Vikan


Vikan - 27.11.1958, Blaðsíða 6

Vikan - 27.11.1958, Blaðsíða 6
Þú og BARNIÐ I SKUGGANUM Vetur ei' genginn í garð. Eins og aðrar árstíðir flytur hann okkur margvíslega gleði, en einnig nokkr- ar áhyggjur. Þá opnast hinir víðu salir skólanna, helzta athvarf barna og unglinga utan heimilisins, kvöld- Ijósin speglast skært í regnlauguðu malbikinu, en skugginn í sundi hjá- götunnar dökknar. 1 honum eiga sum börn athvarf sitt. Þessi skuggi vill ekki hverfa, en verður nokkurt áhyggjuefni foreldr- um og öðrum þeim, sem um uppeldi bugsa. Barnið í skugganum fer sjálfum sér að voða. Barnið í skugganum verður öðr- um börnum hættulegt fordæmi. Barnið í skugganum þýðir vaxandi ógnun við þjóðfélagið. Barnið í skugganum er áhyggju- efni hverri menningarþjóð, en þær eru mislangt komnar að leysa það. Bornir saman við ýmsar aðrar þjóð- ir, stöndum við Islendingar í spor- um byrjandans. Þó má ekki gleyma merkilegu brautryðjendastarfi, sem einstaklingar og félagssamtök hafa leyst af hendi. Meðan enginn sinnti þeim, sem mestir eru smælingjar allra olnbogabarna, fávitunum, réð- ist efnalaus hugsjónakona, frú Sess- elja Sigmundsdóttir, í það stórvirki, að stofna ög starfrækja uppeldis- heimili handa fávita og taugaveikl- uðum börnum. Mig grunar, að róður hennar hafi orðið þungur, en aldrei lagði hún árar í bát og mörgu barni hefir hún bjargað á rúmum aldar- fjórðungi, sem hún hefir að þeim málum unnið. Á öðrum vettvangi hefir Barnavinafélagið Sumargjöf unnið mikið afrek. Ótalin eru þau börn, sem Sumargjöf hefir leitt út úr skugganum qg inn i sólskinsborg- ir sinar. Samt standa mörg börn í skugg- anum enn. Enn er fjöldi barna og unglinga i bráði-i hættu daglega. Hvernig má það vera? Naumur tími handa barninu. Við eigum skóla, eins og aðrar þjóðir, dugandi kennarastétt hefir vaxið upp í landinu, barnabókmenntir okkar hafa auðgast að ágætum verk- um, innlendum og erlendum. Námfús börn koma ekki verr mennt úr skól- um okkar en úr skólum annarra þjóða. Skuggann leggur úr annarri átt, af heimili barnsins, af uppeldis- starfi foreldra sjálfra. Islenzkir for- eldrar í bæjum og kauptúnum verja naumari tíma til uppeldis börnum sinum en tíðkast meðal borgarbúa annarra menningarþjóða. Því stend- ur margt barn í skugganum og fer sjálfu sér að voða. Þetta á sínar ástæður og má ekki líta á það, sem vanrækslu eina. Fólk- ið er flutt úr dreifbýli til bæjanna. Mikill hluti fullorðinna Reykvíkinga er aðfluttur, úr sveitum og fámenn- um þorpum, þar sem lítils eftirlits þótti þurfa með börnum úti við. Fólk, sem þannig gekk sjálfala í uppvext- inum, þykir sínum börnum ekki vand- ara um. Það öðlaðist ekki í bernsku þá dýrkeyptu reynslu borgarbúans, að foreldrar þurfi að verja ákveðn- um tíma daglega til uppeldis barni sínu. Þá skoðun getur enginn innrætt foreldrunum, nema borgin sjálf. Sá, sem sjálfur 6x upp við hættuleysi strjálbýlisins, getur ekki skilið hætt- ur borgarinnar, fyrr en þær kveðja dyra hjá honum sjálfum. Þessu mætti líkja við uppeldis- áhrif götuvitanna. Reykvíkingar ganga oft á móti rauðu hættumerki og brosa kannske ofurlítið að þessu yfirlætisfulla slysavarnarstarfi götu- vitans. Engin umferðaljós tíðkuð- ust heima í þorpinu eða sveitinni þeirra í bernsku, og umferðin í Reykjavík er ekki nógu mikil til þess að allir skilji nauðsyn götuvitans. Samt þykja okkur umferðaslysin nógu mörg. 1 stórborg vogar sér eng- inn maður yfir götu á röngu ljósi, enda er götuvitinn bernskuvinur stór- borgarbúans. Gatan aðal leikvangur. 1 íslenzkum bæjum er gatan aðal- leikvangur barnanna. Þar eyða þau deginum eftirlitslaus og venjast á að sjá um sig sjálf. Hin frökkustu verða lærimeistarar hinna, en teyma þau líka oft út í bráðan háska. Nokk- ur verða fyrir slysum, bíða bana eða varanlegt áfall. Mörgum finnast þau fleiri en svo, að nokkrum tárum taki. En í heild læra börnin að varast um- ferðahættuna. Og umfram allt læra þau, að ekki þarf að hlita forsjá foreldra um hvaðeina. Þennan skiln- ing öðlast þau sjálfkrafa. Ef 3—7 ára barn á að vera sjálfu sér nóg, þegar um líf eða dauða er að tefla, hví skyldi það þá, þroskaðra að aldri, leita til foreldra sinna um litilvægari Foreldrum «g öðrum er vel- komið að skrifa þættinum og lelta úrlausnar & þeim vandamál- um er þeir kunna að stríða við. Höfundur þáttarins mun Ieitast við að leysa vandræði allra er til Iiímis leita. öll bréf sem þættinum eru send skulu stíliiiv til Vikunnar, posthólf 149. Umslagið merkt: „Foreldraþáttur". Gleði og starf í borgum Sumargjafar. atriði, t. d. fjáröflun til sælgætis- kaupa, kvikmyndasókn, útivist á. kvöldum, val leikfélaga og trúnaðar- vina? Börnin hafa vanizt á að ráða hjálparlaust fram úr bráðari vanda. Þannig missa foreldrar, sem láta aðrar skyldur sitja í fyrirrúmi fyrir uppeldisstarfinu, tökin á börnum sin- um, og börnin taka að lifa í lítt takmörkuðu sjálfræði, áður en þau kunna fótum sínum forráð. En á göt- unni leynast fleiri hættur en þær, sem bílarnir valda. Öllum þorra foreldra verður þessi skerðing á myndugleika þeirra ekki Ijós, fyrr en sérstakt tilefni gefst. til árekstra. Þau rumska oft ekki fyrr en hættan kveður dyra hjá þeim sjálfum. Þegar barnið byrjar að reykja, þegar unglingurinn tekur að neyta áfengis, þegar telpa á gelgju- skeiði kemur að morgni heim frá kvöldskemmtun, þá sviptist skýlart frá augum foreldra og þeim verður ljóst, að uppeldi götunnar var ekki hollt. Þetta eru þó aðeins dæmi, sem lesendur þekkja og geta bætt við úr eigin kynnum. Þegar barn og foreldri eru þannig komin, sitt hvoru megin við göt- una, eru hin eðlilegu trúnaðartengsl iofin. Því verður foreldrum oft örð- ugt að skilja erfiðleika unglings^ sem leiðst hefir á glapstigu. Þeim hættir þá til að láta ákafann blinda sig, eins og hægt væri að kippa margra ára vanrækslu í lag með snöggu átaki. Þetta er hættulegur misskilningur. Oftast kostar það langan tíma og ærna fyrirhöfn að leiðrétta villuna, og i mörgum tilvik- um eru foreldrar ekki einfærir um það. Hið ótímabæra sjálfræði var barninu ekki sársaukalaust og í sál- arlífi þess kann fleira að hafa rask- ast en foreldra grunar. Strangleiki og harka kippa því ekki í lag. Barnið hefir líka breytzt. Unglingsárin koma með sína sérstöku erfiðleika: við- kvæmni, einþykkni, sjálfræðisþrá. Þá er of seint að herða á aganum. Á því skeiði á hann að mildast og hverfa. Það eitt er hið rétta framhald góðs bernskuuppeldis. Ef unglingur- inn finnur, að foreldra breztur skiln- ing á erfiðléikum hans, hættir hon- um til að grípa til örvæntingarfullra örþrifaráða, sem valdið geta óbætan- legu tjóni. Þá verður barnið í skugganum auðsæ þjóðfélagshætta. S P AU G Eitt sinn var slaghörpuleikari f eng- inn til að leika undir hjá söngkonu, sem söng falskt. Loks varð hann svo leiður á þessu návæli, að hann skellti aftur slaghörpunni og mælti: „Eg spila á hvítu nótunum, ég spila á svörtu nótunum en þér syngið alltaf á milli þeirra". 6 VIKAN

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.