Vörður


Vörður - 08.05.1926, Blaðsíða 1

Vörður - 08.05.1926, Blaðsíða 1
Ritstjöri og ábvrgð .flrmaður1' Krislján AíéértSQfi Túngötu'JS,. \t-------------d ÐUR Afgreiðslu- og inn- tvheimfumaður ' Ásgéir Magnússon ícennaríf Útyrf*fn.ii<H : JMLiÖstjór*ii íhalclsflolfeUsiits. IV. ár. Reykjavík 8. maí 1926. 20. blað. Mussolini (X)talar af svölum Chigi-hallarinnar, par sem utanríkisraðu- neytið hefir aðsetur. Paðan er hann vanur að ávarpa Rómverja við hátiðleg tœkifæri. ^ÉL.fi-íkuföi" M.os«íSioliiiiíö§. Vjer höfum áður skýit lauslega frá Afríkuför Mussolinis, sem um allan heim vakfi hina mestu athygli. Hann sigldi af s!að yfir Miðjarðarhafið 8. f. m. það var daginn eftir banatilræðið (og hann halði slóran plástur yfir nef- inu). Á því augnabliki er hann stje á skipsfjöl, bljesu öll ítölsk skip í höfnum og á höfum til heiðurs við il duce, á ráðhúsnnum í öllum ítölskum hafnaibæjum voru fánar dregnir við hún og um kvöldið voru þau skreytt Ijósum frá mæni til jarðar. Herskipið Cavour flutti Mussolini yfir hafið, en mikil flotadeild fylgdi. Mussolini hefir hvað eflir annað í vetur talað beroit og djarflpga ura endurreisn Rómaveldis, um nauðsyn þess að ítaiía verði voldugt nýlenduríki. Landið er of þjeltbýlt, hráefni vantar og markaði fyrir ítalskar vörur o. s. frv. Engurn gat dulist, að för Musjolinis til Tripolis var fyrst og fremst gerð í þeim til»anRÍ, að auglysa heirainum að ítalir legfjja nú allan hug á að efla ný- lendurfki sitt. 1 Trípolis var Mussolini auðvitað tekið með kostum og kynj- um, bæði af innbornum Aröbum og itölskum landnemum. Hann stje á hestbak niður við böínina, reið inn í bæinn og upp á torg- ið. Þar bjélt hann ræðu og sagði m. a.: »Hans hátign konungurinn, sem guð varðveilir og þjóoin elsk- ar, heíir gefið mjer umboð til þess^að flytja þessu landi kveðju sína — þessu landi, sem um eilífð mun verða ítalbt. Hann veit að þjer virðið lögin, og því mun hann vemda yður í dag, á moigun og um eilífð. Sem fulltrúi hans veitist mjer sá heiður að færa þessu elskaða Iandi þær óskir, að það og íbúar þess megi um aldir alda vera auðug, blómleg og hamingjusöm. För mín má ekki veröa skilin sem hver ónnur ejtirlilsferð. Hún cr siaðfesiing á valdi itölsku þjóðarinnar og íakn þess krafts, sem kemur frá Róm og flytur með sjer heiður og sigurtilfinmng á þessar strendur. Örlögin hafa lagt leið okkar að ströndum Afríku, og ekkert geiur framar komið i veg fgrir þessi örlög — ekkert fœr beggt vilja ítala«, Meðan hann talaði svifu sex flugvjelar yfir torginu 0« flot- inn á höfninni skaut viðhafnarskotum. Seinna sama dag hjelt hann aðra ræðu og komst svo að orði: vMiðjarðarhafið var einu sinni vort haf. Jeg vona að það verði það aftur«. Mussolini var tekið með afskaplegum fögnuði þegar hann korn aftur til Róm. Síðan hefir hann flutt hverja ræðuna á fætur annari um hina glæsilegu framtíð, sem ítalía eigi fyrir sjer, um kraft og vilja ítölsku þjóðarinnar, heilagan riett hennar á nýjum löndum, herstyrk hennar og framkvæmdahug o. s. frv. Fascistar hafa lögleilt nýjan hátíðisdag, »fæðingardag« Rómaborgar. Hann var skömmu eftir heimkomu Mussolini og fluttu þá öll blöðin greinar um hina fornu frægð Rómaveldis. Hið opinbera málgagn sljórnarinnar, Tribune, birti kort af Miðjarðarhafinu og þekur það fljúgandi rómverskur örn, er yfir stóð Mare nostrum (vort haf). Auðvitað hafa erlend blöð, sjerstaklega ensk og frönsk, farið hörðum orðum um yfirlæti og ógnanir Mussolinis — ummæli hans verða ekki öðru vísi skilin, en að hann sje reiðubúinn að hefja strið til landvinninga. Flotamálaráðherra Frakka svaraði honum í ræðu í þinginu og sagði að Miðfarðarhafið yrði aldrei framar haf neins sjerstaks stárveldis. Ræðu þessari svöruðu ítölsk blöð »æði gleiðgosalega«, að því er skeyti herma, og hlökkuðu yfir því, að Frakkar gerðust nú ó.róir út af vaxandi krafti ítala. Merkur franskur blaðamaður, sem aðallega ritar um evrópsk stjórnmál, Jules Sauerwein, hefir í Le Matin stungið upp á því að England og Frakkland láti Italiu og Pýskaland fá eitthvað af þeim nglendum, sem þau fengu við friðarsamningana. Með þvi megi komast hjá mörgu erfiðu deiluefni í framtíðinni, því bœði löndin sjeu nú of íbúamörg og vanti hrávöru. MíiUil íitli á IiltliitL Síðastliðið sumar fóru enskir kolanámueigendur fram á launa- lækkun hjá verkafólkinu, og gátu sýnt fram á, að megnið af námunum væri þá rekið með tapi. Verkamenn harðneituðu launalækkun og til þess að skirra vandræðum lofaði stjórnin kola- námuiðnaðinumíillmiklum ityrk til 1. mai þ. á. Gat franlleiðsl- an þannig haldið áfram án launalækkunar, meðan nefnd sjerfræðinga rannsakaði alla málavöxtu og gerði,tillögur um framtidarskipulag iðnaðarins. Nefndin komst að þeirri nið- urstöðu, að höfuðáslæðan til þess, hve illa er komið fyrir kolaiðnaðinum væri sú, að/ram- leiðslan hefði minkað frá þvi sem áður var, og það enda þótt íO'Vo fleiri verkamenn vinni að kolavinslunni nú en fyrir striðið. Og minkun framleiðslunnar er altur þvi að kenna, aðdaglegur vinnutími hefir verið slyttur úr 8 stundum niður i 7. Nefndin segir að framleiðslan geli því að eins haldið áfram, að annaðhvort verði launin lækkuð eða vinnutíminn aftur lengdur um 1 kl.st. Og hún legg- ur til að gripið verði til fyrra úrræðisins. Verkamenn hafa hins vegar neitað algerlega að fallast á hvort beldur væri launalækkun eða lenging vinnutimans. Þeir heimta þjóðnýting námanna og segja, að með því móti megi auka framleiðslumagn þeirra. Nefndin kveðst ekki koma auga á neitt þjóðnýtingarskipulag.sem hún hafi von um að gefist bet- ur en rekstur einstaklinga og fjelaga. Allan siðasta mánuð sátu full- trúar verkamanna og námueig- enda á fundum í London til þess að reyna að ná samkomu- lagi, en það reyndist ómögulegt. Nðmueigendur fjellust á tillög- ur nefndarinnar — en verka- menn stóðu fastir á þjóðuýting- arkröfum sinum. Baldwin forsætisráðherrareyndi hvað eftir annað að sætta, en árangurslaust, Meðallaun enskra kolanámu- manna hafa verið 76 skildingar Baldwin. á viku, en mikill munur er á laununum i hinum ýmsu latíds- hlutum. Sumstaðar (ibetrinám- unum) fá verkamenn 90 sk., annarsstaðar 70 og hinir lægst launuðu enn minna. Pessi laun fengu verkamenn 1924. Pk ár- aði vel fyrir kolaiðnaðinum enska (vegna Ruhr-Ieiðangurs Frakka) og verkamönnum tókst þá að fá ll°/o launahækkun. Seinna náði sterlingspundið gull- gildi og vöruveið fjell. Siðan 1923 hafa laun verkamanna því i raun og veru hækkað um 20°/o. Nefndin segir að þcssi laun geti ekki haldist. Hún leggur til að launalækkunin lendi á hinum best launuðu, og af þeim aftur aðallega á hinum ókvæntu (gift- ir menn fá launauppbót eftir barnafjölda). Einn tölfli hluti enska þjóðar- innar lifir beinlinis á kolanámu- rekstrinum, en ársframleiðslan af kolum er 6000 niilj. ísl. kr. virði og nemur 10°/» af öllum útflutningi Englands. Af þessum tölum má gera sjer nokkra hug- mynd um, hve mjög veltur á gengi kolaiðnaðarins um allan hag bresku þjóðarinnar. Verkfallið hófst 1. maí og hafa siðan borist hingað þessi Skeytl: Khöfn, 1. mai. Simað er frá London, að vegna verkfallsins sje ýmsum skemtistöðum iokað, t. d. dans- leikahúsum. Ennfr. hefir radió- stöðvum verið lokað eða þær takmarkað starfsemi sína. Sorg- arvoltur þjóðarinnar er þannig í ljós látinn á ýmsa vegu. Námumenn, er taka þátt i verkfallinu, eru 1.200.000. Á þriðjudaginn hefst samgöngu- verkfall um alt land. Samkvæmt konungsbrjefi hefir verið útnefnd- ur yfirumsjónarmaður með öll- um matvælafiutningi yfir Erma- sund. Herforingjar hafa fengið skip- anir um að vera við búnir, að slikt neyðarástand komi, að inn- köilun varaliðsins verði undirbúin. Ef blaðaútgáfíj þind/ast verða aUar ötvarpsstöðvar teknar { þjónustu stjórnarinuar. Verkam. og frjálslyndir ásaka stjórnina um seinræði við sáttaundirbúning. Times vonar enn, að úr rætist, en Morning Posi hefir fyrir yfirskrift greinar um málið: Sinovjev sigraði. Telur blaðið enga von um úrlausn i málinu eins og sakir standa. Khöfn, 2. mai. Simað er frá London, að landinu hafi verið skift i tiu umdæmi, til þess hægra verði að sjá fyrir nauðsynjum og þörfum landsbúa, á meðan á verkfallinu stendur. Mitchell Thomson hefir verið útnefndur alræðismaður. Herdeildir hafa verið sendar i námuhjeröðin i Wales, Lanca- shire og Skotlandi. Ársgamalt fjelag, sem starfar am land alt, andirbýr almenna hjálparstarfsemi, rekslur nauð- synlegustu stofnana, maimœla- flutning o. s. frv. Verkfallið nœr nú alls til 5 milljóna manna að meðtöldam járnbrautamönnum, bifreiðastjórum og sporvagnastfór- nm. Flutningar á vegum, sjó- ferðir og hafnarvinna mun leggj- ast niður nœr með öllu, gas- stöðvar og rafstöðvar lokast viða. Framkvœmdanefnd verkamanna krefst stillingar 00 þolgœðis. Batd- win gerir nýja tilraun til sátta. Khöfn, 3. mai. AUar friðarvonir í kolamálinu brostnar. Allsherfarverkfallið ó- hjákvœmilegt. Blaðið Dailg Mail þegar hælt að koma út.

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.