Vörður


Vörður - 21.08.1926, Blaðsíða 4

Vörður - 21.08.1926, Blaðsíða 4
V O R Ð U R VÖRÐUR kemur út á laugardögum. R i t s t j ó r i n n: Kristján Albevtson, Túngötu 18. Sími: 1961. AfgreiÖslan: Laufásveg 25. Opin 5—7 síðdegis. — Sími 1432. Ver ð: 8 kr. árg. Gjalddagi 1. júlí. höfn fyrir mörgum árum. Hún yar svona: „Ödelæg kun ganske rolig Deres Mave, Islandsk Bitter gör den god igen". En þetta er alröng skoðun. Ef vjer brjótum til muna í bág við lögmál náttúrunnar, þá verðum vjer fyrir árekstri í mynd sjúk- dóma. Ef mikið kveður að þessu og lengi, kemur hegningin fram í úrkynjun og aldauða. Vjer verðum að taka það *til greina, að sólín er hin mikla líf og orku- lind alls jarðlífsins, og lifa sam- kvæmt því. En þó líf mannanna barna sje stutt, er leiðin villu- gjörn. Oss hættir við því, að vill- ast út úr Ijósinu og birtunni út í myrkrið, að velja skuggana i stað sólskinsins. Vjer erum oft glámskyggnir á hið sanna mann- gildi. Vjer eltum hrævarelda tísk- unnar í flestum greinum en af- rækjum sól sannleikans. Fyrsta sporið til afturhvarfs í þeim efn- um, er að sjá hvert stefnir, og þá er auðveldara að snúa við í rjetta átt. Asrún. Ferðapistlar. Eftir Stein Emilsson. II. „Er ársólin skín á skrúðgrænan völl hraða jeg för mihni suður yfir fjöll". Það er hressandi, að vera á ferð árla dags að sumarlagi í mátulegum göngukalda. — Jeg geng hratt inn fyrir Bugsmúla, en hugur reikar viða, og fæst við ýmsar rúnir, annars eðlis og nokkru aflmeiri en t. d. hinar fornu glímurúnir, er ristar voru á surtarbrand: „Ginfaxi undir hæl, Gapandi undir tá. Styddu mig Kölski því nú liggur mjer á!" — Jeg geng inn að Arnarhóli þar sem Þórir viðleggur bjó, beygi til hægri handar, og blas- ir þá við mjer Fróðárdalurinn. Stefni jeg nú viti og reynslu á fund saman, svo skynsamleg rök. geti orðið leidd að því, er fyrir augu ber. Er nú mikið í húfi, því vísindalegur sannleiki, ekki alllítill, er falinn í þessum litt kunna víðavangi. Skeljalagið með samskonar fylgigrjóti og í Hrafnabjörgum, fann jeg frammi í dalnum, og kom það mjer ekki á óvart. Fremst i dalnum, að vestan verðu, er 1 ljómandi fallegt skeifumyndað dalverpi, lukt háum klettum. Eru þeir á ýmsa vegu hlaðnir upp úr strykbeinu stuðlabergi. Foss fellur niður í dalbotninn, — en hvelfingin var himinblá. Væri jeg kraftaskáld, Ásrún, myndi jeg leiða þig inn í þessa fjalladýrð, — þennan stirðn- aða hörpusöng. — Fróðárheiðin er ákaflega grösug. Enn er hún litt tekin að grænka, en sinuflókinn þjettur og fyrirferðarmikill, ber vott um fagrar sumarengjar, og ónotaða landkosti. Jeg kom að ánni, þar sem Björn Breiðvíkingakappi stökk yfir, daginn sem Fróðárbónd- inn gjörði honum fyrirsát, og heitir þar enn í dag Björns- hlaup. Ofurhugar tuttugustu aldar stökkva að vísu yfir gljúfrið, en fæstir myndu leika það eftir Birni í haustmyrkri. — Er frá ánni fremur stutt upp í Kambs- skarð. En þá leið fór Björn ætíð, er hann heimsótti hús- freyjuna á Fróðá. Jeg gekk nú með smátöf- um suður Fróðárheiðina, dvaldi um hríð í sæluhúsinu, og ósk- aði að fornum sið vegfarendum árs og friðar. Kitfesti jeg þar ýmislegt, er tæplega mun birt- ast á íslensku í fyrsta sinni, og hraðaði mjer síðan suður á heiðarbrún . Leit jeg þar snöggvast um öxl og óskaði, að hin fagra Fróðársveft gæti seitt til sin úr sjávarþorpum viðsýna, starf- sama og góða íslendinga. 2. Búðahraun og Breiðavík. Búðahraun er fremu r ungt, en er þó vafalaust gróðurríkast allra íslenskra hrauna. — Það vissi jeg reyndar fyr, því Helgi heitinn grasatgræðingur hefir mikið um gróður þess ritað, — og hlýja brosið sem ljek um andlit hans i hvert sinn er hann mintist á hraunið, full- vissaði mig um, að þar hefði hann lifað marga indæla stund. Jeg varð ekki fyrir vonbrigð- um. Á hinni hægu göngu minni gegnum hraunið í sólskini og bliðviðri 31. maí, sá jeg betur en nokkurn tíma fyr, hve góð- ur moldarstuðull íslenskt hraun- grjót er. Blómin voru að flýta sjer út í sólskinið. Björkin var búin að fella brumhjálma, — en fiðr- ildin og flugurnar höfðu ærið að starfa. Gekk jeg upp á búðaklett, hvolfmyndaðan og mosavaxinn gíg, og litaðist þaðan um. Vár útsjónin mjer mikill skapbætir, því jeg skildi á auga- bragði, að björkin er að leggja hraunið undir sig. •— Það er athugavert, að í hvert sinn er hið rjetthverfa sköpunarafl sigrar, þroskast fagurlyndi þeirra manna, er vita af baráttunni sem háð er. I sjálfu hraungrjótinu glóa þinir Iaukgrænu olivinkrist- allar stórvaxnir og rjettskap- aðir, og fieiri tegundir fagur- steina getur bergrúnafróður maður athugað þarna. Og fuglasöngurinn var óvenju margraddaður. Hefi jeg að eins í Hornafirði sjeð fleiri fuglategundir saman komnar. Rjúpan var að byrja að verpa. Fann jeg þrjú hreiður, og var eitt egg í hverju. — Stóri spói með bogna nefið, átti þrjú egg á þúfukolli, og bar sig aumlega er jeg beygði mig niður að þeim. — Jeg fann mörg hreiður í dag. — — Áður en langt um líður, verður Breiðavíkin ein hin blómlegasta sveit á Snæ- felJsnesi. Rjett hugsun mun stofna til nýræktar. Víðlendar og súrar engjar verða ræstar fram og þurkaðar. Þá verður öldin önnur, og með áburð farið af meiru viti, en gefið er í skyn í Rígsþulu, Atlamálum, Njálu og skamma- vísum Kórmáks. Miður kjarngott mýrgresi þokar fyrir þróttmiklum tún- gróðri. Þá mun sá þykja bestur bóndi, er mest veit um mold sína, — og þá verður gaman að líta heim að Kambi. Meðan jeg gekk yfir Breiða- víkurengjarnar, varð mjer tíð- litið upp í Kambsskarð. Skildi jeg til fulls óþreyju Breiðvík- ingakappans og afsakaði haná. Sá jeg þá fyrir mjer glæsimenni, hetju og góðan dreng. — Líparít kemur í ljós í Axlar- hyrnu vestanverðri (Egilsskarði, sjá Eyrbyggju), Tunguhyi-nu, neðri hluta Hestfjalls og neð- arlega í Kambsskarði, er það smákornótt og bleikrautt að lit. . Breiðuvíkina takmarkar að vestan Hnausahraun, eða álma úr því er Klifhraun nefnist. Er Hnausahraun að því leyti ein- kennilegt, að undan því koma allvatnsmiklar ár (Torfá, Þrí- fyssa o. fl.). Eigi eru þær skol- litaðar þó þær komi frá jökl- inum. — Hraunið er að gtóa upp. — Frækinn landi. „Heimskringla" frá 21. júlí segir svo frá: Enn eitt bankaránið var reynt að fremja hjer í Winnipeg á', föstudaginn var. Kl. 11 fyrir há- degi komu þrír vopnaðir ræn- ingjar inn í útibú Royal bank- ans á horninu á Portage Ave. og Good St. Óð einn þeirra að gjaklkeranum og skipaði hon- um að rjetta upp hendurnar og snúa sjer að veggnum, meðan að þeir fjelagar ljetu greipar sópa. Hinir tveir gerðu útibús- stjóra og bókhaldara sömu kosti. Hlýddu þeir allir umsvifalaust. En ræningjarnir höfðu ekki reiknað með íslending, Jóni Mat- heson húsamálara, sem stadd- ur var í bankanum til þess að taka út peninga. Jafnskjótt og ræningjarnir litu af honum eitt augnablik, rjeðist hann á þann, sem stóð fyrir framan gjald- keraborðið. Kæninginn skaut strax og til ryskinganna kom og kom kúlan í smáþarmana á Jóni. Samt varð ræningjanum laus skammbyssan, og kom svo 'mik- ið fát á hann og fjelaga hans við þessa óvæntu mótstöðu, að þeir flýðu jafnskjótt án þess að hafa náð nokkru af peningun- um. En aðrir viðstaddir voru hvorki eins snarráðir nje fífl- djarfir eins og Jón, og komust ræningjarnir því í bílinn, er þeir höfðu komið í og óku í brott á fljúgandi ferð, og höfðu allir ]3e5tu sherry o£ port- vín. eru frá firmanu CONZÁLEZ BYÁSS k Co. Jerez & Oporto. Biðjið ætíð um þau. mist sjónar á þeim, er lögregl- an kom á vettvang fáum mínút- um síðar. Bílinn fann lögreglan síðar um daginn, en ræningjarn- ir auðvitað allir á bak og burt, og hefir ekkert spurst til þeirrs síðan. Jón mæddi þegar blórás, og var hann fluttur á almenna sjúkrahúsið. Lá hann þar með- vitundarlaus í meira en sólar- hring og var talinn af. Þó hrestist hann, fjekk rænu og ei nú talinn úr hættu að miklu eða öllu leyti. Vonar „Heimskringla" að hann komist heill á fætur, og hljóti makleg verðlaun karl- mensku sinnar. Jón Matheson er sonur Matthí- asar kapteins Þórðarsonar frá Selkirk og hefir sjálfur verið lengi í siglingum um öll höf. Það er efalaust að tiltæki hans var fífldjarft. En karlmannlega var það afráðið engu að síður, og ekki hefir sá maður úrgangs- negg í brjósti, er svo fer að. Mað- ur sagði, er hann heyrði, að Jón væri Islendingur: „Það lá að, svo óskelfdir eru ekki aðrir en vitfirringar og íslendingar. Skidi Guðjónsson læknir hefir nýlega verið skipaður aðstoðarmaður prófessorsins i heilbrigðisfræði við Kaupmanna- hafnarháskóla. Verður starf hans að kenna alla verklega og nokkurn hluta bóklegrar heil- brigðisfræði. Margir læknar sóttu um starfann, en Skúli fjekk hann fyrir meðmæli læknafjelagsins í Kaupmanna- höfn. Danskir læknar virðast kunna að meta betur hæfileika Skúla og kunnáttu en embætt- isbræður þeirra hjer á landi Hefir tvívegis verið gerð tilraun til þess á alþingi að fá lítilshátt- ar styrk úr ríkissjóði til þess að gera honum kleyft að vinna að heilbrigðismálum hjer á landi, en verið felt í hvorttveggja skift- ið. Er ekki kunnugt um, að læknar hjer hafi hreyft hönd eða fót Skúla til hjálpar. Upp- haflega fjekk Skúli styrk úr rik- issjóði til þess að leggja sjer- staka stund á heilbrigðisfræði, fyrir atbeina og meðmæli lækna- deildar háskólans. Er tómlæti læknanna því einkennilegra þegar þessa er gætt, því Skúli rækti nám sitt með stökum á- huga og hefir þegar vakið eftir- tekt á sjer sem efnilegum vís- indamanni. Læknar töldu þörf á heilbrigðisfræðingi árið 1923. Nú var völ á manninum, en þá vildu þeir ekki við honum líta. Lík síra Eggerts Pálssonar var flutt hingað á „Guílfossi" nú í vikunni. Jarðarförin fer fram að Breiðabólstað fimtu- daginn 26. þ. m. Einar Mikkelsen, danski landkönnuðurinn al- þekti, kom hingað frá Scoresby- sundi á Grænlandi í vikunni sem leið með franska hafrannsókn- arskipinu „Pourqouipas". Hefur Mikkelsen látið í tje ýmsar mik- ilvægar upplýsingar um fiski- veiðar við Grænland, og er það mál gert að umtalsefni annar- staðar í blaðinu. Hann fór heim með fslandi á miðvikudagskvöld. Doctor Charcot, vísindamaðurinn franski, sem er foringi rannsóknarfararinnar með „Pourqouipas", sýndl liif- andi myndir í Nýja Bíó á mið- vikud. af förinni. Fór sýning- in fram að tilhlutun Alliance francaise, aðgangur ókeypis. Að myndasýningunni lokinni hafði Alliance francaise boð inni í bústað franska ræðismannsins hjer, fyrir yfirmenn skipsins og ýmsa bæjarbúa. Jarðskjálftar hafa verið tíðir á Reykjanesi nú undanfarið, hafa þeir stund- um verið allsnarpir, en þó eigi svo, að til tjóns hafi leitt. Minningarrit hefur Kaupfjelag Eyfirðinga gefið út nú er 40 ár eru liðin frá stofnun þess. Ritið er myndum prýtt og hið vandaðasta að ytra frágangi. Höfundur er Jónas Þorbergsson, ritstjóri á Akur- eyri. * Nýtt dilkakjöt er selt.hjer í bænum um þess- ar mundir á kringum 3 kr. tvi- pundið. Fryst kindakjöt frá fyrra ári er selt á 1.70. Bjarni Sæmundsson, fiskifræðingur, er nýkominn heim úr visindaleiðangri með rannsóknarskipinu „Dana". Fór skipið hjeðan 21. júní, var um skeið við rannsóknir hjer við Faxaflóa, en hjelt síðan norður fyrir land. Allan júlímánuð var skipið á flökti fyrir norðan land ,og komst alla leið norður' að Kolbeinsey, sem er á 67° n. br. Aðalverkefni var að rannsaka lifnaðarhætti síldar. Bjarni segir sjávarhita hafa verið óvenjumik- inn fyr,ri hluta mánaðarins, svo nam alt að 4—5° frá því sem venja er til. Prentsmiðjan Gutenberg.

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.