Vikan


Vikan - 12.06.1958, Blaðsíða 9

Vikan - 12.06.1958, Blaðsíða 9
«^^ FAGRIK MUNIR ÚR GULLI OG SILFRI Sendum gegn póstkröfu. Guðlaugur Magnússon SKARTGRIPAVERZLUN Laugavegi 22 A. — Sfmi 15272. Valur- Vandar- Vöruna SULTUR — AVAXTAHLAUP MARMELÁÐI — SAFTIR MATARLITUR — SÓSULITUR EDIKSÝRA — BORÐEDIK TÓMATSÓSA — ISSÓSUR — Sendum um allt land — Efnagerðin Valur h.f. Box 1313. — Slmi 19795 — Reykjavík. .—------------- -¦-?.---.-i.-^_ frá mínum bœjardyrum skrlfar fyrir kvenfólkið, um kvenfólkið og hugðarefni þess TRICHLORHREINSUN (ÞURRHREINSUN) *!*$#¦ Bj(f)RG SÓLVALLAGÖTU 74 • SÍMI 13237 BARMAHLÍO 6 SIMI Z3337 Prjónastofan Hlín h.f. Skólavörðustig 18. Símar 12779 og 14508. Prjónavörur höfum við framleitt í síðastliðin 25 ár úr íslenzku og er- lendu garni. Höfum ávallt á boðstólum fyrsta flokks vinnu, og fylgjumst vel með tízkunni. Sendum gegn póstkröfu um land allt. Ég þakka þeim sem verzlað hafa í Söluturninum við Arnarhól ánægju- leg kynni, og bið þá um að beina við- skiptum sínum í Hreyfilsbúðina. Pétur Pétursson. LITLA BLIKKSMIÐJAN Nýlendugötu 21 A. Sími 16457. Smíðar meðal annars: Þakrennur, allar stærðir og gerðir. Þakglugga, allar stærðir og gerðir. Oliukassa í báta og skip. Benzíngeyma í bíla og báta. Loftrör, allar stærðir. Lóðabala. Lofttúður o. fl. SPJALL FRA ^VIÞJOÐ í sænskum sambýlishúsum 'dru öll nýtízkuþægindi feg var búin að koma mér fyrir úti á svölum í glamp- andi sólskini og hita og næstum farin að mala af vellíðan, eins og maður gerir þegar maður er í fríi og hefur ekki svo mikið sem einn einasta óhreinan kaffibolla eða ólesna próf- örk á samvizkunni — en þá laust því allt í einu niður ít kollinn á mér, að enn á f^g eina kvennasíðu ófyllta,4 til aS hafa unnið fyrir ka'^pjnu sem ég var að eyða, og rit- stjórinn sennilega ^arinn að hugsa heldur óbl'jtt til mín. Og Tíö er ég búin að ná í ritv&ina mína, setja í hana hvíta örk — svo þá vaatar ekkert nema efnið. Wni verður maður víst að löiía til að geta þakið örk- ina svörtum stöfum. ÞaC er "því bezt að líta í kringum sig. fig sit á svölum á sam- hýlishúsi í gamla háskóla- hænum Uppsalir í Svíaríki. Þessi 130 íbúða húsasam- stæða er aðeins ein af f jöl- mörgum í nýju íbúðarhverfi. Mér sýnist íbúarnir vera álíka nýir af nálinni og húsin, því á öllum svölum sitja ungir heimilisfeður og er stór hópur /•a gomlum börn- jí er kannski ekki að st i garðinum af 2—5 á um. Þett óeðlileg >(_ xjppsalir er fyrst °S fr erarst háskólabær og Þang gg sjekij. ungt f^ til toöa sig undir framtíðar- .arfið. Síðan fær það starf ínið sitt hæfi og dreifist og aðrir -verðandi embættis- og "visindamenn koma i saðinn. tbúðirnar hér eru leigu- íbúð'ir, en fyrirkomulagið er annað en við eigum að venjast. Pólk þarf yfirleítt að bíða í fjögur ár, eftir að það hefur sótt um íbúð. Þá borgar það ákveðna upphæð öl að koxnast inn, og síðan hóflega leigu, sem hitinn er innifalin i. Leigjandinn hef- ur svo ráðstöfunarrétt á íbiiðinni þegar hann fer úr henni og selur þá næsta ieigjanda leiguréttinn fyrir sömu upphæð og hann keypti hana á. Sameiginlegar þvotta- og þurrk- vélar. Hér er að sjálfsögðu allt- af heitt vatn i krönum og hverri fbúð fylgir ísskápur US9 McCALL Snið og tvær litlar geymslur í kjallara, 1 kjallaranum eru lika sameiginlegar reið- hjólageymslur og barna- vagnageymslur, og í þess- ari húsasamsæðu eru þrjú þvattahús, þrjú þurrkher- bergi. Mér er sagt að hér í bergi. Mér er sag að hér í Svíþjóð séu engar kjallara- íbúðir í nýjum húsum. Ef einhver húsmóðirinn vill þvo, skrifar hún sig á lista og borgar 5 krónur til um- sjónarmannsins fyrir afnot af þvottavélum í einn dag og þurrkherbergi í hálfan dag. 1 þvottahúsinu er stór þvottavél, sem hægt er að hita í vatnið og skola í og skilvinda, sem skilur vatnið úr tauinu. Þar eru líka stór stálkör á hjólum, svo að auðvelt sé að renna þeim til. Ykkur finnst timinn í þurrkherberginu sennilega kynlega stuttur, en skýring- in er sú, að efir að búið er að hengja upp, er settur í gang blásari, sem blæs heit- um gusti um herbergið og þurrkar þvottinn á ör- skammri stundu. 1 frágangsherbergi er svo ákaflega þung <og fyrir- ferðarmikil rafmagnsrulla. I útliti er hún einna líkust pyndingartæki frá miðöld- um, en hún ku hafa það hlutverk eitt að rulla lök og dúka á stórum keflum. I sama herbergi er áhald, sem „heldur í" stóru stykk- in á móti húsmóðurinni, ef hún vill teygja þau. Vafa- laust uppfinning einhvers lats eiginmanns. Hver húsasamsæða í þessu hverf i er byggð kríng- um ferhyrnt svæði, sem notað er fyrir garð og leik- völl, og þangað má ekki aka bílum. Viðrunartæki. Héðan af svölunum sé ég ýmislegt, sem húsmæðurnar hafa til hagræðis. Á hverj- um svölum er t. d. stöng með nokkrum krókum, sem hægt er að leggja upp að húsinu eða taka fram. Á þessa króka eru hengd föt á herðatrjám til viðrihgar. Og fyrir utan húsin eru allsstaðar grindur, til að berja á teppi, enda virðast hér mikið notuð lítil gólf- teppi, sem auðvelt er að taka ú og berja. Þetta eru kannski ekki merkileg tæki, en | húsmæður vita hversu mikið hagræði er að hafa slíkt. Verzlanirnar fyrir íbúa hverfisins. Hverfið í heild virðist skipulagt þannig að sem þægilegast sé fyrir íbúana. Á einum stað eru verzlanir sem selja matföng og ann- að til daglegs hrúks og á öðrum stað er torg með alls kyns smáverzlunum, einni af hverju tagi. Hér þurfa húsmæournar c.kki að ganga búð úr búð á morgnana og bíða alls stað- ar eftir afgreiðslu. Alic fæst á sama stað og sjálfsaf- greiðslufyrirkomulagið þyk- ir sjálfsagt. Húsmóðirin hengir innkaupatöskuna sína á krók, um leið og hún kemur inn í verzlunina og tekur í staðinn kerru með körfu. Þegar hún hefur tínt i körfuna mjólk, brauð, ný- lenduvörur og kjöt eða fisk færir gjaldkerinn hvern hlut yfir í innkaupatöskuna, um Jéið og hann reiknar sam- aTi verðið. Með þessu móti tekur ekki langan tíma að fara í búðir á morgnana. Sérstakur kaffi- rjómi. Ýmislegt fleira hef ég séð hér sem mér virðist til fyrir- myndar. T.d. fæst hér tvenns konar rjómi: ódýr kaffirjómi í decelíters pappahylkjum, sem þægi- legt er að hella úr og helm- ingi dýrari þykkur rjómi, til að þeyta. Hvorutveggja fæst í eins stórum skömmt- um og óskað er. Það væri alltof langt að fara að telja upp allt það 'sém maður sér öðruvisi en heima, þegar maður ferðast í Öðru landi, enda „orkar jag inta mera" í þessum hita, eins og Svíarnir segja. Islenzkt skyr í útlandinu. Islendingar á Norðurlönd- um þurfa ekki að fara á mis við góða, íslenzka skyr- ið. Maður nokkur í Hróars- keldu, sem unnið hefur á mjólkurbúi á Islandi sendir þeim sem óska reglulega skyr, sem kemur á áfanga- stað nýtt og got. Saltsíld í sænskum legi. Svíar- kunna vel að mat- reiða „Islandssíld" og gera okkur þar oft skömm til. TJm daginn smakkaði ég hér ákaflega góða saltsíld, sem matreidd var á eftirfarandi hátt: Sildin er fyrst flökuð og afvönuð. A % kg. af saltsíld þarf 2% dl. af ediki (4 dl. af ediksýru á mói 6 dl. af vatni) 1—2 dl. af sykri, 1 tsk. af grófum pip- ar og 2 Jauka. Síldin er skorin i smábita og þeir látnir í skál. Edikið er soð- ið með piparnum og vatninu (ef það er notað) og leg- inum hellt yfir síldina, þeg- ar hann er orðinn kaldur. Þá er hunnum lauksneið- um eða hökkuðum lauk stráð yfir og síldin geymd í •eitt dægur, áður en f arið er að borða af henni. Skoðun karlmanns á kveníólki Brosleg finst mér sjón að sjá silki hrundir ganga spannar háum hælum á með hvít-malaða vanga. Hárið stýft við hnakka gróf höfuð svipnum stjórnar Til að standast tizkupróf telpan lokkum fórnar. Þórður Einarsson. 20 MILLJÓN EGG Á ÁRI Milljónamæringurinn sem ekki getur gengið í jakka ÞAD é'r sehnilegast aðeins einn maður í öllum heim- i«\lm, sem orðið hefur milljóna- mæringur á hænsnarækt. Hann er fæddur í Bretlandi, en býr í Ástralíu, þar sem hann hefur látið reisa sér heilmikinn kast- ala (sem hann teiknaði sjálfur) í Werribee, um tuttugu mílna leið frá Melbourne. Úr kastalanum stjórnar hann einu stærsta hænsnabúi heims, að minnsta kosti af þeim sem eru í einkaeign. Og í kringum kastalann standa hús verka- fólksins hans. Hann heitir Jim Carter og er þjóðfrægur maður í Ástralíu. Þetta er heljarmikill risi. Hann er æfinlega snöggklæddur; hann er kallaður Jim á skyrt- unni og segir: Mig klæjar í jakka." Carter kann því ágætlega, þegar hann er kallaður Henry Ford eggjaheimsins. Hann byrj- aði með tvær hendur tómar eins og Ford. Carter segir, að eiginlega hafi hanxi oðrið milljónari af tilvilj- un. í»að voru engir peninga- draumar sem komu honum til að taka sig upp frá Bretlandi og flytjast til Ástralíu. En þeg- ar þangað kom, byrjuðu pen- ingarnir samt að streyma að honum. Hann kom til Ástralíu fyrir 47 árum; hafði verið verkamað- ur í spunaverksmiðju í Lan- cashire. Sömu vikuna sem hann kom til Mebourne, gaf frænka hans honum fáein hænsni. Carter var þá nítján ára. Hænurnar hans byrjuðu að verpa. Hann hafði meir en nóg af eggjum handa sér og móður sinni. Svo að hann fór á stjá á kvöldin og seldi nágrönnunum afganginn. Þetta gekk eins og í sögu. Carter komst að þeirri niður- stöðu, að það værí hægt að lifa á þessu. Spurningin var bara þessi: Úr því það var hægt að lifa sæmilegu lífi á fáeinum hænum, var þá ekki hægt að lifa eins og kóngur á sæg af hæn- um? > • Þetta var vissulega athug- andi. Carter byrjaði að leggja pen- inga fyrir. Þar kom að hann gat keypt sér jörð í Werribee. Þar reisti hann fyrirmyndar hænsnabú. Það leið ekki á löngu þar til hann var orðinn timsvifamesti hænsnaræktar- maðurinn í allri Ástralíu. Og í .dag er svo komið, að hann á l^voki meira né minna en 120,000 varphænur, sem verpa yfir 20 miljónum eggja á ári. 1 hæhsnabúihú er 300,000 ungum ungað út árlega. Það er oft sagt um hænsnabú Carters — og með réttu — að hænurnar hans búi í húsum, sem séu fullkomnir mannabú- staðir. Dagskammturinn á bú- inu er rösklega tuttugu tonn af 70,000 egg á dag og tugir karla og kvenna vinna við hirð- ingu hænsnanna og pökkun framleiðslunnar. Þó er það staðreynd, að af þeim 20,000,000 eggjum, sem hænsnabú Carters skilar árlega einar tuttugu mílur frá Mel- bourne, fer ekki eitt einasta til borgarinnar. Carter sparar • sér 20,000,000 penny á ári með því að flytja eggin yfir landa- mærin til Nýja Suður-Wales. Því að í Victoríu-fylki er eggjaskattur, sem nemur penny á hvert egg, og Carter veit, að stjórnarskrá Ástralíu bannar viðskiptahömlur milli fylkj- anna. Svo að eggin fara öll til Nýja Suður-Wales, þar sem enginn eggjaskattur er til. Og 20 millj- ón penny gera 80,000 sterlings- pund á ári. ^ Carter er brautryðjandi 1 hænsnarækt. Hann varð til þess fytstur Ástraíumanna að hýsa hænsni í múrsteinsbyggmgum. Hann katts steininn vegna þess að honum f annst of miklir pen- 'ingar fara í viðhald & timbur- húsum, Mikið af hænéháíóðrinu &- framleitt á sjálfu'biiinu. Þar era líkakæliklefar, séan taka 6x),000 kassa af eggj'orh, en í h:?erjum kassa eru 30 eggjatylf (ir. Car- ter liefur auk jþess komið sér upp verksmi.ð|a, sem framleiðir umbúðir utan tim eggin hans; honum fannst ástæðulaust að láta aðra hagnast á því. Hann er, eins og allar athafn- ir hans bera með sér, stórhuga framkvæmdamaður. Þegar hann þarf að kaupa fóður kaupir hann heilan járnbrautarfarm í senn. Hann vasaðist í ýmsu á ungl- ingsárunum. Hann var sendill, hjálparsveinn hjá slátrara, verkamaður í frystihúsi og sölu- maður, áður en hann var sendur í spunaverksmiðjuna. Þá var hann 17 ára. Hverju þakkar hann vel- gengni sína? Hann segir: „Ég h^ aldrei verið eyðslusamur. Ég h.ef alltaf verið gætinn í f jár ^^idum. Ég veiti vín þegar sv 0 -fcer undir, en bragða ekki ví 0 gjálfur. Það er of dýrt." Allt líf Ca- A&rs snýgt um hænsnaræktir a Hann 4 f4 önn- ur áhugamá1 jt nann bp^gður sér reynda £ { veioitúr endrum og eins op . sv0 safnar b'ann frí- merkjun1 ' .í1^1111 . er þó fljótœr að bæta vlð:. •• ^En frímerkjaF jafnið mitt ®r .ek M verðmætt. Þ að er nærn PV1 einskis virði." , ÆgaT hann haf?>i lolið við að s' /m.n mer það m'arkverðasta á jærisnabúínu, ba:uð hann mér í festalann og fór _með mig í eld- Ihösið. Þar var kcasan. hans að fást ^váð maL Hún leít uj>p og spurði: „Jæja, hvað á ég að gefa þér í hádegisveð, James? Gerirðu þig ánægðan með eggT1 Og Carter svaraðí: „Já, væna Egg vil ég fá, á það máttu reiða — FRANK SHEIÆY r VEIZTU—? 1 1. 2. 3. 4. k 6. 7. 8. 9. 10. VIKAN VIKAN Hvaða þjóðflokkur er Mörlandar? Hyerjir áttu Siberíu á undan BandaTÍkia- monnum ? J Hvar er skemmst að fara yfir Island? Hvað er Herranótt? Hvert er lárviðarskáld Breta? Hvað er elzta dagblað í Reykjavík? Hver.mælti þessi orð: „Eigi skal höggva.1'? Hver er eini Islendingurinn sem var svo rausnarlegur að láta grafa sig í steinkistu? Hvenær varð de Gaulle heimsfrægur? Hvað í ósköpunum er skriðjárn? 9

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.