Vikan

Tölublað

Vikan - 07.10.1965, Blaðsíða 31

Vikan - 07.10.1965, Blaðsíða 31
urs. Við höfum ennþó sextíu pró- sent". ' Liðsmenn d'Erlons voru óþreyttir og óðfúsir til víga, enda virtist á- hlaup þeirra óstöðvandi framan af. Fyrst varð á vegi þeirra niðurlenzk hersveit, er var lamin sundur og saman. Þeir sóttu framhjá La Haye Sainte og hugðust^ryðjast yfir hóls- inn þar fyrir norðan, en þar urðu ó vegi þeirra brezkar úrvalssveitir, og tók þá heldur að kárna gaman- ið. Franskur höfuðsmaður lýsti því með eftirfarandi orðum: „Við æpt- um Vive l'Empereur og hlupum að skotvirkjunum. En skyndilega var leið okkar lokuð — enskar herdeild- ir, sem falizt höfðu í götutroðning- um, réttu úr sér og skutu ó. okkur úr dauðafæri. . . Einn manna okk- ar féll að fótum mér, hæfður sverðs- höggi. Eg leit upp og sá enska riddara, sem ruddu sér braut inn í fylkingu okkar miðja og kvistuðu okkur niður". Það var tvö þúsund og sex hundr- uð manna sveit úr hinu þungvopn- aða riddaraliði Wellingtons, sem hafði þeyst ofan hæðina og hellt sér yfir franska fótgönguliðið, sem kom slíkt gagnáhlaup mjög á ó- vart. Korpóráll í sveit skozku Gró- mannanna, sem tók þátt í áhlaup- inu, segir svo: „Liðsmenn okkar, klæddir rauðum frökkum og háum bjarnarskinnshúfum, æptu fagnað- aróp og lúðrarnir voru blásnir til árásar. Við vorum allir gífurlega æstir . . . því við heyrðum hólenzku pípuleikarana þenja hljóðfæri sín í reyknum og skothríðinni fyrir neð- an, og sjálfur só ég minn gamla vin Cameron majór, sem stóð uppi á dálitlum hól og lék Johnny Cope mitt í öllum djöflaganginum .... Þeir voru allir Gordonar og sem við riðum framhjá þeim æptu þeir: „Á þá Grámenn! Scotland foreverl Blóð mitt ólgaði og ég þreif fast um hjöltu sverðs míns". Slíkur var hamagangurinn í brezku riddurunum, að eftir að hafa sundrað fótgönguliði d'Erlons héldu þeir óhlaupinu áfram niður í dal- inn, þar sem nærri helmingur þeirra fór forgörðum ( gagnárásum fransks riddaraliðs. En sókn Frakka var stöðvuð í bráðina. Þegar franska fótgönguliðinu hafði verið náð saman á ný, skip- aði Napóleon Ney að taka La Haye Sainte. Ney, sem eins og jafnan var fremstur sinna manna, sá í gegnum orrustureykinn hvar Bret- ar hörfuðu undan skothríð stór- skotaliðs hans. f rauninni var ekki um neitt verulegt undanhald að ræða, heldur var Wellington að- eins að rétta af varnarlínu sína, en Ney tók þetta sem vott þess, að miðfylking Bretanna væri að bila og að nú væri kominn tfmi til að greiða þeim úrslitahöggið. Franska fótgönguliðið hafði ekki haft heppnina með sér til þessa, en að baki þess beið riddaraliðið, sem hafði á sér hið mesta frægðar- orð. Að skipun Neys sóttu nú um tíu þúsund hestaliðar fram á milli La Haye Sainte og Hougomont — á nokkur hundruð metra breiðri víg- línu. Stórskotalið Wellingtons beið þeirra á hálsinum og að baki þess fótgönguliðið. Var því fylkt í þétta ferhyrninga, fimm hundruð til þús- und manns í hverjum og raðirnar þriggja til fjögurra manna þykkar. Það minnti á viðhafnarmikinn miðaldasjónleik, er riddarar Neys þeystu með glampandi hjálmum og blaktandi fjaðraskúfum yfir vel- sprottna rúgakrana. Cavalié Mer- cer, höfuðsmaður í brezka stór- skotaliðinu, sagði svo frá seinna: „Þeir nálguðust steinþegjandi og eina hljóðið, sem heyrðist fró þeim gegnum orrustugnýinn, voru run- hesti sír.um við og leit á verksum- merki. Sumir mannanna höfðu rifn- að í smástykki við sprenginguna, en hann þreif aðeins þéttar í taum- ana, greinilega ólíka ósnortinn af afdrifum þéirra og þeirri hættu. sem hann sjólfur var staddur í. Enginn foringi hefur nokkru sinni notið iafn algers trausts hermanna sinna og hann — en engum var hlýtt til hans. Hvenær sem hann nálgað- ist var muldrað: „Þögn. Hver mað- ur ó sinn stað. Hortoginn kemur". Og fylkingin rétti úr sér eins og við hersýningu". Hvert áhlaupið af öðru koðnaði niður ó ferhyrningum Bretanna, og ur. Þetta vissi Ney og gerði því Napóleon orð um að senda sér nú nóg lið til að gera út af við ensk- inn. Þegar hér var komið, var liðið mjög að kvöldi og keisaranum höfðu borizt fregnir um síharðn- andi órósir prússnesks liðs á hægri fylkingararm Frakka. Hann neitaði því Ney um svo mikið sem eina af hinum fjórtán battaliónum Keisara- lega lífvarðarins, sem hann fram til þessa hafði ekki beitt til orrust- unni. Þessi neitun varð örlagarík, því hún svipti Frakka öllum mögu- leikum ó að greiða meiriháttar at- lögu að Bretunum, meðan þeir voru BANfyrir dömur TRIQfyrlr horra, ban' Frá Brlstol-Myers Now York........... Roll-on deodorants FULLKOMIÐ ÖRYGGI Helldsölublrgdlr O.Johnson&Kaaberht urnar undan þessumóteliandi-hesta hófum, sem minntu á þórdrunur. . . Eg lofaði þeim að halda áfram óóreittum, unz þeir voru í aðeins fimmtíu til sextíu jarda fjarlægð og gaf þá skipunina: „Skjótið". Ár- angurinn varð ógurlegur. Nærri öll fremsta röðin féll í fyrstu hryðj- unni". Þrátt fyrir bráðdrepandi fall- byssuskothríðina héldu riddararnir ófram og réðust af hörku á fót- gönguliðsferhyrninga Wellingtons. „Fyrsta áhlaup þeirra var stórkost- legt", skrifað brezki lautinantinn Macready í dagbók sína. „Jafn- skjótt og brynriddararnir (cuirassi- ers) hleyptu hestum sínum á stökk, beygðu þeir sig ófram svo að hjólm- skraut þeirra minnti á grímur, og þeir virtust albrynjaðir fró hvirfli og niður að söðlinum. Kúlur okkar dundu á þeim og hestarnir jusu og prjónuðu af hræðslu og kvöl". Brezku fótgönguliðarnir skutu af byssum sínum svo tftt sem þeir móttu og neyttu byssustingjanna ef annað þraut, og þrátt fyrir æðis- gengnar atlögur tókst riddurum Neys ekki að rjúfa eina einustu af fylkingum þeirra. En hinar þétt- skipuðu fylkingar voru hinsvegar prýðileg skotmörk fyrir stórskota- Hð, og hefði Ney styrkt óhlaupslið sitt með fleiri fallbyssum f þessum svifum, er hæpið að varnarlína Bretanna hefði staðizt hann. Mac- ready segir svo frá, að skeyti frá franskri fallbyssu hafi eitt sinn kom- ið niður rétt b\á Wellington og bú- ið til hræðilega kjötkássu úr nokkr- um' hermönnum. „Hertoginn vék að lokum hafði jafnvel hinn Ijón- hugaði Ney fengið nóg. Hann dró til baka þær vesælu rytjur, sem nú voru eftir af hans glæsilega ridd- araliði og sneri þeim mót La Haye Sainte. Auk þeirra beitti hann fót- gönguliði gegn hinu hart leikna virki og tókst að ná því. Sá sigur gerði það að verkum að miðfylk- ing Wellingtons, sem nú var mjög tekin að mæðast, var stórum opn- ari fyrir áhlaupum Frakka en áð- TEXAS OIL COMPANY WANTS MAN OVER 30 We need a good man at once and we are willing to pay top earnings. We prefer someone between the ages of 30 and 65 who can sell to industrial and rural property owners. WORTH $ 12,000 Our top men draw exceptional earnings of from $12,000 to $26,000 in a year. This opening js worth just as much to the right man. We furnish complete selling equiment. We take care of all deliveries and collections. Pay earnings in advance. Write a confidential letter to A. A. Dickerson, President, Southwestern Petroleum Corpor- ation, P. O. Box 789, Fort Worth 1, Texas. hvað veikastir fyrir. Prússarnir voru heldur lengi ó leiðinni frá Wavre, en snemma um kvöldið voru þer þó farnir að lóta að sér kveðg fyrir alvöru í orr- ustunni. Þer tóku þorpið Plancen- oit og var þó ekki annað sýnna en þeim tækist að komast að baki meginhers Frakka. Á neyðarstund þessari kvaddi Napóleon tvær battaljónir af gamla lífverðinum sínum til gangáhlaups. Þessir úr- valsgarpar, sem allir áttu fjölda bardaga að baki, brugðu byssu- stingjum sínum og ráku Prússa út úr Plancenoit í afarhörðum götu- bardaga. Napóleon var nú laus við Prúss- ana í bil og gat því gert eina til- raun enn til að tryggja sér sigur- inn. Hann ákvað að spila út sínu síðasta trompi — Gamla lífverðinum — til að rjúfa fylkingar Breta á hinu blóði drifna Jóhannesarfjalli. En nú höfðu Bretar styrkt sig með óþreyttu varaliði og bjðu Frakk- anna óragir. Napóleon fylgdi sjólfur köppum sínum á leið, unz aðeins um hálf- ur kflómetri var eftir að brezku fylkingunum. Þá tók Ney við stjórn- inni, og þegar keisarinn sneri til baka, tók hann við kveðju her- manna sinna — fimm beztu batta- Ijóna franska hersins, er bóru hina frægu bláu einkennisbúninga og hóu bjarnarskinnshúfur. Síðan gengu varaliðarnir fylktu liði upp hallann til móts við fall- og hand- byssur brezku hersveitanna. Mac- ready lautinant lýsir komu þeirra svo: „Klukkan var að verða sjö . . . VIKAN 40. tbl. 31

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.