Vikan

Tölublað

Vikan - 26.08.1965, Blaðsíða 41

Vikan - 26.08.1965, Blaðsíða 41
ur til Týról. Þar var ákveðið, að við skyldum snúa aftur til Hamborgar. Eitt skyldi yfir okkur öll ganga, hóp- inn skyldum við halda lífs eða lið- in. Næturárásirnar hörðnuðu, og við vorum alltaf öll saman í herbergi meðan á þeim stóð — ef eitthvert okkar færi, færum við öll. Fólk æddi fram og aftur í loft- varnabyrgin allan sólarhringinn og lifði í sífelldum ótta og yfirþyrm- andi taugaspennu. Ég var forlaga- trúar og því tókum við aldrei þátt í þessu eyðileggiandi kapphlaupi í byrgin, en biðum heldur þess sem verða vildi í svefnherbergi okkar hjóna. Þegar fyrsta loftvarnarmerki stríðsins vældi í sírenunum 3. sept- ember 1939, þaut ég heim og nið- ur í kiallara með dóttur mína í fanginu. Ég var svo fljótur á leið- inni heim, að við Vala vorum á undan öllum öðrum íbúum húss- ins niður í kiallara. Þá var engin hætta á ferðum. Síðar, þegar hætt- an var á næsta leiti, gerði ég þetta aldrei. I loftvarnarbyrgi fór ég aldr- ei, nema ég væri staddur á gangi úti ó götu, þegar loftvarnarmerki var gefið, en þó mátti enginn vera ó ferli og allir reknir í byrgin. Ég veit ekki, hvort þetta var svona sterk forlagatrú, eða bara slióleiki. — Nei, satt að segja hefur það víst verið þyngst á metunum, að ég hélt, að það myndi gjörsam- lega eyðileggia okkur og gera okk- ur lífið óbærilegt að lifa á sífelld- um flótta — að heiman í byrgin og aftur heim. Þótt aðrir lifðu í sífelld- um ótta, vildi ég ekki gera hann raunverulegri með sífelldum flótta. I febrúar 1945, nokkrum vikum fyrir stríðslok, var gerð ægileg sprengjuárás á Dresden. Þá misstu tengdaforeldrar mínir, mágkona og svili aleigu sína. Systir Mörthu kom til okkar með tvo syni sína — ann- an á fyrsta ári, og hafði hún verið 6 daga á leiðinni, sem annars tók s'ex tíma með lest. Allan þennan tíma var lestin á leiðinni, en vegna hinna tíðu loftvarnarmerkja komst hún ekki hraðar yfir. Þegar merk- in voru gefin, óttu allir að þióta út og dreifa sér um akrana og svo upp í lestina aftur, þegar blósið var af. Konan var alveg eyðilögð á taug- um eftir þessa erfiðleika. Þess vegna létum við það eftir henni að fara öll niður í kjallara kvöld nokk- urt í apríl, þegar loftvarnamerki var blásið, þótt okkur væri það þvert um geð. Ég fór út í kjallara- dyr til að svipast um. Veit ég þá ekki fyrr en þriggia tonna skorsteinn dettur niður við tærnar ó mér. Hefði ég staðið feti framar, hefði ég orð- ið undir. Kiallaradyrnar sneru út á götu. I garðinn bak við húsið hafði fallið sprengja og myndað 10 metra djúpan gíg, sprungið og rifið burtu hálft húsið. Ef við hefðum ekki farið niður í kiallara vegna þrá- beiðni mágkonu minnar í þetta eina skipti, hefðum við öll farizt. Af íbúðinni okkar stóðu aðeins stof- urnar eftir, sem sneru út að götu. Öll hin herbergin voru hrunin í rúst. Þegar við ætluðum að reyna að komast sömu leið upp í íbúðina aftur, sáum við aðeins upp í stiörnu- biartan himininn. Þetta skeði örfáum vikum fyrir stríðslok. Aðeins tvær flugvélar höfðu tekið þátt í árásinni og varp- að samtals fjórum sprengjum. Næstu fióra mánuði urðum við Martha og dæturnar að hafast við í herbergiskytru í útjaðri borgar- innar. Sams konar húsnæði tókst mér að ná í fyrir mógkonu mína og hennar börn. Hamborg var í eldlínunni fram á síðasta dag. I maí var búizt við að barizt yrði á götunum. Af því varð þó ekki. Heimstyrjöldin var á enda, og við vorum öll á lífi. Svo var guði fyrir að þakka. Hefur mér ætíð fund- izt, að einhver æðri móttur eða handleiðsla hafi stýrt mér í gegn- um lífið og gefið mér kraft og for- sjá. VIII Þrátt fyrir þessa ógnartíma, var í lengstu lög reynt að halda óper- unni starfandi. Eftir að loftárásirn- hófust, þurfti að færa sýningartím- ann fram, og í skammdeginu byrj- uðu sýningarnar klukkan þrjú til hálf fjögur, til þess að fólk næði að sleppa heim áður en blósið var í loftvarnaflauturnar illræmdu. Kæmi það fyrir, að loftvarnamerki væri gefið meðan á sýningu stóð, var öllu hrúgað niður í kiallara, og svo var haldið áfram eins og ekk- ert hefði í skorizt, þegar blásið var af. Það var ekki fyrr en um haustið 1944, eftir landgöngu vesturveld- anna í Frakklandi og framrás þeirra inn á þýzka grund. að allt lista- og skemmtanalíf lagðist niður. Þá var öllum leikhúsum og óperum lokað, en ekki fyrr. Þegar svo var komið, gáfu yfir- völdin út þá dagskipun, að allt starfslið við óperuna skyldi látið vinna. Starf það, sem okkur söngv- urunum var ætlað, þótti mér reynd- ar aðeins vera til málamynda. Við áttum að rífa niður sjálfvirkar sím- stöðvar, sem eyðilagzt höfðu af vatni og eldi. Ég neitaði. Eftir á er það eitt af því, sem ég skil ekki hvernig ég komst upp með það. Óperustiórnin hefur sennilega ekki sagt til mín, annars hefði ég vafalaust verið tek- inn fastur. Þeir voru óvenju frjáls- lyndir í Hamborg. Aftur á móti fékk ég harðort bréf frá óperustiórninni, þar sem hóttsemi mín var talin fá- dæma lúaleg og bera vott um al- giöran skort ó „Kammeratshaft". Sennilega hefði þessi neitun mín orðið mér dýrkeypt alls staðar ann- ars staðar í Þýzkalandi. Nokkru eftir að þetta skeði, var **** 'i;;N... %,~h, ¦•¦í^.--:- .¦ Þegar þér fariS út atS verzla, er gott a8 hafa einn svona — INNKAUPAPOKA ÚR VENYL Múlalundur ÖRYRKJAVINNUSTOFUR S.Í.B.S. ÁRMÚLA 16 - REYKJAVÍK. STÆRSTI FRAMLEIÐANDI LANDSINS Á TÖSKUM 0G ÞEGAR ÞÉR FERÐIST, ERU ÞESSAR TÖSKUR OMISSANDI VIKAN 34. tW. 41

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.