Alþýðublaðið - 07.03.1923, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 07.03.1923, Blaðsíða 2
ALÞYÐUBLAÐIÐ Rauðir liræðir. Eftir Ágúst Jóhannesson. X. Eökstudd reynsla. ... Margur grær sem grenitrén, gust! Vetrar strokin, starir á botnlaus fúafen, fólks um andann lokinn;- kjélkagulur yfir er oddbqrgarahrokinn. ' Steph. G. Stephansson. Bjartar hugsjónir hafa ætíð áft: við örðugleika að etja. Því b.efir jafnaðarstetnan mætt mótspyrnu, að hún vlll gérbréyta ríkpndi þjóðfélagsskipulagi og byggja á rústum þess annað nýtt, — sam- vinnu- og sameignarríki, þar sem allir séú jafn-frjalsbornir, þar sem refcke.rt, lejguþý-rþrífist, AndstæðÍDgar þessarar hug- sjónár, sem skapa 'vill þetta hið nýja þjóðskipulag, stimpast á móti; þeir*eru vegna eiginhags- muna hræddið við,'að það nái fram að ganga, og ekki síður vegna þess, að það hefir þegar fyrir nokkru náð yfirtökum hjá einni stærstú þjóð Norðurálfunnar. Eðliiega stimpast þeir og ham- -ast, svo að oft lfkist það dmkkn- andi manna fálmi, vekja upp alla húgsanlega og óhugsanlega drauga eftir viti og mætti, en pft eru það broslega vanskap- aðar forsendur, sem sn^.ast í af- 'skfæmda umskiftinga í höndum þeirra, gegn sjálfum frumsmiðun- ij|m eða þá eftirhermunum, því að apanáttúran á oft óðul og faUstlárbli f hiigum þessara spek- -inga. En þeir ættu ekkí að vera að þrfeyta sig á þessu, því að það reynist þeim enginn frægð- arför; einu launin og þakklætið, sem frámtíðin geymif þeim til handa, verða sárt enni o§ gulir líjállínr. í>ví ættu þessir náungar að taka til rækilegrar yfirvegunar og eftirbreytni máIs;háttinn:>Bátn- andi rnanni er bezt að lifa<. Hið kátlegasta af ðllu ei* þó, að þegar þessir svo kölluðu >kapi- talístár* éru að bannsyngja sam- eignarhugsióoina niðuf fyrir allar heliur, þá framkvæmá þeir hana þó innan vébanda sinna fýlgi- nautá í fylsta máta og það jafn- yel f stórum stíl daglega með fjölda fyrirtækja. Við skulum þá athuga, hvort ég fer með rangt mál .' Hvað eru hin ýmsu hlutáfélög annáð en sameign? Þrífast þó mæta vel sum þeirra í skjóli ríkjandi þjóðfélags, en yfir höfuð eru þau sameignarfélög, sem menn með miðlungs-fjármálaviti stjórna. Hvað er t. d. »H.f. Eim- , skipáfélag Ís1ands<"annað en sam- eignarfélag ? Lítur þó ekki út ; fyrir annað en það beri sig sæmilega og gefi hluthöfum sín- "to all-álitl«gan arð árfega. Nú, ekki yeit ég betur en að >H.f. ; Kvefdálfur< sé sámeignarfélag, j því að annars bæri þeim að ; fella þetta >H.f.< buttu, en félag i það er gamalkunnugt að þvf að i gefa hluthöfum sínum all-lagc legan skilding í aðra hönd. \ Þannig mætti bendi á mörg j togarafélög o. fl. félög, sem eru sameignarfyrirtæki, en sá ljóður er þar á, : að því að ' eins eigi þessi sámeignarfyrirtæki sér til- verurétt, að það séu hinar svo- kqlluðu hærri stéttir, sem hafa myndað þar nokkur skonar keðju sín á milli, sém hefir þegar háð j í sínar hendur meðsvokölluðu hyggjuviti yfirráðum yfir flestum auðæfum heimsins. Þess ber að gæta, að þetta eru tiltólulega fáir menn af öllum þeim mill- jóna-fjölda, sem heiminn byggja, er hafa myndað þessa sameign- arhreyfingu. Fjöldanum, lægri stétta lýðnum, er ' þeir nefna, hafa þessk hluthafar bygt ót frá öllum sam.eignarrétti. Fjöld- inn fær því ekki nema klipt og skorið fyrir vinnu sína, sem líka er skömtuð. En engu að síður þjóna þessir háu herrar sameignarfyrirkomu- laginu trúlega, — eðlilega; þeir geta ekki annað, því að menn- irnir verða að vera hverir upp á aðra komnir; það er órjúfanlegt -lögmál. Þrátt fyrir marg-endurtekna reýnslu þessafa manna á því, að sameignarfyrirkomulagið hefir 'fært þeim heim sanmnn um raun- verulegt nauðsynjagildi þess, standa þeir og sitja gasprandi um þáð frammi fyrir álþýðunni, að sameignarryrirkomulagið sé f alla staði óhæft, óframkvæman- legt og myndi baraareynast á- lagafjötrar á* þjóðfélagið. Þeir j eru lagnir á að taka munninn fullan af gífuryrðum, jafnvel þót* það sé á móti þeirra eigin sapnfæring. Verði svo einhverj- um að fetta fingur út í þetta markleysuhjal þefrra og gera þá athugasemd, að sameignaríyrir- komulag myndi eins getd þrifist fyrir þjóðfélagið f heild éins og f!a einstaklinga þess, þá þykir það ganga goðgá næst að nefna slfkt. Þeir menn, er þora að láta heilbrigðar hugsanir í Ijósi og andmæla rakalausu moldvirði, eru ósþárt aúsnir auri, ekki eiuungis af þeim, er halda, að það sé höggið nærri eiginhágsmunum þeirra, sem hafa þegar um langt skeið starfað f sameign með sfn- um ltkum, heldur líka afhinum, er þeir, sem kalla sig séreignar- ppstula, hafá blátt áfram' "gert að hornrekum allra lífsþæginda, ^hinu þunnskipaða verkafólks-Iiði sem auðvaldssameignarmenn hafa enn í tjóíúrbandí, en 'þeim aum- ingjum faekkar, sem bétur fer, daglega. En aiþýðán.tijöldi. allra landa, ' er að opna augun og sjá, að sameign getur þrifist jafnt iryr(ir alla sem einstaka; það hafá þeg- ar einstaklingar í smáum og stórum sameigarfélagsskap sýiit oss með fyrirmyndardugnaði ára- tug eftir áratug og eíga Iof skilið ' íyrir, en fyrir hitt, hvérnig þeir hafa beitt sínum sameignarfyrir- tækjum og béita gagnvart fjðld- anum með þvf íyrst og frémst að útiloka hina vinnandi hond frá mestum hluta af ágóða stirf- rækslunnar sog síðast, en ekki sízt, fyrir það, hvernig þeir hafa svo varið heimsauðnum og heims aflinu, eiga þeir fyktu óþökk skilda, enda hata þeir með því reist sér þann minnisvarða, sem uppi verður, meðan heimur bygg- ist, — og hann mun standa óaf máanlegur til viðvörunar komandi kynslóðum. Ef við lítum til baka og yfir- , förum sögu mannlífsins, þá hljót- um við að verða þess fljótlega varir, að sameign Og samvihna hefir átt sér stað í smáum og stórum stít á öllum' Öldum. Það liggur sem rauður þráður yfir landabréf mannlífsaldanna.FIökk» ar hafa barist við flokka . um yfirráð auðs og valda, og þeir ætíð orðið undir í baráttunhí,

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.