Vikan


Vikan - 11.12.1952, Blaðsíða 5

Vikan - 11.12.1952, Blaðsíða 5
llciilqn jíh < Gilsbakkapula 2&.TT er á jólunum, koma þau senn, o þá munu upp líta Gilsbakkamenn, ¦"/'i upp munu þeir Iita og undra það mest, ¦k.'J úti sjái þeir stúlku og blesóttan best, úti sjái þeir stulku, sem um talað varð: „Það sé ég hér ríður hún Guðrún mín um garð, það sé ég hér riður hún Guðrún mín heim." Ot kemur hann góði Þórður einn með þcim, út kemur hann góði Þórður allra fyrst, hann hefur fyrri Guðrúnu kysst, hann hefur fyrri gefið henni brauð, — tekur hana af baki, svo tapar hún nauð, tekur hana af baki og ber hana inn í bæ. „Kom þú sæl og blessuð," segir hann æ, „kom þú sæl og blessuð, keifaðu inn, kannski þú sjáir hann afa þinn, kannski þú sjáir hann afa og ömmu þina hjá, þinar fjórar systur og bræðurna þrjá; þínar fjórar systur fagna þér bezt; af skal ég spretta og fóðra þinn hest, af skal ég spretta. reiðtygjum þín; leiðið þér inn stúlkuna, Sigríður mín, leiðið þér inn stúlkuna, og setjið hana í sess." „Já," segir Sigrfður, „fús er ég til þess; ja," segir Sigríður, — kyssir hún fljóð — „rektu þig ekki f veggina, systir min góð, rektu þig ekki í veggina, gakktu með mér." Koma þær inn að húsdyrum og sæmilega fer; koma þær inn að húsdyrum og tala ekki orð, þar situr fólkið við tedrykkjuborð, þar situr fólkið og drekkur svo glatt, fremstur situr hann afi með parruk og hatt, fremstur situr hann afi og anzar um sinn: „Kom þú sæl, dóttir mín, sittu hjá mér, — nú er uppi teið og bagalega fer; nú er uppi teið, en ráð er við því, ég skal láta hita það aftur & ný, ég skal láta hita það helzt vegna þín, — heilsaðu öllu fólkinu, kindin min, heilsaðu öllu fólkinu og gerðu það rétt." Kyssir hún á hönd sína og þá er hún nett, kyssir hún á hönd sina og heilsar an möðs; allir í húsinu óska henni góðs, allir í húsinu þegar í stað taka til að gleðja hana, satt er það, taka til að gleðja hu.ua. Ganga svo inn Guðný og Bósa með tekettlinn, Guðný og Bósa með glóðarker. Anzar hann afi: „Nú líkar mér;" anzar hann afi við yngra Jón þá: „Talitu ofan bollana og skenktu þar á, taktu ofiui bollana og gáðu að því, sparaðu ekki sykrið að hneppa þar í, sparaðu ekki sykrið, því það hef ég til, allt vil ég gera Guðrúnu í vil, allt vil ég gera fyrir það fljóð; langar þig í sírópið, dóttir mín góð? Iangar þig í sírópið?" afi kvað. „Æi ja, ja, daindi þykir mér te." „Ma ég bjóða þér mjólkina?" — „Meir en svo sé." „Má ég bjóða þér mjólkina. Bið þú þá við. Sæktu fram rjóma í trogshornið, sæktu fram rjóma, Vilborg, fyrst, — vertu ekki lengi, þvi stúlkan er þyrst, vertu ekki lengi, því nú liggur a." Jón fer að skenkja & bollana þá, Jón fer að skenkja, ekki er það spé, sírópið, mjólkina, sykur og te, sirópið, mjólkina, sýpur hún á; stett mun það vera. „Smakkið þið á." Sætt mun það vera; sýpur hún af lyst, þangað til ketillinn allt hefur misst, þangað til ketillinn þurr er í grunn, þakkar hún fyrir með hendi og munn, þakkar hún fyrir og þykist nú hress. „Sittu nokkuð lengur til samlætis, sittu nokkuð lengur, sú er mín bón". Kallar hann afi á eldra Jón, kallar hann afi: „Kom þú til min, — sæktu ofan í kjallara messuvín, sæktu ofan í kjallara messuvín og mjöð, ég ætla að veita henni, svo hún verði glöð, ég ætla að veita henni vel um stund." Brátt kemur J6n á föður síns fund, brátt kemur Jón með brennivínsglas, þrífur hann Staupið, þó það sé mas, þrífur hann staupið og steypir þar á; til er henni drukkið og teygar hún þá, til er henni drukkið ýmislegt öl, glösin og skálarnar skerða hennar böl, glösin og skálarnar ganga um kring, gaman er að koma á svoddan þing, — gaman er að koma þar Guðný ber ljósið í húsið, þá húmið að fer. Ljósið i húsinu logar svo glatt, amma gefur brauðið, og er það satt, amma gefur brauðið og ostinn við; Margrét er nö skemmta að söngvara sið, Margrét er að skemmta, það er henni sýnt, — þá kemur Markús og dansar svo fínt, þá kemur Markús í máldrykkjulok; leikur hann fyrir með Jalíim sprok, leikur hann fyrir með lystugt þel. — Ljóðin eru þrotin og Hfið þið vel. Kolbeinn Þorsteinsson prestur (t 1783). Jólasveinamir vom synir Grýlu og X.eppa-L.úða. Baunar er það sumra manna mál, að Grýla hafi átt þá, áður en hún giftist Leppa- Iiúða, og greinir þó ekki frá fað- erni þeirra. Jólasveinar heita svo eiginlegum nöfnum: 1. Stekkjastaur, 2. Gilja- gaur, 3. Stúfur, 4. Þvö'rusleikir, 5. Pottasleikir, 6. Askasleikir, 1. Faldafeykir, 8. Skyrgámur, 9. Bjúgnakrækir, 10. Gluggagægir, 11. Gáttaþefur, 12. Ketkrókur og 13. Kertasníkir. En því eru þeir þrettán að tölu, að hinn fyrsti kemur þrettán dög- um fyrir jól, síðan einn á hverj- um degi og sá síðasti á aðfanga- dag jóla. A jóladaginn fer hinn fyrsti burt aftur, og svo liver af öðrum, en hinn síðasti á þrettánda dag jóla ...... Það virðist eftir áður sögðu, eng- um efa bundið, að jólasveinar hafi verið þrettán að tölu, hefur þó ekki öllimi borið saman um það atriði, heldur en um faðerni þeirra. Segja sumir, að þeir hafi ekld ver- ið fleiri en niu, og bera fyrir sig þulu þessa: Jólasveinar einn og átta ofan komu af fjöllunum. í fyrrakveld, þá fór ég að hátta, þeir fundu hann Jón á Völlunum. En Andrés stóð þar utan gátta, — þeir ætluðu að færa hann tröllunum; en hann beiddist af þeim sátta, óhýrustu köllunum, og þá var hringt öllum jóla- bjöllunum. Jón Arnason. Jólasveinninn á forsíðunni er Guðný Pétursdóttir listdansari. Hún stundaði nám úti í London, kcnnir dans hér hcima, dansaði fyrir skcmmstu citt af aðalhlut- verkunum í Ólafi liljurós leikfé- lagsins. Hjálmar Bárðarson tók myndina. Snjóinn pantaði hann — en pönt- unaraðfcrðin cr framlelðsluleynd- iinnfil. Ennfrcmur tók hann mynd- ina inni hjá sér, en við skulum líka hafa sem fæst orð um það.

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.