Vikan

Tölublað

Vikan - 26.06.1975, Blaðsíða 25

Vikan - 26.06.1975, Blaðsíða 25
RENND Heimsókn á Veðurstofu tslands Verkstæði áhaldadeildar er á neðstu hæö veðurstofuhússins, og þar er gert viö veðurathugunartæki og þau prófuð. Ekki er ofmælt, að fátt hafi haft meiri áhrif á lif mannkynsins og lifsafkomu um allan aldur en veðurfarið, enda er þaö svo, að veðurfarslýsingar má finna i elstu rituðum heimildum. Og sögu veðurfræðinnar má rekja allt til Meterologicu Aristó- telesar, en hann var uppi árin 384-322 fyrir Krist. I riti sinu fjallaði Aristóteles ekki einungis um það, sem nú er flokkað undir veðurfræði, heldur kom einnig inn á stjarnfræði. Þeofrastus læri- sveinn Aristótelesar hélt fram ákveðnum kenningum um vinda og veöur, og margar kenninga hans eru áþekkar þeim, sem nú eru f heiðri hafðar. Fyrstu visindauppgötvanirnar, sem höfðu veruleg áhrif á þróun veðurfræðinnar sem visinda- greinar, voru ekki gerðar fyrr en þeir Aristóteles og beofrastus höföu hvilt i gröfum sinum I nær tvö þúsund ár. Arið 1607 fann Galileo Galilei upp hitamælinn, og rúmum þrjátlu árum siöar smlðaöi Torricelli fyrstu loft- vogina. 1 kjölfar þessara upp- götvana hafa fylgt óteljandi upp- götvanir & sviði veðurfræði allt til þessa dags, og stórstigastar hafa framfarirnar verið á þessari öld. Af þeim ber fyrst að nefna bætta fjarskiptatækni, en eins og gefur að skilja er ákaf- lega mikilvægt, að veðurskeyti berist veðurstofum sem hraðast, til þess að spár geti orðið áreiðanlegar. Þá hafði það einnig mikil ahrif á veðurfræði, þegar almennt farþegaflug hófst Þegar netaský eða net- þykkni er á himninum, er sankti ÍVIaria að breiða ullina sina. Ef netþykknið stendur yfir heila nótt eða lengur, er viss von á góðu veðri, en sjái menn það, að Maria láti i svip taka ullina saman, þvi hún á nógum á að skipa, eða með öðrum orðum, að netaskýin hverfi ai' himninum, þá er von veðrabrigða, og er best að taka ráð sin i tima, þvi Maria veit jafnlangt nefi sinu með veður sem annað. (Þjóðsögur Jóns Árnasonar.) Ef heiðskirt er og himinn klár á helga Pálusmessu. Mun það verða mjÖg gott ár, markast það af þessu. eftir seinni heimsstyrjöldina, þvi að þá jukust háloftaathuganir mjög. Síöustu ár hafa svo gervi- tungl komið til sögunnar, sem senda skýjamyndir til veðurstöfa á jörðu niðri, — fariö er að skoða veðrið ofan frá, eins og Markiis A Einarsson veðurfræðingur komst að orðivVeðurfræðin hefur einnig hagnýtt sér tölvutæknina, og nú er farið að mata tölvur á veöur- skeytum, sem þær vinna slðan veðurspár úr. Að visu er Veður- stofa tslands ekki búin slikri tölvutækni enn sem komið er, en hun nýtur góðs af tölvuvinnslu erlendra veðurstofa, sem hún hefur samstarf við. Veðurathuganir á íslandi Islendingar hafa án efa fylgst náið með veðri og veðuriitliti allt frá landnámstið, enda bera islensk þjóðfræði það glögglega með sér, en Arni Thorlacius i Stykkishólmi hóf fyrstur manna á tslandi að fylgjast með veðurfari af visindalegri nákvæmdni árið 1845. Arið 1872 var danska veður- stof an stofnuð og ári siðar tók hún við rekstri veðurathugunar- stöðvarinnar í Stykkishólmi, og á næstu árum setti hiln á stofn veðurathugunarstöðvar vlöar um landið. Islendingar tóku við stjórn veðurathugana hérlendis 1. janúar 1920, en þá var stofn- uð .veðurfræðideild löggildingar- stofunnar, sem dr. Þorkell Þor- kelsson veitti forstöðu, en hann varð jafnframt fyrsti veður- stofustjórinn, þegar Veðurstofa tslands var stofnuð með lögum árið 1926. Slðan hafa tveir aðrir verið veðurstofu- stjórar, þau Teresia Guð- mundsson, sem var veðurstofu- stjóri á árunum 1946 — 1963, og Hlynur Sigtryggsson, sem verið hefur veðurstofustjóri siðan, Lengst af hefur Veðurstofa tslands orðið að búa við það að starfa viðs vegar um Reykja- vlkurborg, en fyrir tæpum tveimur árum flutti stofnunin I nýja byggingu við Bústaðaveg, þar sem fjarskipta- veðurspá-, veðurfars-, áhalda-, og jarðeðlisdeild hennar eru nú til húsa. Þar eru einnig bóka- og skjalasöfn veöurstofunnar varð- veitt, en auk þessarar starfsemi heyrir flugveðurstofan á Kefía- vikurflugvelli undir Veðurstofu lslands. Deildarstjóri flugveður- stofunnar er Borgþór H. Jónsson veðurfræöingur. Veðurstöðvar og veðurskip Alls starfa I kringum 120 veðurathugunarstöövar á vegum Veðurstofu Islands. Um það bil 40 þeirra gera athuganir og senda veöurskeyti fjórum til átta sinnum á sólarhring. Þá eru i kringum 40 svonefndar veður- farsstöðvar, sem gera athuganir þrisvar á dag og senda veður- stofunni mánaðarskýrslur, og loks eru fjörutiu Urkomu- mælingastöðvar. Auk þessara stöðva eru I kringum f jörutiu Islensk skip búin 26. TBL. VIKAN 25

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.