Vörður


Vörður - 21.08.1926, Blaðsíða 1

Vörður - 21.08.1926, Blaðsíða 1
Ritstjóri og ábyrgð- armaður Kristján Albertsofí Túngötu 18. Ife________, , 51 ÐUR Afgreiðslu- og inn- heimtumaður Ásgeir Magnússoif kennarí. Út^efandi : BÆiðstjórn ínaldsflokksius. IV. ár. íSeylijavík. 31. ágúst 1036. 35. blad. Grænlandsfiski. i. 1 síðasta bl. var lítið eitt skýrt frá fiskiveiðum Norðmanna við Grænland nú í sumar, og jafn- framt á það bent, hvílík nauð- syn oss Islendingum væri á því, aÖ eiga. þarna hentugt athvarf til þess að geta stundað þaðan fiskiveiðar. Svo sem kunnugt er hafa Danir heimilað oss af- notarjett hafnarinnar Ravns Storö í Godthaabshjeraði á Vest- ur-Grænlandi. En skilyrðin til þess að færa sjer heimild þessa í nyt, eru með þeim ríætti, að trúlegt er að ýmsum þýki þar allmikill böggull fylgja skamm- rifinu. Oss er eigi kunnugt um að nánara hafi vérið skýrt frá þessum skilyrðum í blöðum hjer. Málið er hins vegar mikið 'hagsmunamál íslenskum sjáv- arútvegi. Þykir því rjett að táka það til nokkurrar athugunar. Skilyrði dönsku stjórnarinn- ar fyrir leyfinu eru þessi, í aðalatriðum: 1. Sækja verður um sjerstakt deyi'i fyrir hvert það skip, sem þarna ætlar að stunda veiðar. Verður skipið að vera eign islenskra eða danskra ríkisborgara og skipshöfnin Islendingar eða Danir ein- göngu. 2. Skipstjóri verður að sýna læknisvottorð um, að skip- verjar sjeu ekki haldnir næmum sjúkdómum. 3. Hafnargjald er fyrst um sinn ákveðnT 20 aurar á brúttó smálest, og greiðist fyrir hvert skifti, sem skipið leit- ar hafnar. 4. Hvert það skip, sem ekki uppfyllir hin settu skilyrði, sæti sömu meðferð og þau skip, sem hafnar leita á Grænlandi leyfislaust, og hef- ir skipstjóri fyrirgert leyfi, nema sjerstaklega standi á. Umsókn hverri verða að fylgja skilríki fyrir því, að skip- ið uppfylli skilyrðin, sem sett eru í tölulið 1 hjer að framan. Rjettindin, sem um er að ræða, eru í stuttu máli þessi: a. Heimilt er skipi að leita hafnar á Ravns Storö, hve- nær sem er á vertíð, og haf- ast þar við. b. Heimilt er að leggja á land salt, veiðarfæri, vjelaolíu og fislc, alt eftir nánari tilvísun eftiiiitsmanns. Er heimilað að reisa skýli yfir varning þenna, en skylt er að rífa þau niður, ef ekki hefir verið sótt um og veitt nýtt leyfi innan tveggja ára frá þvi þau voru reist. Að þeim tíma liðnum áskilur stjórnin danska sjer rjett til þess, að rífa skýlin niður og ráðstafa varningi þeim, sem þar kann að finn- ast, alt án endurgjalds til út- gerðarmanns. c. Rjett er skipverjum að vinna að fiskinum og verkun hans, bæði á skipsfjöl og í landi, um leyfistímann. Ennfremur er heimilt að taka vatn í höfn- inni. Leyfið veitist aðeins fijrir eina vertíð í senn. Gildir það auðvitað ekki fyrir veiðar innan landhelgi. II. Fyrir nokkrum dögum kom hingað til bæjarins danski land- könnuðurinn alþekti, Einar Mikkelsen. Kom hann hingað á franska hafrannsóknaskipinu Pourquoipas beina leið frá Scor- esby-sundi á Grænlandi. Er E.M. allra manna kunnugastur þar í landi, hefir farið þangað margar rannsóknarferðir og dvalið þar árum saman. Fiskimiðin við vesturströndina hefur hann rannsakað mjög. Hjelt hann þar sjálfur skipi til veiða í fyrra sumar, og var það linuveiðari. Það lætur að líkindum, að mönnum ljek hugur á að kynnast áliti þessa gágnkunn- ugaa manns á fiskiveiðum við Grænland, og var hann spurður spjörunum úr. Einar- Mikkelsen hefir trölla- trú á fiskiveiðum við Grænlamk Telur þó, að ekki sjeu fiskimið rannsökuð til hlítar. Er það, sem hjer fer á eftir um aflaskil- yrði á Grænl., bygt á því, sem E. M. Ijet uppi í viðtali við menn hjer. Veiðitíminn við Grænland er frá miðjum júni til miðs sept- embermánaðar. Á þvi tímabili eru veður hagstæð og ekki að óttast ís við vesturströndina. Dýpi á aðalfiskislóðunum er ekki nema 15—20 faðmar. Fisk- ur liggur oft við botn, en það er, eins og skiljanlegt er, skil- yrði þess, að fiskurinn náist í botnvörpu. Til samanburðar er rjett að geta þess, að íslenskir botnvörpungar stunda oft veiði á 100 til 120 faðma dýpi, en á slíku dýpi eru veiðar afar kostn- aðarsamar og erfiðar. Verða veiðar ekki stundaðar á slíku dýpi, nema á stærstu og öflug- ustu botnvörpungum. Botnvörpu- veiðar hafa ekki verið stundað- ar við Grænland, en E. M. telur allar líkur til, að uppgripa afla mætti fá þar. Fiskurinn er eingöngu stór þorskur og lúða. Er þorskurinn svo stórvaxinn, að meðalfiskur þar er á stærð við stærsta þorsk, sem veiðist hjer við land. Smá- fiskur er enginn á djúpmiðum, en gnægð af honum í fjörðum inni. Botninn þarna segir E. M. að ekki sje full-rannsakaður, en býst við að hann sje góður. Geti ekki verið um aðrar ójöfnur að ræða en einstaka steina, sem flutst hafi með ís. Stór ís geti ekki kómist á fiskistöðvarnar vegna þess, hve dýpið sje lítið, svo varla sjeu mikil brögð að grjóti í botni. Firðir allir fyllast þrisvar á sumri af grænlensku loðnunni, sem þaiiendir menn kalla ang- magsettu. Eru torfurnar stund- um svo þjettar, að Grænlending- ar ausa fiskinum upp með hönd- unum i flæðarmálinu. Fiskteg- und þessi er mjög feit, feitari en hafsíld, og telur E. M. vafalaust að um framtíðar atvinnu sje að ræða við lýsisvinslu úr fiski þess- um. Þyrfti þá að reisa þarna olíuverksmiðjur í likingu við þær, sem hjer eru. Einar Mikkelsen telur höfn- ina, Ravns Storö, mjög óhag- kvæma oss íslendingum, sökum fjaiiægðar frá fiskimiðunum, 80 —90 sjómílur. Aftur á móti bendir E. M. á Tre Brödre Havn, sem liggur að- eins 10 sjómílur frá bestu fiski- miðunum. Er þar aðdýpi mikið og að engu lakari aðstaða til út- gerðar en á Ravns Storö. Er auðsær mikill sparnaður á kol- um, ef útgerð kæmist á frá Tre Brödre Havn, móts við Ravns Storö. En kolin verða eflaust ein- hver þyngsti útgjaldaliðurinn við útgerð á Grænlandi. III. Meðal útgerðarmanna hjer er nú að vakna mikill áhugi á því, að færa sjer í nyt heimild dönsku stjórnarinnar til fiski- veiða við Grænland, ekki síst sökum þess að veiðitiminn við Grænland, sumarmánuðirnir, er einmitt sá tími, sem óhagstæð- astur er togaraútgerðinni hjer við land. En áður en ráðist verður í nokkrar framkvæmdir hjeðan, er - auðsætt að Danir hljóta að breyta nokkuð skil- yrðum þeim, sem nú eru sett og rýmka nokkuð heimildina frá því sem nú er. Því ekki er hlít- andi við þá tilhögun, sem þeir hafa hugsað sjer á málum þess- um. Mikinn undirbúning þarf til þess að byrja togaraútgerð á Grænlandi, og er ekki við því að búast að hafist verði handa á þessu sumri. En næsta sumar má búast við að einhverjir hinna framtakssömu útgerðarmanna leggi skipum sinum út á þessi óþektu mið, svo framarlega sem málið verður þá koiriið í viðun- andi horf. Ekkert skal um það fullyrt hvort útgerðarmenn treystust sjálfir til að taka á sig alla áhættu af hinum fyrstu til- raunum. En ef svo væri ekki, væri ekki óeðlilegt að þing og stjórn ábyrgðust halla, sem verða kynni á fyrstu tilraunum. Er það í fullu samræmi við þann stuðning sem veittur hefir verið á öðrum sviðum. Skal nú minst örfáum orðum á galla tilhögunar þeirrar, sem Danir hafa hugsað sjer. Er hjer aðeins minst á þá annmarka, sem öllum hljóta að liggja i aug- um upp, án þess þar með að loku sje fyrir það skotið, að fleiri annmarkar sjeu á fyrirkomu- laginu. 1. Skal þá fyrst á það bent, að í leyfisskilyrðunum er hvergi gert ráð fyrir, að lögð sjeu á land kol eða matvæli. Hvergi er heldur gert' ráð fyr- ir að geistir sjeu verkamannabú- staðir í landi. Hvergi minst á bryggju. Nú er við því að búast, að fyrst og fremst yrði þarna um togaraútgerð að ræða. En til þess að geta stundað hana þarna, er öldungis óhjákvæmi- legt að hafa nægilegt rúm til kolageymslu og matvæla. Verka- fólk yrði að flyta hjeðaii, því ekki er um grænlenskt vinnuafl að ræða á þessum slóðum, og þarf þá að sjá verkafólkinu fyr- ir húsnæði. Bryggjur þarf auð- vitað að byggja til fermingar og affermingar á kolum, salti, fiski og oðru, sem útgerðinni heyrir til. 2. Þá er það litt skiljanlegt hversvegna dönsk stjórnarvöld hafa ekki frekar opnað fyrir oss Tre Brödre Havn, sem liggur mjög nærri fiskimiðunum en Ravns Storö, sem liggur í mik- illi fjarlægð. Verður að álíta, að hjer sje aðeins um vangá að ræða af hendi nýlendustjórnar- innar grænlensku, en ekki hitt, að hún vilji gera oss erfitt fyr- ir að óþörfu um rannsókn og hagnýtingu fiskimiðanna græn- lensku. Er ekki að efa, að úr þessu verður bætt, er á það verð- ur bent af íslenskum stjórnar- völdum. 3. Þá er ótalið mikilvægasta atriðið: Leyfið veitist aðeins til einnar vertíðar í senn. Með þessu ákvæði er svo kipt að sjer hend- inni, að óhugsajtidi er að nokkur hjerlendur maður vilji líta við málinu meðan svo stendur. Eng- um dytti í hug að leggja í þann gífurlega kostnað, sem samfara er útgerð á Grænlandi, ef hann ætti það á hættu, að þurfa að hröklast burtu eftir eina vertíð. Þessi atriði öll verða að takast til nákvæmrar og skjótrar yfir- vegunar. Ættu útgerðarmenn að taka málið til meðferðar nú þeg- ar, því ekki veitu* af tímanum ef úr framkvæmdum á að verða að sumri. Ekki er að efa það, að Danir hafa gert þessar breytingar á Grænlandsmálunum af góðum hug til vor, en þá er einnig þess að vænta, að þeir verði fúsir til að bæta úr þeim augljósu ann- mörkum, sem hjer hafa verið gerðir að umtalsefni, og þeim öðrum, sem finnast kunna við nánari rannsókn málsins. ís- lendingar bera ekki fram aðrar kröfur í þessu fiskiveiðamáli en þær, sem eru á fullkominni sanngirni bygðar, og þarf ekki að efast um, að þær hljóti góð- an byr hjá sambandsþjóð vorri. Utan úr heimi Frakkland. Bjargvættir frankans. Poincaré, Morgan. Mellon. Fjármál Frakka hafa verið tíðasta umræðuefni erlendra blaða mánuðum saman. Þar hafa setið við völd 3 ráðuneyti hvert á fætur öðru tvo síðustu

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.