Vörður


Vörður - 26.06.1926, Blaðsíða 4

Vörður - 26.06.1926, Blaðsíða 4
V Ö R Ð U R »Er ekki til setunnar boðið«, segir gamli málshátturinn. »Mikið dekur mannsins ermeð hin nýju goðina svarar til þess- ara alknnnn orðatiltækja í is- lenskn máli: »Mikil era lætin með nýja prestinn !« eða »Skárrri ern það lætin með barniða. Matthías notar hjer nafnorðið dekur, en ekki sðgnina að dekra. Það er Margreir, sem segir »að dekra með«, en ekki Matthias. Þá er komið að tvöfalda grein- inum. Snildarsetningin sem höfund- ur Grettissöga lagði Atla í munn: »Þau tíðkast in breiðu spjótin«, heíir nú lifað allar þessar aldir síðan Grettissaga var skráð. Og hvers vegna skyldi hún hafa lifað, og hví skyldi hún lifa enn á vörum þjóðarinnar? Liklega er það vegna þess, að hún hef- ir haft til síns ágætis nokkuð. Matthias heldur velli. Hann er kunnugur í ríki andans. Og þéssi Hstrimaða smástaka Iætur hann ekki án vitnisburðar. — Þarft verk oggottvinnur Mar- geir Jónsson, ef honum tekst svo vel að safna stökumínæsta hefti Stuðlamála, að hver ein- asta vísa taki fram þessari Matt- hiasar stöku, sem Margeiriþyk- ir svo mjög málgölluð! — Biðum nú og sjáum hvað setur. — — IV. Það er mjer gleðiefni, að Mar- geír tjáir sig nú rímlist hlyntan og að hann hvetur skáldin til að »vanda visnasniðið«. Vona jeg hann sýni það í verki, hve mikils hann metur braglist og formfegurð. Mun nú óhætt að bnast við góðum stökum i næsta Stnðiamálahefti. Þá fer Margeir hlýlegum orðum um sjálfan sig i grein sinni, og skal jeg ekki fjölyrða um það. Hann heiir sjálfsagt unnið eitthvert gagn um dagana, en hann virðist ekki hafa tamið sjer að þræða nákvæmlega götu sannleikans. En það þyrfti hann að gera. Tel jeg mjer skylt að stuðla að því, að hann reyni að venja sig af ósannsögli sinni, þvi að hún skaðar bæði hann og aðra. Skal jeg þess vegna benda hon- um á vers, sem komið gæti honum að gagni. Það er eftir Hallgrím Pjeturs- son. Ræð jeg Margeiri það ráð að hugleiða vers þetta kvelds og morgna, næstu tugi ára. Mun þá varla hjá því fara, að sann- leiksást hans vaxi, ef ekki er út af brngðið ráðinu. En vers- ið er þannig: Hirt'u aldrei, hvað sem gildir, aö hætta á ósatt mál, hvort verja' eða sækja vildir; verður það mörgum tál; munnur sá löngum lýgur, frá Iukku og blessun hnígur; hann deyðir sína sál. Hallgrimur Jónsson. Aths. Þeir Margeir Jónsson og Hallgr. Jónsson hafa nú ritað tvær greinar hvor um »Stuðla- mák í Vðrð og er deilu þeirra nú lokiö hjer í blaðinu. Pólland. Páll ísólfsson leikur i fyrsta sinni á nýja orgelið í Fríkirkj- unni kl. 9 annáð kvöld. Herferð Pilsudskis til Varsjár og brottrekstur srjórnarinnar var auðvitað stjórnlagarof. En siðan heíir hann reynt að löghelga framferði sitt með þvi að láta þingið kjósa nýjan forseta og með þvi að láta mynda stjórn sem hefði þing-meiri-hluta að baki sjer. Á sama hátt reynir hann nú að fá þingið til þess að samþykkja þá stjórnarskrár- StjórnarskiftiíSvíþjóð. Sænska jafnaðarmannaráðu- neytið, sem sitið hefir við völd siðan í jan. 1925, varð að liita í lægra haldi við atkvæða- greiðsln um skipulag vinnu- leysisstyrkja í Neðri deild þingsins um mánaðarmótin og sagði þegar af sjer. Annars Moscicki foraeti i'óllaiius. breytingu, sem hann telur nauð- synlegt, að nái fram að ganga. Höfuð-breytingin er sú, að for- setinn fái rjett til þess að rjúfa þing, og enn fremur frestandi neitunarvald gagnvart þingsam- þyktum. Enn fremur á stjórnin að fá einskonar löggjafarvald, þegar þingið ekki situr á rök- stólum, þó þannig, að það verð- ur eftir á að fallast á lagaboð stjórnarinnar. Um fjárlögin er þess kraíist, að þingið eigi að samþykkja þau í siðasta lagi 4 mánuðum eftir að þau hafa verið ílutt. Ef þingið ekki gerir það, verður frumvarp stjórnar- innar að lögum. AUar þessar kröfur bera nokk- arn keim af fascisma, enda er talið, að jafnaðarmenn, sem styrktu Pilsudski til þess að gera byltinguna, eigi bágt með að fallast á þessar stjórnarskrár- breytingar. Staða Pilsudskis er örðug. Hann hefir brotist til valda með stuðningi hersins og jafnaðar- manna, en hætt er við að örð- ugt reynist að stjórna svo að báðum aðilum líki. Fjárhagur Póllands er bágur og Pilsudski heíir kralist sparnaðarráðstafana. En hvar á að spara? Það hefir t. d. verið talað um að lækka laun járnbrautarmanna. En leyfa jafnaðarmenn það? Pá hefir og verið stungið upp á þvi, að spara útgjöld til hersins — en hvað segir hann við því? Siðustu fregnir herma, að þingið neiti að samþykkja stjórn- arskrárbreytingar Pilsudskis og er búist við því, að stjórnin slíti þingi og taki sjer alræðisvald. Enn fremur er símað, að Pilsudski hafi vikið úr embætti öjlum hershöfðingjum, sem hafi veitt honum mótspyrnu í bylt- ingunni. Æ^^^i^m^mm^^^m Tyrkland. Komist hefir upp um samsæri um að myrða Kemal pasha, og voru merkir Tyrkir við það riðnir. 25 þingmenn úr and- stöðuflokkum Kemal pasha voru handteknir vegna gruns um þátttöku. hefir ráöuneytið stuðst við minnibluta deildarinnar og oft áður farið halloka í atkvæða- greiðslum, en í þetta sinni þótti stjórninni ekki fært að sitja áfram. Fiokkaskipunin í deildinni er þannig: 104 jafnaðarmenn, 65 hægrimenn, 23 bændaflokks- menn, 33 frjálslyndir og 5 kommunistar. Foringi írjálslynda flokksins, Ekmann, myndaði nýju stjórn- ina. Hann er taiinn duglegur og fær stjórnmálamaður, en nokkuð þur og ófrjór. Er ráðu- neyti hans ekki spáð langlifi. Þýskaland. Á mánudaginn fór fram þjóð- aratkvæði um það, hvort ríkið skyldi gialda skaðabætur þýsku þjóðhöfðingjunum, fyrir eignir þær, er það tók af þeim eftir stjórnarbyltinguna. Eru þær virtar á þrjá milliarda gull- marka. Æsiugar voru miklar út af málinu og um helgina sló i blóðuga bardaga i ýmsum bæjum i Þýskalandi. Peir sem gjalda vilja skaðabætur hvöttu skoðanabræður sina til þess að sitja heima. Til þess að skaða- bótalaust eignarnám næði fram að ganga, varð meiri hluti at- kvæðisbærra manna að greiða því atkvæði, en af 40 miijónum atkvæðisbærra greiddu 15 milj. atkvæði gegn skaðabótum en V» milj. með þeim. Tillagan um skaðabótalaust eignanám er þar með fallin. Verður nú þjóð- höfðingjunum greitt eitthvert fje fyrir eignir þeirra, en búast má við hörðum deilum um upp- hæðina. 21. þ. m. er símað um gífur- lega vatnavexti í Saxen og Slezíu og að heil þorp og víða- áttu miklir akrar hafi lagst í eyöi. Herlið var sent til að stoðar fólkinu í þessum hjeröð- um. Elba fióði yfir göturnar í Dresden. * Frakkland. Eftir mikiö þóf hefir Briand loks tekist að mynda nýtt ráðu- neyti og er Caillaux aftur orð- inn fjármálaráðherra. Til greina kom að Poincaré tæki sæti í Heildsala. V. B. K. Smásala. Verslunin hefir nú fyrirliggjandi mikið úrval af fjölbreyttum og vönduðum, mjög ódýrum Teínaðarvörum Pappír og ritföngam allsk. Leður og ssliinn og fiest tilheyrandi skó- og söðlasmiði. Conklíns lindarpennar og "Vílz- ing blýantar. — Saumavjelar handsnúnar og stígnar. » "Vegfitia hagstæðra innkaupa og verðtolls- lækkunar eru vörurnar mjög lágt verölagðar. í*axitai»ir afgreiddar um alt land gegn póstkröfu. Wsii iro KristiásssoD. ráðuneytinu, en Caillaux krafð- ist þess að svo yrði ekki. England. Skeyti frá 23. þ. m. hermir, að enn að nýju muni gerð verða sáttatilraun í kolamálinu, áður en þingið lögbjóði lengri vinnu- tíma í námunum, svo sem stjórn- in leggur til. — 19. þ. m. var simað, að fjárskortur væri byrj- aður að sverfa að námu- mönnum i einstöku hjeruðum. Noregur og ísland. Fyrir skemstu kom á dagskrá í norska þinginu fyrirspurn um meðferð á norskum fiski- mönnum við ísland, og segir i skeyti að allir ræðumenn hafi verið sammála um, að skilyrð- unum fyrir lækkun kjöttollsins hafi ekki verið fulinægt, Islend- ingar ekki látið Norðmenn sæta svo góðri meðferð, sem lofnð hafði verið. Stjórnin kvaðst hafa kvartað undan þessu á íslandi, en vonaðist eftir að samkomulag næðist, því annars yrði að fella samninginn ur gildi. Magnús Guðmundsson ráðherra var staddur á Hjalta- bakka á leið norður í Skaga- fjörð, er hann frétti lát Jóns Magnússonar. Sneri hann þá aft- ur til Reykjavíkur og er væntan- legur hingað á mánudag. Dansk-íslenska ráðgjafanefndin hjelt fundi hjer í bæhum frá 14. —20 þ. m. Nefndin tók þessi mál til meðferðar: Síldarsölulögin. Nefndin at- hugaði þau þegar áður en þau voru staðfest, og er svo um bú- ið, að þau verði athuguð nánar, ef til kemur að þau verði fram- kvæmd. Ætlunin er að tryggja öllum hlutaðeigendum, að full- komins jafnrjettis verði gætt, er lögin koma til framkvæmda. Veiðar 'útlendinga við ísland. Nefndin ræddi um hvaða ráðstaf- anir þyrfti að gera í báðum lönd- unum til að koma í veg fyrir misnotkun rjettarins til veiða i íslenskri landhelgi og til að verka fiskinn í landi, á þann hátt að verkað sje og saltað fyr- ir reikning erlendra manna. Rjettur til vistar á heilsuhæl- um. Nefndin skoraði á stjórnir beggja landanna að koma því til leiðar með brjefaskriftum eða samningi, að sú venja yrði fest, sem hingað til hefir verið rikj- andi, að Islendíngar fái inntoku á dönsk heilsuhæli og Danir á ís- lensk. Endurheimt skjala og forn- minja. Loks hefir nefndin sam- þykt uppkast að samningi um skjalaskifti íslands og Dan- merkjir og sömuleiðis gert til- lögur um skil á fornminjum. Óðinn strandvarnarskipið nýja, kom til Reykjavíkur á mið- vikudagskvöld, og safnaðist múgur og margmenni niður á hafnarbakka til þess að fagna því. Jóri Þorláksson fjármála- ráðherra flutti ræðu af stjórn- palli þéss, fór stuttlega yfir sögu íslenskrar strandgæslu og árn- aði skipstjóranum, skipshöfn- inni og sjálfum „Óðni" allra heilla í nafni ríkisstjórnarinnar og íslensku þjóðarinnar. Sig. Sigurðsson skáld, hafði tekið far á „Óðni" frá Vest- mannaeyjum eftir tilmælum stjórnarinnar til þess að verða viðstaddur afhendingu „Þórs" 1. júlí. En S. S. er sem kunn- ugt er, formaður BjörgunarfjeL Vestmannaeyja, sem selt hefur ríkinu „Þór", og var höfuðhvata- maður þess, að skipiö var feng- ið í upphafi. I ræðu sém Sig. Sig. hélt um borð í „Óðni" á fimtu- dag, er hann afhenti Jóhanni P. Jönssyni gullúr frá Björgunar- fjel. Vestmannaeyja, lýsti hann því m. a. hve mikið gagn hefur orðið að „Þór" við landhelgis- gæslu, veiðafæragæslu og björg- unarstarfið. Prentsmiðjan Gutenberg.

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.