri mynd bandarískri, sem skilað hefur hvað mestum ágóða til þessa; það var myndin The Singing Fool, og tekjurnar af henni námu um 200 milljónum króna. Vikukaup Jolsons var um eitt skeið rösklega 500,000 krónur, og þetta kaup fékk hann í sex mánuði, þ<5 hann gerði ekki handtak! Auðvitað var hann fús til að vinna. En svo vildi til, að vinnuveitandinn hans — United Artists — vantaði handa hon- um gott kvikmyndarhandrit, svo það kom í hans hlut að gera nákvæmlega ekkert annað en spila golf og sækja kaupið sitt — um 14 milljónir króna eftir núverandi gengi! Það var i lok þessa tímabils sem hann afsalaði sér réttinum til 16 milljóna króna í viðbót. Kreppan var skollin á og Joseph Schenck, góðvin- ur Jolsons, var í miklum kröggum. Samkvæmt samningi, átti Jolson þessar miiljónir inni. En hann reif samninginn i skrifstofu Schencks, sem þá var forstjóri United Artists. „Við skulum sleppa þessu! Ég geri ekkert og þið getið hætt að borga mér." Dæmdur til dauða. Al Jolson fékk berkla í æsku. Þeg- ar hann leitaði til læknis, var honum sagt, að ef hann kæmist ekki frá New York, yrði hann dauður eftir sex mánuði. Þetta læknisráð var ókeypis, sömuleiðis lyfseðillinn, sem þeir fengu honum, og lyfið, sem hann átti að fá. En þegar hann fór að sækja það, uppgötvaði hann, að hann átti að greiða tiu cent fyrir flösk- una. Hann átti ekki tíu cent — og lyfið eignaðist hann aldrei. Það skipti þó kannski ekki máli, því að án þess batnaði honum og án frekari læknishjálpar. En hann gat að vonum ekki gleymt því, hvernig honum varð innanbrjósts, þegar hann hafði ekki einu sinni efni á að eign- ast ókeypis lyf. Hann taldi sig þá dauðadæmdan mann. Og nokkrum árum seinna, þegar hann var orðinn ríkur, mundi hann þetta enn, og upp frá því gaf hann tugi og jafnvel hundrað þúsunda á ári til hjálpar fátækum berklasjúklingum. Afmæli í maí. Al Jolson — leikarinn og söngvar- inn heimsfrægi — vissi ekki hvenær hann var fæddur! Hann taldi sig vera eitthvað á sjötugsaldri, þegar hann lést i fyrra. Hann var fæddur i Rúss- landi. Poreldrar hans voru blásnauð- ir Gyðingar. Þeir voru ekki að hafa fyrir þyí að leggja afmælisdag eins krakkabarns á minnið. En eftir að Jolson var orðinn 'f rægur, vildu vinir hans gefa honum afmælisgjafir, svo að hann varð að velja sér afmælis- dag. Hann vissi, að hann mundi litið græða á því að velja sér afmælisdag í haustmánuði, því leikarar eru oft- ast félitlir í byrjun leikárs. Aftur á móti geta þeir verið talsvert f jáðir á vorin, svo að Jolson ákvað að hafa íæðst í maí — nákvæmlega tiltekið 26. maí. Jolson var barn að aldri, þegar hann fékk fyrsta hlutverkið sitt. Þetta var í leikriti, sem nefndist Eörn Gyðingahverfisins. Honum var aðeins ætluð ein setning; hann átti að æða inn á leiksviðið og óskra: „Drepum Gyðingana!" Faðir hans var ákaflega hreintrúaður Gyðingur. Þegar hann frétti, að sonur hans heimtagi dauða yfir alla Gyðinga á hverju kvöldi, munaði minnstu að leiklistarferli Jolsons væri þar með lokið. Trébekkur í garði. Jolson var allslaus, þegar hann fyrst lagöi leið sína til New York. Hann komst til borgarinnar sem launfarþegi í járnbrautarlest. Og eft- ir að þangað var komið, varð hann um hríð að gera sér að góðu að eiga ekki annan svefnstað en trébekk 5 skemmtigarði. Og hann fékk ekki matarbita dögum saman. En hann gafst ekki upp og svo fór hann að fá svolitil hlutverk. Svo urðu hlutverkin stærri og svo komu talmyndirnár og Jolson varð fræg- ur um allan heim. Það var þá sem hann varð að velja sér afmælisdag, þá sem hann hafði efni á að afsala sér 16 milljónum króna á einu bretti. Tvær myndir voru gerðar um æf i hans Al JOLSON hætti kvik- myndaleik að mestu fyrir 1940. Þó kom hann enn fram í nokkr- um revýumynd- um á stríðsárun- 'um. En það var ekki svo aðskilja, að hann væri gleymdur. Og 1947 var búin til kvikmynd um æfi hans með Larry Parks í aðalhlut- verkinu. Jolson söng sjálfur alla söngvana, og þessi mynd Varð svo vinsæl, að larry Parks' framhaldsmynd var búin til tveimur árum síðar. Henni var líka mjög vel tekið og því var þriðja myndin ákveðin, þar sem Jolson skyldi ekki ein- asta syngja, heldur einnig láta sjá sig. En áður en þeim áformum varð hrint í framkvæmd, lézt hann af hjartaslagi. PÓSTURINN Framháld af bls. 2. stofuna í lagi, en saumakörfuna I eins mikilli óhirðu og þig langar til. Ef þetta er þér ofviða, sé ég ekki annað en að þú verðir bara að ganga út og hengja þig — en manninum þínum mundi þá vafalaust gremjast hvað þú gerir það ófaglega og sóða- lega. Svar til Hönnu: Inntökuskilyrði Leiklistarskóla Þjóðleikhússins eru þau að nemandi sé 16—25 ára, hafi lokið gagnfræða- prófi eða hafi aðra sambærilega menntun og að málfræði sé lýtalaust. A inntökuprófi flytur nemandi eitt ljóð og atriði úr tveim leikritum. Það er því bezt fyrir þig að búa þig undir þennan skóla, taka gagnfræðapróf og æfa þig að lesa upp. Þú hefur 6 ár til stefnu. Síðari spurninguna geymum við þar til seinna. Hattó Vika! Viltu vera svo góð að svara þess- um spurningum fyrir mig? 1. Hvað á ég að vera þung. ég er 1S ára? 2. Hvað á ég að gera við varirnar á mér þœr eru svo þurrar? Fáfróða Sakaria. P.s. Viltu svara þessu sem fyrst ég er svo spennt. Við getum ekki sagt þér hvað þú átt að vera þung, því við vitum ekki hve há þú ert. Fáðu þér varasalva í næstu lyfja- búð og varastu svo að sleikja var- irnar. Eg hef skrifað þér einu sinni áður og ekki fengið svar, en nú reyni ég aftur og vonast til að verða heppn- ari. Er hægt að fa !yA.fga" litfilmur í algengar kassavélar, t. d. 6X9__620 umfram allt sendið mér svar fljótt L. M. N. Verzlunin Týli í Austurstræti hef- ur Agfa-litfilmur, 6X9 á tréspólum. Afgreiðslustúlkan sagði nú samt að kassavélar væru varla nógu góðar til að taka; litmyndir, þó það sé hægt. Hver man nú eftir Mary Pickford? Þeir eru orönir fáir. En það er vafasamt, hvort nokkur kvikmyndastjarna hefur nokk- urntíma notiö eins mikillar hylli eins og hún. VIKAN segir frá henni í næstu viku. . Getur þú Vika mín góðfúslega tjáð mér svör við eftirfarandi spurning- um. 1. A vegum hvers eða hvaða félags hafa vcrJcstjóranámskeið farið fram ? 2. Hafa slik námskeið eingöngu verið miðuð við fiskaðgerð og fisk- mat ? 3. Hvað langan tima taka svo þessi námskeið ? Jt. Verða slík námskeið á árinu 1952 eða síðar? Vœnti ég nú svars við þessum spumingum. Verkaviaður úti á landi. Á vegum Fiskimats rikisins hafa farið fram námskeið fyrir matsmenn. Eitt slíkt námskeið verður haldið eft- ir áramót og nokkuð margir menn hafa þegar tilkynnt þátttöku sina. Ef þú hefur áhuga fyrir þessu skaltu skrifa Fiskimati Ríkisins í Hamars- húsinu i Reykjavík, fá nánari upp- lýsingar og tilkynna þátttöku þína. Því miður vitum við ekki af öðr- um námskeiðum fyrir verkstjóra.

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.