Vörður


Vörður - 03.07.1926, Blaðsíða 3

Vörður - 03.07.1926, Blaðsíða 3
V Ö R Ð U R «0000000000000000000000$ o o O o * o Ö 8 o VOBDUR kemur á laugardögum. Ritstjórinn: Kristján Albertson Túngötu 18, Sími: 1961. Q út O o OAfgreiðslan: J § Laufásveg 25. — Opin \ g 5—7 síðdegis. Sími 1432. [ Ö V e r Ö : 8 kr. árg. C 2 Gjalddagi 1, júlí. < ?OOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOC höfð eflir manni, er sjálfur sá það. Útlend skipshöfn, eitthvað 20 menn, hafði komið á land, og urðu margir skipverjar drukknir i landi. Þeir ljetu ófriðlega og fengust ekki til að fara til skips síns. Hópur af Eyjamönnum stóð nokkuð frá þeim. Þá kemur' sýslumaður þar í einkennisbún- ingi bregður rýtingi, sem hann hafði við beltið, og heldur hon- um á undan sjer, og gengur einn að hópnum, sem hörfaði undan, þegar hann kom að, og skipaði þeim út i bátinn, og eftir mögl nokkurt úr þeim æstustu, fóru þeir þó allir í bátjnn og út í skipið. Samskonar hugrekki og fylgi sýndi Jón Magnússon, þeg- ar hann var orðinn forsætisráð- herra og var komihn til skips í Hafnarfirði, en sneri heim aftur, til þess að koma upp aukalög- reglu og neyða menn, sem höfðu sýnt lögregluliðinu öflugan mót- þróa, til hlýðni við lögin. Þegar Hannes Hafstein, land- ritari, varð sýslumaður í Isa- fjarðarsýslu og bæjarfógeti á Isa- firði, haustið 1895, kallaði Mag- nús Stephensen — eftir ráðum Júlíusar Havsteens amtmanns, Jón Magnússon til þess að verða ritari við landshöfðingjadæmið. Július Havsteen mælti með besta sýslumanninum sínum til starf- ans. Jón Magnússon vann mjög mikið á skrifstofunni. Það varð að líta eftir því á kvöldin, hvort nú mætti lo'ka húsinu, það er að segja, hvort hann væri farinn af skrifstofunni, og heima vann hann langt fram á nætur að hag- fræðisskýrsíum. Honum var á- kaflega ant um „Gúvernörinn", y- svo kölluðu yngri embættis- nokkrir framtakssamir menn komið á fót útvarpsstöð, og er vonandi að hún starfi sem mest og best. Tefur það enn fyrir því, að stöðin geti fullnægt þeim kröfum, sem æskilegt væri að mega gera til hennar, að enn haf'a landsmenn ekki alment fengið sér móttökutæki. Vonandi verður þess ekki langt að bíða, að svo verði. Enginn sér eftir því að hafa eignast gott móttökutæki. En hitt verður að brýna fyrir eigendum þeirra, að þeir kynni sjer sem best með- f erð þeirra, því þá fyrst geta þeir búist við góðum árangri. Fjöldi sjerfi;æðirita eru til um þessi efni, og er mjög auðvelt áð ná í þau. Loftskeyta- og firðtalstöðvar á skipum og í járnbrautarlestum. Loftskeytastöðvarnar á skip- "m þektust fyrst hjer við land á fyrstu skipum Eimskipafjelags- ins Gullfoss og Goðafoss, en svo liðu mörg ár, þar til fleiri íslensk skip bættust við. Byrjaði H./F. mennirnir Magnús Stephensen oft sín á milli, — og ef talað var við landshöfðingjann um að hann hefði mikið að gera, svar- aði hann jafnan: „Jeg hefi ekkert að gera, Jón Magnússon gerir það alt saman". Jón Magnússon gengdi ótal nefndarstörfum, og var þing- maður frá því 1902. Það verður ekki talið upp í tveggja dálka grein. Hann varð skrifstofustjóri á 1. skrifstofu stjórnarráðsins 1904. Bæjarfógeti í Reykjavík 1909, og forsætisráðherra 1917. Hann var hverjum manni hjer- lendum betur að sjer í lögum, þangað til háskólakennarar komu hjer til sögunnar. Meðan hann var bæjarfógeti, kvað jafnan við í stjórnarráðinu, er vandamál bar að höndum: „Hvað skyldi Jón Magnússon segja um þetta?" Og þegar hann várð forsætisráðherra, var hann betur búinn undir það starf að reynslu en nokkur annar maður, sem í ráðherrastöðu hefir komist hjer á landi. Af öllu því, sem hann hefir afrekað í hinu opin- bera lífi á þessu landi munu þó afrek hans í sambandsmálinu vera mest um verð. Þegar sam- bandsmálið var gengið i gegn á Alþingi, og allir vissu, að nú myndi þetta verða lög, hitti sá, sem þetta skrifar, alla ráðherr- ana hvern á fætur öðrum, á sama hálftímanum, og þakkaði þeim fyrir. Sigurður Jónsson sagði: „Það er ekkert mjer að þakka, Jón Magnússon hefir komið því öllu í kring". Sigurður Eggerz sagði: „Þú skalt þakka Jóni Magmissyni, því honum er mest að þakka". — Þá mætti jeg Jóni Magnússyni og þakkaði honum fyrir málalokin. Hann sagði lít- ið, en aldrei hefi jeg sjeð hann með meira gleðibragði, en þegar hann tók í hendina á.mjer í það skiftið. Það sem hann afrekaði í sambandsmálinu, mun vera glæsilegasta endurminningin um Jón Magnússon, þegar timarnir liða^ Jón Magnússon var einhver hinn besti maður. Hann var drengur góður og vinfastur, án þess að vinfestan kæmi fram sem órjettur við aðra. Hann var Kveldúlfur á því, að láta setja upp loftskeytastöðvar á togara félagsins, og er nú svo komið, að allir togarar landsins, að þrem undanteknum, eru útbúnir með nýtísku loftskeytatækjum. Er það sjómönnum mikils virði, og má óhætt að fullyrða, að stöðv- arnar hafi oft unnið skipi og á- höfn ómetanlegt gagn. Auk þess gerir það alla afgreiðslu skip- anna í landi mun fljótari og auð- veldari, að hægt er að tilkynna áður loftleiðis hvenær skipin komi í höfn. Á farþegaskipum hafa loft- skeytatækin afar mikla þýðingu, og er stöðugt unnið að því, að gera þau sem 'allra fullkomnust. Á hinum stóru farþegaskipum, sem ganga yfir Atlantshafið og suður og austur um öll höf, er mikil áhersla á það lögð, að gjöra farþegum lífið sem þægilegast, og eiga loftskeytatækin drjúg- ann þátt í því. í loftinu berast farþegum allar nýjustu fregnir frá umheiminum, og þeir geta stöðugt haft samband við ætt- ekki refsingasamur maður, og þeir, sem vel þektu hann, sögðu að hann væri þrár, þvi að hann yfirgaf mjög seint eða aldrei stefnu, sem hann var sannfærður um að leiddi til góðs. Pólitiskir dómar um hann hrukku af hon- um eins og brim af kletti, hann sýndist ekki verða þeirra var. Hann var vitur maður og fram- sýnn. Hann var hverjum manni gætnari, og seinn til úrskurðar, til þess að reka sig ekki á siðar. Hann var þessu landi góður, „diplómat", og hefir líklega ver- ið fæddur með þeirri gáfu, enda lagði hann snemma stund á utan- rikismál og þjóðarjett. Hann var valmenni, sem hafði vakandi samvisku í opinberum málum. Þótt þeir, sem hann vann með, mættu ekki halda skapi, vegna einhvers, sem að bar, þá var aldr- ei neitt á honum að sjá. Hann var var rólegur, og sat og beið. Það er rjett, sem Guðmundur Björn- sön landlæknir sagði um hann, að „það var þvi líkast, sem þjóð- inni yrði það alt til gæfu, sem hann lagði á gjörva hönd". Að heimili þeirra ráðherra- hjóna var fyrirmynd, vegna mik- illar rausnar og heimilisdygða, þakkar Dr. J. H. mest frú Þóru Magnússon. Jeg skal ekki draga úr því. Hún ræktaði blómin, bæði innan húss og utan, hún var vafningsviðurinn, en hann eikin, sem hún vafði sig utan um, og hún sagði aldrei nokkurri mann- eskju upp trygð eða vinfengi, sem hafði kynst foreldrum hennar, manni hennar eða henni sjálfri. Með Jóni Magnússyni er þá fallinn í valinn sá maðurinn, sem mest hefir unnið að síðasta kapí- tulanum í sögu lands vors, og meðal alls annars hins mikla láns, sem hann varð aðnjótandi, hlaut hann líka það lánið að lok- um, að deyja án þess að hafa sjeð hnignun, elli eða afturför, og með skóna á fótunum. Vaka Nýtt tímarit. Páll E. Ólason prófessor er nýfarinn til Kaupmannahafnar til þess að sita þar fund nor- rænna sagnfræðinga. ingja og vini. Á öllum stærstu skipum Þjóðverja hafa nú verið settar upp „talstöðvar". Var jeg við uppsetningu á einni slíkri stöð í Þýskalandi, sem sett var í E./S. „Hamburg", 22 þús. tonna farþegaskip, sem er í förum milli Þýskalands og Ameríku, og er eign „Hamburg America Line". 1 skip þetta voru að vísu settar fleiri stöðvar, alls fjórar, en þessi talstöð var lang full- komnust í alla staði. Loftskeyta- klefinn á skipi þéssu var mjög þægilega útbúinn að öilu leyti. Varð manni fyrst í hug, þegar inn í hann var komið, að líkara væri nýtiskú landssimastöð, en loftskeytaklefa á skipi. Biðstofa var fyrir framan stöðva-her- bergið, en inn af henni talklefar. Ef einhver farþeganna langaði til að tala heim til sín, þurfti hann aðeins að segja loftskeyta- manni nafn og heimilisfang eða símanúmer, og fékk hann þá samband eftir litla stund. Þessu er fyrirkomið á þann hátt, að loftskeytamaður er í stöðugu - Ráðgert er að nýtt tímarit hefji göngu sína í haust, og hef- ur þegar verið sent út boðsbrjef til áskrifta. Tímaritið nefnist „Vaka". Ritstjórnina skipa 9 eigendur ritsins, þeir Ágúst Bjarnason, Árni Pálsson, Ásgeir Ásgeirsson, Guðm. Finnbogason, Jón Sigurðsson frá Kaldaðar- nesi, Kristján Albertson, Ólafur Lárusson, Páll ísólfsson og Sig- urður Nordal. Tímaritið kemur út í 4 heft- um á ári, 400 bls. að stærð og kostar 10 kr. árgangurinn. Fyrsta hefti (1. h. I. árg. 1927) kemur út í október næstkom- anda. Afgreiðslu og innheimtu annast Helgi Árnason, Safna- húsinu, Reykjavik, og sje boðs- brjef, með áskriftum komin i hans heridur fyrir 1. okt. þ. á., ef menn vilja eiga víst að fá 1. hefti ritsins. Boðsbrjefið hljóða svo: Vjer undirritaðir höfum bund- ist samtökum um að gefa út tímarit handa íslendingum. Á fyrsta fjórðungi 20. aldar hefur orðið bylting í þjóðlífi voru, með margvíslegra hætti og gagngerðara en fyrr eru dæmi til. Þjóðin stendur enn á vegamót- um í flestum "þeim málum, er hana varða mestu: atvinnumál- um, fjármálum, stjórnmálum, heilbrigðismálum, mentamálum og trúmálum. Forn menning og lifnaðarhættir eru að breytast og hverfa, og víða óskapað í skörð- in. Erlend áhrif leita sífelt fast- ar á fyrir auknar samgöngur og viðgang bæjanna. Það er ekki of- mælt, að í þessari iðu eigi marg- ur maðurinn hvorki fótfestu á himni né jörðu, sé jafnóráðinn i, hvað hann eigi að gera sjálfum sjer til farnaðar, föðurlandi sínu til þrifa og hverju hann eigi að trúa, sjer til leiðsögu, um síð- ustu rök allrar tilveru. Vandamál þessi virðast oss of sjaldan vera rædd til nokkurrar hlítar. Hver stjórnmálaflokkur, stjett og trúarflokkur otar sín- um tota, oft með þeirri hlut- tryggú sambandi við firðtalstöð i.landi, sem svo aftur gefur sam- bönd, gegnum venjulegar síma- linur til áfangastaðar, hvert á land sem er. Heyrist að öllu leyti eins vel, og jafnvel betur, en ef talað væri sömu vegalengd i sima. En þetta er aðeins hægt tak- markaða vegalengd, og hefur hún hingað til ekki verið höfð lengri en 80 sjómílur. En sá er galli á samtölum þessum, að ekki getur nema annar talað i einu og er til einskis að grípa fram i, það heyrist ekki. Slíkar stöðvar eru nú ekki ein- göngu hafðar á skipum, heldur hafa t. d. Þjóðverjar sett firð- talsstöðvar í nokkrar járnbraut- arlestir, t. d. þær er ganga milli Warnemiinde og Berlin. Þegar jeg fór þessa leið síðastliðinn vetur, heyrði ég talað frá talstöð i lestinni við mann sem staddur var i Berlín, og við annan sem staddur var í Dresden. Fjekk jeg leyfi stöðvarstjóra til að vera viðstaddur er samtölin fóru fram, og gat þvi sannfærst um drægni, sem horfir í öfuga átt við rjettan skilning. Hitt er þó síst betra, er blöð og timarit leiða þessi mál hjá sjer, en hjala í meinleysi um eitthvað það, sem getur ekki rask'að svefni né kæruleysi nokkurs manns. Vjer ætlum oss að visu ekki þá. dul, að leysa úr öllum þessum vandamálum. Um ýmis þeirra erum vjer ekki sammála. En vjer viljum leitast við að ræða þau, og ræða þau með þeim hætti, er lesöndum megi verða hvöt til þess að hugsa þau með alúð og einlægni og hjálp til þess að átta sig á þeim. Og um það erum vjer allir sammála, að vjer viljum efla menningu og sjálfstæði íslendinga, vjer viljum eigi afsala oss neinu því sem íslenskt er og þjóðlegt, fyrr en fullreynt er, að annað sje oss betra, vjer viljum segja það, sem vjer vitum sannast og rjett- látast um hvern hlut. Tímaritið mun gera sjer far um að geta íslenskra bóka, sem út koma, og flytja rökstudda dóma um allar þær bækur, er af bera að ágæti eða endemum. Með dómum þessum og öðrum grein- um um íslenzkar og erlendar bókmenntir viljum vjer leiðbeina lesöndum vorum um kaup og lestur bóka og stuðla að því að bæta «bókmenntasmekk þjóðar- innar. Vjer munum leggja mikla áherslu.á þetta atriði, ekki ein- ungis af því að bókmenntir eru enn meginþáttur íslenzkrar menningar og ráða miklu um hugsunarhátt þjóðarinnar, held- ur og þess vegna, að það er trúa vor, að hreinskilni og rjettlæti á einu sviði þjóðlífsins hafi áhrif á öll önnur. — Vjer munum og eftir föngum sinna öllum ís- lenskum listum og flytja dóma um þær. Tímarit þetta mun ekki skirr- ast við að segja neinn hlut af þvi að hann sé óvinsæll eða geti fælt kaupendur frá því. Það er ekki gefið út í hagsmuna skyni. Ef á- góði verður af útgáfunni, mun honum verða varið ritinu til eflingar. En á hinn bóginn nær ritið þvi að eins tilgangi sínum, að það fari sem víðast. Því heit- árangurinn. Var hann svo góður, að ekki mun heyrast betur milli Hafnarfjarðar og Reykjavíkur í síma, sem er þó mörgum sinnum styttri vegalengd, en þarna var um að ræða. (Niðurlag.) Einar Arnórsson prófessor og frú hans eru farin til Englands og dvelja þar fram eftir sumri. Læknisprófi hafa lokið á háskólanum Björn Gunnlaugsson (I. s eink., 202% stigs), Sveinn Gunnarsson (I. eink., 184% stigs) Pjetur Jóns- son (I. eink., 173M; stigs), Eirík- ur Björnsson (II. eink. betri, 153V3 stigs), Lárus Jónsson (II. eink. betri, 151% stigs) og Ólaf- ur ólafsson (II. eink. betri, 133 stigs). ,

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.